Француз дипломаты және реформаторы: Юбер Ланге

Кіріспе

Француз дипломаты және реформаторы Хьюбер Ланже (1518 – 30 қыркүйек 1581, Антверпенде) – француз дипломаты және реформаторы. Оның дипломатиясының негізгі идеясы – протестантизмді қорғау мен дамыту үшін діни және азаматтық еркіндік. Ол протестант шіркеулерінің бірігуіне бар күшімен жәрдемдесті.

Өмір

Ланге 1518 жылы Франциядағы Витте қаласында дүниеге келген. Бұл қала Дижоннан батысқа қарай 34 шақырым (21 миль) жерде орналасқан. Ол заңгерлік білім алу үшін Пуатье университетіне түсті, бірақ сонымен қатар теология, тарих, ғылым және саясаттану салаларына да қызығушылық танытты. Ол Падуа және Болонья университеттерінде оқыды, Италия мен Испанияға саяхат жасады. Меланктонның «Loci theologici» еңбегі оның күмәнін сейілтіп, үлкен әсер етті. 1549 жылы Ланге Виттенбергке барды, онда Меланхтон оны жылы күтіп алды, жиі бірге саяхаттап, оның достарымен жақын қарым-қатынаста болды. Франциядағы протестанттардың қуғынынан кейін ол Виттенбергте қоныстанды, қыстарын сонда өткізіп, жаз және күзде көп сапарлар жасады. 1559 жылы Меланхтонның ұсынысымен Ланге Саксонияның сайлаушысының дипломатиялық агенті қызметіне кірді және 1577 жылға дейін бұл лауазымды атқарды. Сайлаушы оны Париж, Вена, Прага, Франкфурт, Кельн және Нидерланды сияқты әртүрлі елдерге жіберді. Меланхтонның досы болғандықтан, ол қатаң лютерандардың күшейіп келе жатқан партиясына қарсы болды, бірақ екі тарапты татуластыру үшін бар күшін жұмсады. 1562 жылы Франкфурт диетасында француз гугеноттарының танылуын іске асыруға тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. 1561 жылдың мамыр айында ол неміс князьдері мен француз протестанттары арасындағы байланысты нығайту үшін Францияға барды және Пуассидегі діни конференцияға қатысты. 1562 жылы ол Антверпенде болды, ал келесі жылдарда Францияға және Саксонияға дипломатиялық сапарлар жасады. 1571 жылы сайлаушы оны Германияның басқа протестант князьдерінің елшілерімен бірге Франция королі Карл IX-қа Сен-Жермен бейбіт шартымен құттықтауға жіберді. Осы кезде Ланге екі конфессияның тең дәрежеде танылуын жақтады, бірақ жауабы Сент-Бартоломей күні болған қырғын болды. Өлімнен аман қалғаннан кейін, ол 1572 жылдың қазан айында Францияны тастап кетті және қайтыс болғанға дейін бір рет ғана сонда қайтып келді. 1573 жылдан 1576 жылға дейін ол император Максимилиан II-нің сарайында болды және оның түрлі сапарларына қатысты. 1576 жылы Максимилиан II қайтыс болғаннан кейін Вена сарайымен байланысы үзілді. Меланхтонның досы және кальвинист ретінде оған деген жағымсыз сезімдер оны сарай қызметінен босатуды сұрауға итерді. Сайлаушы оның тілегін қабылдады, бірақ жалақысын төлеуін жалғастырды. 1577 жылы ол Голландияға жақынырақ болу үшін Кельнге барды, себебі Орандық Вильгельм оны қатты қызықтырды.

Languet was born in 1518 in Vitteaux, France, located 21 mile (34 km) west of Dijon, France. He entered the University of Poitiers in order to study law but he was interested also in theology, history, and science and political science. He visited the universities of Padua and Bologna, and traveled in Italy and Spain. He was greatly influenced by Melanchthon's Loci theologici, which put an end to his doubts. In 1549 Languet went to Wittenberg, where he was kindly received by Melanchthon as a guest, frequently accompanying him on his travels and being on intimate terms with his friends. Expelled from France by the persecutions of the Protestants, he settled at Wittenberg, spending the winters there, but making extensive journeys in the summer and autumn. In 1559 Languet, on the recommendation of Melanchthon, entered the service of the elector of Saxony as diplomatic agent, which position he held until 1577. The elector sent him to various courts: to Paris, Vienna, Prague, Frankfurt, Cologne, and the Netherlands. As a friend of Melanchthon he opposed the growing party of strict Lutherans; but still he did everything in his power to reconcile the opposing parties, even trying to effect the recognition of the French Huguenots at the diet of Frankfurt in 1562, but without success. In May 1561, he went to France in order to bring about a closer connection between the German princes and the French Protestants, and was present at the Religious Conference of Poissy. In 1562 he was in Antwerp; the following years were spent in diplomatic journeys to France and back to Saxony. In 1571 the elector sent him together with the ambassadors of other Protestant princes of Germany to King Charles IX of France to congratulate him on the Peace of Saint Germain. On this occasion Languet advocated the equal recognition of both confessions, but the answer was the St Bartholomew's Day massacre; having narrowly escaped death, he left France in October 1572, and returned there only once more, shortly before his death. From 1573 to 1576 he was at the court of Emperor Maximilian II, whom he accompanied on his various journeys. With the death of Maximilian II in 1576 his connection with the court of Vienna was dissolved. The bitter feelings against him as the friend of Melanchthon and a Calvinist caused him to ask for dismissal from the court. The elector granted his desire, but continued his salary. In 1577 he went to Cologne in order to be nearer to the Netherlands, as he was greatly attracted by William of Orange.