Кіріспе
Неміс анабаптистік көшбасшысы, 1495–1535 жылдары өмір сүрген. Бернхард (немесе Бернард) Ротманн (шамамен 1495 – шамамен 1535) – Мюнстер қаласындағы 16 ғасырдағы радикал және анабаптист көшбасшысы. Ол шамамен 1495 жылы Вестфалиядағы Штудтлон қаласында дүниеге келген.
Bernhard (or Bernard) Rothmann (c. 1495 – c. 1535) was a 16th century radical and Anabaptist leader in the city of Münster. He was born in Stadtlohn, Westphalia, around 1495.
Шолу
1520-жылдардың аяғында Бернард Ротманн Мюнстер қаласындағы діни реформаның жетекшісі болды. Ол уағыздарында католик дінінің тәлімдерін, мысалы, тазару орны мен бейнелерді пайдалануды, сондай-ақ дін қызметкерлерінің нашар моральдық жағдайын айыптады. 1531 жылы католик епископының кінәлауына ұшырады, содан кейін католик шіркеуінің билігін мойындамай, реформалық сенімге ашық қосылды. 1532 жылдың қаңтарында ол евангелиялық иманды жариялады және қала билігінің қолдауын алды. 1533 жылдың 14 ақпанындағы келісім бойынша Мюнстер лютерандық қала ретінде мойындалды. 1533 жылдың жазында Ротманн Мелхиор Хоффманның анабаптист шәкірттерімен "бала крещениесіне қарсы" көзқарасына көшті. Ол Сент-Ламберт шіркеуіндегі мінберден нәрестелерді крещениелеуге қарсы уағыз айта бастады. Қалалық кеңес оны кінәласа да, шеберханалардың гильдияларындағы беделі арқасында қауіпсіздігі сақталды. Ротманн өз ұстанымына жаңа жақтастарды тарту арқылы өзінің беделін нығайтты. Мелхиор Хоффман Страсбургте түрмеге қамалғанда, Ян Маттис Төмен елдердегі анабаптистердің жетекшілігін өз қолына алды. Ол Мюнстерді Иса Мәсіх қайтып келіп, өз патшалығын құратын орын деп жариялады. 1534 жылдың қаңтарында Маттис Мюнстерге шәкірттерін жіберіп, қаланы "Жаңа Иерусалим" деп жариялады және көптеген жаңа жақтастарды крещениеледі, олардың ішінде Бернард Ротманн да болды. Ротманн 1534 жылдың 5 қаңтарында крещение алды. Маттис 1534 жылдың ақпанында Мюнстерге келді. Оның қаладағы "билеуі" Мюнстер көтерілісі деп аталатын оқиғаларға бастау берді. Маттис пайғамбар және жетекші болғанмен, Ротманн, әлдебір, ең маңызды "теологиялық дауыс" болды. Маттис 1534 жылғы Пасха күні сәтсіз әскери әрекет кезінде қаза тапты. Содан кейін Иоанн Лейден 1535 жылдың маусымында қала құлағанға дейін Мюнстердің патшасы болды. Ротманн Мюнстерді қайта басып алу кезінде шайқаста қаза тапқан немесе дүрбелең кезінде қашып кеткен болуы мүмкін. Оның денесі табылған жоқ, бірақ ол аман қалған анабаптист жауынгерлерінің жалғыз тобының ішінде болмаған сияқты – Генрих Крехтингтің айналасындағы шағын топ, олар туралы заманауи дереккөздер куәлік етеді. Крехтингтің жақтастарынан айырмашылығы, Ротманннан ешқашан естілген жоқ.
Шомылдыру рәсімінен өту
XVI ғасырдағы көптеген анабаптистерден өзгеше, Ротман шомылдырудың дұрыс тәсілі – суға толық батыру деп есептеді. Тарихшы Даррен Т. Уильямсонның сөзіне сүйенсек, "Ол өз ұстанымын негізінен үш аргументке негіздеді: біріншіден, ол грек тілі емес, голланд және неміс тілдерінің грамматикалық ережелерін алға тартты. Ол баптизмнің голланд тіліндегі аудармасының мағынасын әдеби мағынасында түсіну керек деді. Құдайға шүкір, голланд тіліндегі doepen және dumpelen сөздерінің мағынасы тікелей «суға батыру» дегенді білдіреді. Ротман грамматикалық тұрғыдан дұрыс болғанымен, шіркеуде бұрыннан қалыптасқан теологиялық ерекшелік, атап айтқанда, шашырату әдісі де кеңінен танылғанын атап өткен жөн. Екіншіден, Римдіктерге 6:3-4 (шомылдыру = жерлеу), Қолостықтарға 2:11-13 (шомылдыру = жерлеу) және 1 Петірге 3:21 (шомылдыру = денені жуу, немесе моншалау) сияқты жазбалардағы шомылдыру туралы түсіндірмелер суға батыруды көрнекті түрде сипаттайды. Үшіншіден, ол ежелгі заманның бірнеше авторитетті тұлғаларын – Тертуллианды, Оригенді, Грацианның «Декретумын» және Беат Реннанды (Ротманның замандасы Реннанның жинақтаған көне мәтіндері) атады, олар ересектерді шомылдыру және суға батыруды тікелей немесе жанама түрде қолдады".
Киелі кітап
Ротман бүкіл Киелі кітапты Құдайдың сөзі деп қабылдады. Ол өзінің "Қайтару" еңбегінде былай деп жазды: "Құдайдың сөзсіз қасиетті және Киелі жазбалары, яғни Киелі кітап ғана, нақылдау, түзету, жөнге салу және әділдікке баулу үшін қажетті және жеткілікті. Осы мақсатта, Құдіреті шексіз Құдай оларды берді, соның арқасында Құдай адамы қатеден ада болып, әрбір жақсы іске дайын болады. Адамның жазулары мен үйретулері арқылы, Құдайдың Киелі жазбалары қараңғыланып, адастырушылық алғаш рет пайда болғаннан бері, Құдіреті шексіз Құдай біздің арамызда Киелі кітапқа негізделмеген барлық жазбаларды, жаңа да, ескі де, жоюға бұйырды, осылайша біз тек қана Киелі жазбаларға бекініп қалуымыз керек."
Христиандық ілім
Ротман ұстанған Христиандық ілім Каспар Швенкфельд пен Мелхиор Хоффманның (кейін Менно Симонстың) "көк мүшесі" деген идеясы болды. Анабаптизм теологиясын қараңыз.
Шіркеу
Ротманн шіркеудің тек қана шомылдырылған сенушілердің қауымы деп сенді. Ол өзінің "Испан" кітабында былай деп жазды: "Христос шіркеуі – Құдайдың атын мақтайтын, сенімді Құдайдың балаларының жиыны. Басқа ешкім оған жатпайды. Құдай Сөзін тыңдау арқылы сенім келеді және қасиетті шіркеу тек сенгендерден құрылуы керек екеніне Қасиетті Жазулар мол куәлік етеді. Қасиетті Інжілдің шын уағыздауы қасиетті шіркеуді бастағанын жоққа шығаруға болмайды. Қасиетті шіркеудің құрылуының екінші шарты – қасиетті шомылдыру. Шомылдыру – қасиетті шіркеуге кірудің жолы және қақпасы; сондықтан Құдайдың бұйрығы бойынша шомылдырусыз ешкім шіркеуге қабылданбауы керек."
Көп әйел алу
Ротман бастапқыда Иоанн Лейденнің Мюнстерге енгізген көп әйелділікке қарсы болды, бірақ кейіннен осы идеяны теологиялық тұрғыдан қорғап жазды. Ол былай деп жазды: "Құдай біздің арамызда қасиетті некенің нағыз дәстүрін қайта орнатты." "Неке – ер және әйелдің одағы, енді 'бірге' шектеуі алынды, Құдайға құрмет көрсету үшін және Оның құдіретін орындау үшін, балалар Құдайдан қорқып өсуі үшін." "Бұл елшілер заманына дейін Киелі кітаптағы ата-бабалардың дәстүрі болды, және Құдай көп әйелділікті тыйым салған жоқ", - деді ол. Ротман бұл амалдың заңдылығын анабаптистердің көпшілігінен гөрі Ескі өсиетке көбірек мән беруіне, сондай-ақ анабаптистердің некені ұрпақ тудыру мақсатында қарастыруына негіздеді.
Мұра
Ротманн Пильграм Марпек арқылы оңтүстік неміс анабаптистеріне әсер етті, ол өзінің Vermanung-ының бір бөлігін Ротманнның 1533 жылғы Bekenntnisse-сінен алды. Ол Голландия мен Солтүстік Германияда анабаптизмнің негізін салған Мелхиор Хоффманның шәкірті ретінде осы қозғалыстың басында болды. Ротманнның денеге ену (инкарнация) туралы пікірі Голландия анабаптистері арасында олардың тарихының алғашқы ғасырында басым болды (дегенмен, Хоффман осы пікірдің негізгі көзі еді).