Кіріспе

XVI ғасырдағы неміс теологы Каспар (немесе Каспар) Швенкфельд фон Оссиг (1489 немесе 1490 – 10 желтоқсан 1561) – неміс теологы, жазушы, дәрігер, табиғатты зерттеуші және уағызшы, протестанттық реформатор және рухани ойшыл болды. Ол Силезиядағы протестанттық реформацияның ерте жақтастарының бірі еді. Швенкфельд Томас Мюнцер мен Андреас Карлштадт арқылы реформация принциптерін қабылдады. Бірақ ол өзінің принциптерін жасады және 1524 жылы қасиетті дастарқан туралы дауға байланысты Мартин Лютермен келіспеді. Оның құдайлық тағамдарға қатысты өзгеше көзқарасы болды, ол гуманист әріптесі Валентин Краутвальдпен тығыз байланыста дамыған «Көктейіл дене» ілімі деп аталды. Оның ізбасарлары жаңа діни ағым құрды, ол Германияда тыйым салынды. Оның идеяларына анабаптизм, Еуропадағы пиетизм және Англиядағы пуритандық қозғалыс әсер етті. Оның көптеген ізбасарлары Еуропада қуғынға ұшырап, дінін өзгертпеу үшін немесе елден қашуға мәжбүр болды. Осы себепті, Америка Құрама Штаттарында Швенкфельдер шіркеуінің қауымдастықтары пайда болды, ол бұрын Америка Тәуелсіздік соғысынан кейін тәуелсіздік алған Британдық Американың он үш колониясы болған.

Ерте өмір және білім

Швенкфельд 1489 жылы Силезиядағы, қазіргі Польшаның Легница қаласына жақын Оссиг қаласында, ақсүйек отбасында дүниеге келді. 1505-1507 жылдары ол Кельн қаласында студент болып оқыды. 1507 жылы Одер өзені жанындағы Франкфурт университетіне қабылданды. 1511-1523 жылдар аралығында Швенкфельд Лигниц герцогтығында герцог Карл I (1511-1515), герцог Георг I (1515-1518) және герцог Фредерик II (1518-1523) кеңесшісі қызметін атқарды.

Мансап

1518 немесе 1519 жылы Швенкфельд «Құдайдың келуі» деп атаған рухани оянуды басынан өткерді. Мартин Лютердің жазбалары Швенкфельдке терең әсер етті, ол «лютерандық» реформацияны қабылдап, Киелі кітапты зерттеуге кірісті. 1521 жылы Швенкфельд жақсы хабарды уағыздауды бастады, ал 1522 жылы герцог Фридрих II-ні протестантизмге көндірді. 1523 жылы ол өз жандастарынан зерттеу және дұға ету үшін Бірлестік құрды. 1525 жылы ол Лютердің нағыз қатысу идеясын қабылдамай, Раббының соңғы кешкі асының рухани түсіндірмесіне келді, бұл кейін Лютер тарапынан қабылданбады. Швенкфельд нағыз сенушінің Мәсіхтің рухани денесін жейтінін үйретті. Ол барған жерінде реформаны қолдады, бірақ экстремизмге бой алған реформаторларды да сынады. Шынайы христиан болу үшін адам сыртқы түрінде ғана емес, ішкі жағынан да өзгеруі керектігін қатаң айтты. Коммуния және басқа да даулы мәселелерге байланысты Швенкфельд Лютермен жол айырды және кейбіреулер «орта жол» деп сипаттайтын жолға түсті. Лютер мен мемлекеттік реформациядан бөлінгендіктен, ғалымдар Швенкфельдті радикалды реформацияның өкілі деп санайды. 1529 жылы ол герцогіне жасалған қысымды және оның ұялуын азайту үшін өз еркімен Силезиядан қуылды. Ол 1529 жылдан 1534 жылға дейін Страсбургте, содан кейін Швабияда өмір сүрді.

Ұстазы

Швенкфельдтің кейбір ілімдері соғысқа, құпия қоғамдарға және ант беруге қарсылық білдірді, үкіметтің адамның санасына бұйрық беруге құқығы жоқ екендігін, қайта туудың Киелі Рухтың ішкі жұмысы арқылы құдайдың рақымымен болатындығын, сенушілердің Мәсіхтен рухани түрде нәр алуын және сенушілердің қайта туғандығын дәлелдеуі керектігін айтты. Ол нәрестелерді шомылдыруды, сыртқы шіркеу формаларын және "конфессияларды" қабылдамады. Оның Евхаристияға қатысты пікірлері Лютерді 1526 жылы жарық көрген "Денесі мен Қанының ғибадаты – Фанатиктерге қарсы" еңбегінде осы мәселе бойынша бірнеше уағыз жариялауға мәжбүр етті.

Жарияланымдар

1540 жылы Лютер Швенкфельдті Силезиядан қуды. 1541 жылы Швенкфельд "Мәсіхтің даңқы туралы үлкен жарияланым" атты еңбегін жариялады. Көптеген адамдар бұл жазбаны дінге қарсы деп санады. Ол Мәсіхтің екі табиғаты бар екенін, яғни оның құдайлық және адамдық екенін, бірақ оның құдайлық қасиеттері уақыт өте келе артып, дами түскенін үйретті. Ол 1550 жылдары кітапты түсіндіру туралы бірнеше еңбек жариялады, көбінесе лютерандық реформатор Маттиас Флаций Иллириктың қарсы пікірлеріне жауап берді. Швенкфельдтің "Theriotropheum Silesiae" еңбегі әлемдегі ең көне жарияланған жергілікті жануарлар тізімі болып саналады, онда Силезияның 150 түрлі құсын қоса алғанда, жануарлар тізімі келтірілген.

Өлім

1561 жылы Швенкфельд дизентериямен ауырып, күшін біртіндеп жоғалтып, 1561 жылғы 10 желтоқсан күні таңертең Ульм қаласында қайтыс болды. Жауларының салдарынан оның өлімі және жерленген жері құпия сақталды.

Швенкфельдер шіркеуі

Швенкфельд өз өмірінде жеке шіркеу ұйымдастырмады, бірақ оның жазбалары мен уағыздарына ізбасарлары жиналғандай болды. 1700 жылы Төменгі Силезияда олардың саны шамамен 1500-ге жуық болды. Көптеген адамдар Австрия императорының қуғынынан Төменгі Силезиядан қашып кетті, ал кейбіреулері граф Николаус Людвиг Зинзендорфтың және оның Herrnhuter Brüdergemeine жерлерінде пана тапты. Осы ізбасарлар Швенкфельдерлер деп аталды. 1731 жылы Филадельфияға бір топ келді, одан кейін 1737 жылға дейін тағы бес толқын көшіп келді. 1782 жылы Швенкфельдерлер қоғамы құрылды, ал 1909 жылы Швенкфельдер шіркеуі ұйымдастырылды. Швенкфельдер шіркеуі шамамен 3000 мүшеден және төрт шіркеуден тұрады, оның ішінде Филадельфиядағы Швенкфельдер миссионерлік шіркеуі бар. Барлық қолданыстағы шіркеулер Филадельфиядан 80 шақырым радиуста орналасқан.

Швенкфельдер кітапханасы және мұра орталығы

Швенкфелдер кітапханасы және мұра орталығы – Пенсбург, Пенсильванияда орналасқан шағын мұражай, кітапхана және мұрағат. Ол Швенкфельдер тарихын сақтауға және түсіндіруге арналған жалғыз мекеме, соның ішінде Швенкфельд, Радикалды реформация, діни төзімділік, Еуропа мен Америкадағы Швенкфельдерлер және Швенкфельдер шіркеуінің тарихын қамтиды. Швенкфелдер кітапханасы және мұра орталығы жыл бойы көрмелер мен іс-шаралар ұйымдастырады.