Кіріспе

F-86 Sabre ұшағының АҚШ Әскери-теңіз флоты үшін жасалған, ұшақ тасымалдаушыға арналған нұсқасы.

Солтүстік Американың FJ-2 және FJ-3 Fury ұшақтары – АҚШ Әскери-теңіз флоты мен Теңіз жаяу әскерлері үшін қанаттары бүгілген және ұшақ тасымалдаушыда қолданылатын ұшақтар сериясы. FJ-2 ұшағы АҚШ Әуе күштерінде қолданылатын Солтүстік Американың F-86 Sabre ұшағын теңіздік нұсқаға айналдыру жобасының нәтижесі болды. Бұл ұшақтарда қанаттары бүгіледі, сондай-ақ ұшыру кезінде шабуыл бұрышын арттыруға және ұшақ тасымалдаушының палубасына қатты қонған кездегі соққыны жұмсартуға арналған ұзын алдыңғы тіреуіш және ұзын олеосы бар. FJ-2/3, алыс өткен нұсқасы – Солтүстік Американың FJ-1 Fury ұшағымен АҚШ Әскери-теңіз флотының белгісін бөліссе де, мүлдем басқа ұшақтар еді (кейінгі FJ-4 ұшағы да FJ-3-тің толық құрылымдық жаңартылуы болды). FJ-2 ұшағы АҚШ Әскери-теңіз флотының әуе кемесіндегі алғашқы бу катапулькасын сынауға пайдаланылған ұшақтардың бірі болды.

FJ-2

1951 жылға қарай Әскери-теңіз күштерінің қолданыстағы тік қанатты истребительдері Корея соғысында қолданылған советтік МиГ-15 истребительдеріне қарағанда нашар өнімділік көрсетіп тұрды; Vought F7U Cutlass және Grumman F9F Cougar сияқты Әскери-теңіз күштерінің әзірлеу кезеңіндегі сыпырылған қанатты истребительдері әлі де пайдалануға дайын болмады. Уақытша шара ретінде Әскери-теңіз күштерінің Аэронавтика бюросы FJ-2 ретінде North American F-86E Sabre истребительдерін тікелей әзірлеуге тапсырыс берді. F-86 авиатасымалдаушыға орналасуға арналмағандықтан, бұл белгілі бір тәуекелді білдірді, бірақ Әскери-теңіз күштерінің ұшқыштары F-86A-ның Grumman F9F Panther-ге қарағанда төмен қону жылдамдығына ие екенін байқады. Авиатасымалдаушыға қабілеттілікті сынау кезінде Әскери-теңіз күштері Grumman компаниясына егер F9F-5-тің тоқтау жылдамдығы төмендетілмесе, FJ-2 флот эскадрильяларына енгізілген кезде ол авиатасымалдаушы операцияларынан алынатынын хабарлады. Сол кездегі North American компаниясының бас инженеры сыпырылған қанатты Sabre-дің төмен жылдамдықтардағы басқару және тоқтау сипаттамалары ең жақсы тік қанатты ұшақтармен салыстырылатынын мәлімдеді. Бағдарламаның шұғыл сипаты 300 (кейін 200-ге дейін азайтылды) FJ-2 истребительдері прототиптер ұшпастан бұрын тапсырыс берілді. Алғаш ұшқан прототип іс жүзінде үшінші тапсырылған ұшақ болды: XFJ-2B деп белгіленді және алғаш рет 1951 жылдың 27 желтоқсанында ұшты, ол стандартты F-86E-10-нан қару-жарағымен ғана ерекшеленді, алты Colt Browning M3 пулеметінің орнына төрт Colt Mk 12 зеңбірегіне ие болды. Екінші және үшінші ұшқан ұшақтар XFJ-2 деп белгіленді және қару-жарағы болмады, бірақ авиатасымалдаушыға қабілетті болу үшін модификацияланды. Оларда тоқтату ілгектері және ұшып көтерілу және қону кезінде шабуыл бұрышын арттыру үшін ұзартылған носауыл тіректері және катапульта жиынтықтары болды. 1952 жылдың тамызында Midway авиатасымалдаушысында сынақ ұшулары, ал 1952 жылдың қазан-желтоқсан айларында Coral Sea авиатасымалдаушысында авиатасымалдаушыға қабілеттілікті сынау ұшулары жүргізілді. Нәтижелер қанағаттанарлық емес еді: төмен жылдамдықтағы басқару нашар болды, ал тоқтату ілгегі мен носауыл тірегі жеткілікті мықты болмады. Бірінші өндірістік ұшақ 1952 жылдың 22 қарашасында ұшты. Бұл FJ-2 авиатасымалдаушы операциялары үшін қосымша модификацияларды қамтыды: негізгі қону тірегінің іздері сегіз дюймға кеңейтілді, сыртқы қанат панельдері жоғары қарай бүктелді және ұшқышқа жақындау кезінде жақсы көру үшін жел әйнегі модификацияланды. FJ-2 сонымен қатар диэдрсіз толық қозғалмалы "ұшатын құйрыққа" ие болды. Бу катапульттерімен ұшыру кезінде туындаған мәселелерге байланысты кейінірек FJ-2-нің бірнешесіне күшті носауыл тірегі орнатылды. Сырттан FJ-2-ні F-86-дан ажырату қиын болды, тек Әскери-теңіз күштерінің бояуы мен зеңбіректердің аузын ғана ерекшелеуге болады. Двигатель General Electric J47 GE-2 болды, бұл F-86F-та қолданылатын J47 GE-27-нің теңіздік нұсқасы. FJ-2-нің теңіздік модификациясы F-86F-қа қарағанда салмағын арттырды, бірақ толыққанды авиатасымалдаушыға қабілетті истребительді жеткізуге қол жеткізе алмады. Бұрын оны АҚШ Теңіз корпусының құрлықтағы эскадрильяларына беру туралы шешім қабылданған болатын. Құрылыс Кореядағы F-86 сұранысына байланысты баяулады; FJ-2 осы қақтығыс аяқталғаннан кейін ғана көптеп өндірілді. 1953 жылдың соңына дейін жеті ұшақ ғана жеткізілді, ал 1954 жылдың қаңтарында бірінші ұшақ АҚШ Теңіз корпусының эскадрильясына, VMF-122-ге жеткізілді. Әскери-теңіз күштері авиатасымалдаушы операцияларындағы жоғары жылдамдығы үшін жеңіл F9F Cougar-ды ұнатты, ал салынған 200 FJ-2 үлгісі Теңіз корпусына жеткізілді. Теңіз корпусы бірнеше рет авиатасымалдаушылармен круиз жасады және осы типтің авиатасымалдаушыдағы басқару мәселелерін шешуге тырысты, бірақ FJ-2 ешқашан толық қанағаттандыра алмады. 1956 жылы FJ-2 фронт желісі қызметінен жоғалып кетті, ал резервтік бөлімшелер оны 1957 жылы зейнетке шығарды.

FJ-3

FJ 2 ұшағын әзірлеу жалғасып жатқанда, британдық Armstrong Siddeley Sapphire турбореактивті қозғалтқышының лицензиялық нұсқасы Wright J65-пен жұмыс істейтін нұсқасын әзірлеу жоспарланды. "Сапфир" J47-ге қарағанда 28% артық итермелеуді қамтамасыз етеді, салмағы шамалы ғана артады. Жаңа нұсқа FJ 3 деп аталды, ал 1952 жылдың наурыз айында 389 ұшаққа тапсырыс берілді. Жаңа қозғалтқышты сынау үшін бір FJ 2 (BuNo 131931) өзгертілді, бірақ алғашқы өндірістік FJ 3 1953 жылдың 3 шілдесінде ұшты. Жаңа қозғалтқышқа байланысты сыртқы көрінетін жалғыз өзгеріс – үлкен массалық ағынға арналған тереңдетілген ауа кіргізілгіш болды. FJ 3-тің алғашқы үлгілері FJ 2 сияқты қанаттарға ие болды, бірақ 1955 жылдан бастап FJ 3 "6-3" қанатымен жасала бастады, оның алдыңғы жиегі түбір және ұшында кеңейтілген. Бұл модификация алғаш рет F-86F ұшағында қолданылды, ол алдыңғы жиектің иінтіректерін алып тастау арқасында қону жылдамдығының шамалы өсуі есебінен маневрлеуді жақсартты. FJ 3-тегі нұсқа F-86F-тегідей болмады, себебі төмен жылдамдықтарда басқаруды жақсарту үшін алдыңғы жиектің астыңғы жағына қисаю берілді. FJ 3-тегі жаңа қанаттың алдыңғы жиектерінде қосымша отын да сақталды. 345-ші ұшақтан бастап қанаттар сыртқы жүктемелерге арналған төрт бекетпен жабдықталды, ішкі бекеттерде және сыртқы бекеттерде. 1954 жылдың қыркүйегінде жеткізілім басталды, ал FJ 3 1955 жылдың мамырында флот құрамына қосылды. 1956 жылы FJ 3 жаңа суперэсмирец Forrestal-ға қонған алғашқы истребитель болды. J65 қозғалтқышында майлау жүйесінің ұшыру кезіндегі үдеуде немесе маневрлер кезінде бұзылуы және турбина қанаттарының ақаулары сияқты мәселелер кездесті. Дегенмен, Әскери-теңіз күштері FJ 3-ке FJ 2-ге қарағанда көбірек қанағаттанды, және 1954 жылдың наурыз айында тағы 149 ұшаққа тапсырыс берді. Күшті қозғалтқышының арқасында FJ 3, F-86H-тан басқа F-86-ның көптеген модельдерінен басым болды. Барлығы 538 FJ 3 ұшағы салынды. Олардың 194-і AIM-9 Sidewinder әуеден-әуеге зымыранын тасымалдау мүмкіндігімен FJ 3M үлгісіне модификацияланды. Кейбір FJ 3 ұшақтары кейінірек Regulus зымырандарын (KDU 1) және Grumman F9F-6K Cougar нысаналық дрондарын басқару үшін өзгертілді. 1956 жылы Әскери-теңіз күштері барлық FJ 3 ұшақтарын зондтық жанармай құю жүйесімен жабдықтады, ұзын зонд сол қанаттың астына орнатылды.

Нұсқалар

XFJ 2 сынақ және бағалау ұшағы; үш дана салынды. FJ 2 Fury бір орындық жауынгер-бомбалаушы ұшақ, бүгілетін қанаттары бар; бір General Electric J47 GE 2 турбореактивті қозғалтқышымен жабдықталған; 200 дана салынды. FJ 3 Fury (1962 жылдан кейін F 1C) бір орындық жауынгер-бомбалаушы ұшақтың нұсқасы, қуаттырақ Wright J65 W 2 немесе J65 W 4 турбореактивті қозғалтқышымен жабдықталған; 538 дана салынды. FJ 3M Fury (1962 жылдан кейін MF 1C) FJ 3-тің жақсартылған нұсқасы, AIM 9 Sidewinder әуеден әуеге зымырандарын тасымалдау мүмкіндігіне ие; 194 FJ 3 осы стандартқа түрлендірілді. FJ 3D (1962 жылдан кейін DF 1C) SSM N 8 Regulus зымырандарын және KDU нысаналық дрондарын басқаруға түрлендірілген ұшақ. FJ 3D2 (1962 жылдан кейін DF 1D) Grumman F9F 6K Cougar нысаналық дрондарын басқаруға түрлендірілген ұшақ.