Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өсімдіктерден алынған дәрі-дәрмек, тыныс жолдарын кеңейтуге және құсуды тудыруға қолданылады.
Plant derived drug used for airway decongestion and to induce vomiting
Ипекак сиропы ('/ɪ//p//ᵻ//k//æ//k/), немесе жай ғана ипекак – бұрын кеңінен қолданылған, экспекторант (төмен дозада) және жылдам әсер ететін құстырушы (жоғары дозада) дәрі. Ол ипекакуанха өсімдігінің (Carapichea ipecacuanha) кептірілген тамырсабағы мен тамырларынан алынады, осы өсімдіктен атын алған. Қазір медицинада жиі қолданылмайды. Атап айтқанда, ипекактан туындайтын жылдам және күшті құсу көп жылдар бойы ауызға түскен уларды емдеудің маңызды бірінші қадамы саналды. Алайда, кейінгі зерттеулер (соның ішінде 2005 жылғы толыққанды мета-зерттеу) ипекактан туындайтын асқазанды тазалаудың, организмдегі удың жалпы концентрациясын төмендетуде ауыз арқылы қолданылатын белсендірілген көмірдің сіңіру әсерінен (ол бүкіл асқазан-ішек жолы бойынша тиімді және көбінесе толық ішек тазарумен бірге қолданылады) әлдеқайда кем тиімді екенін көрсетті. Ипекак сонымен қатар дозаны асыра пайдалану қаупін (өзі жеңіл у болғандықтан) және коррозиялық уларды тазарту үшін қолданған жағдайда, эзофагит және аспирациялық пневмонияның жоғары қаупін тудырады. Бұрыннан бері тиімдірек препараттармен алмастырылған (тіпті құстырушы ретінде де), Америка денсаулық сақтау жүйесінің фармацевттері қауымдастығы (АДСҚ) қазір «Ипекак сиробын амбулаториялық жағдайда дәрі-дәрмектер мен басқа да химиялық заттарды ішкен науқастарды емдеу үшін енді ұсынылмайды» деп кеңес береді. Ипекак көбінесе Cephaelis acuminata және Cephaelis ipecacuanha өсімдіктерінен спирттік экстракция арқылы жасалады. Экстракт әдетте глицерин, қант (сироп) және метилпарабенмен араластырылады. Белсенді ингредиенттері – өсімдік алкалоидтары, цефаэлин және метилцефаэлин (эметин).
Syrup of ipecac ('/ɪ//p//ᵻ//k//æ//k/), or simply ipecac, is a drug that was once widely used as an expectorant (in low doses) and a rapid acting emetic (in higher doses). It is obtained from the dried rhizome and roots of the ipecacuanha plant (Carapichea ipecacuanha), from which it derives its name. It is no longer regularly used in medicine. In particular, the rapidly induced forceful vomiting produced by ipecac was considered for many years to be an important front line treatment for orally ingested poisons. However, subsequent studies (including a comprehensive 2005 meta study) revealed the stomach purging produced by ipecac to be far less effective at lowering total body poison concentrations than the adsorption effect of oral activated charcoal (which is effective through the entire gastrointestinal tract and is often coupled with whole bowel irrigation). Ipecac also presents a small risk of overdose (being a mild poison itself) and a major risk of esophagitis and aspiration pneumonia if used to purge corrosive poisons. Having long been replaced (even in the emetic role) by more effective medications, the American Society of Health System Pharmacists (ASHP) now advises that "Ipecac syrup is no longer recommended for routine management of outpatient ingestions of medications or other chemicals." Ipecac is commonly made from alcohol extraction of the plants Cephaelis acuminata and Cephaelis ipecacuanha. The extract is commonly mixed with glycerin, sugar (syrup), and methylparaben. The active ingredients are plant alkaloids, cephaeline, and methyl cephaeline (emetine).
Қолдану
Ипекакты 18-шы ғасырдан 20-шы ғасырдың басына дейін жөтелге қарсы қоспаларда expectorant немесе құстыру ретінде қолданған. Мысалы, ипекак пен опиум Довер ұнтағын жасау үшін пайдаланылды, ол сироп түрінде қолданылды. 1965 жылы Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) бір унцияға дейінгі ипекак сиробын рецептсіз сатуға рұқсат берді. Мақұлдаған кезде, оны Америка педиатрия академиясы, Америка уытты бақылау орталықтары қауымдастығы, Америка медициналық қауымдастығы және FDA-ның медициналық кеңесшілер кеңесі "үйде, медициналық бақылауда жедел алғашқы көмек ретінде" құстыруды тудыру әдісі ретінде қолдануды ұсынды, әсіресе кездейсоқ улану жағдайларында. Алайда, Америка педиатрия академиясының қазіргі нұсқаулары мұны қатаң түрде ұсынбайды және тіпті үйдегі барлық ипекак сиробын жоюға кеңес береді. Көптеген токсикологиялық қауымдастықтар да ипекак сиробының улану жағдайларында жағдайды жақсартуға көмектесетініне дәлелдердің жетіспеуіне байланысты, көптеген жұтылған уларға қатысты бірінші кезектегі ем ретінде қолдануға қарсы тұратын ұстанымдық құжаттарды жариялады. Сонымен қатар, үйде ипекак қолданғанда, кездейсоқ дозадан асып кету мүмкіндігі бар. Ауруханада улану жағдайларын қарастырғанда, ипекак сиробы қолданылған жағдайда дифференциалдық диагноз қою қиын болды, себебі ол қосымша симптомдарды тудыруы мүмкін. 2005 жылғы Денсаулық сақтау ресурстары және қызметтер басқармасының қаржыландырған ғылыми тобының шолуы құсудың өзі асқазаннан уларды сенімді түрде шығарып тастамайтынын көрсетті. Зерттеу ипекак сиробын қолдану көрсеткіштері сирек екенін және пациенттерді тиімдірек және қауіпсіз әдістермен емдеу қажет екенін ұсынды. Бұған қоса, оның шаршаңқылық сияқты жанама әсерлері удың әсерлерімен шатастырылуы мүмкін, бұл диагнозды қиындатады. Ипекак қолдану басқа емдеулерді (мысалы, белсендірілген көмір, толық ішек жуу немесе ауызша антидоттар) қолдануды кешіктіруі немесе олардың тиімділігін азайтуы мүмкін.
Ipecac was used in cough mixtures as an expectorant or an emetic from the 18th until the early 20th century. For instance, ipecac and opium were used to produce Dover's powder, which was used in syrup form. In 1965, the Food and Drug Administration (FDA) approved the sale of up to one ounce of syrup of ipecac without a prescription. At the time it was approved, its use was recommended by the American Academy of Pediatrics, American Association of Poison Control Centers, American Medical Association, and the FDA's medical advisory board as a method to induce vomiting "for quick first aid use in the home, under medical supervision", for use in cases of accidental poisoning. Current guidelines from the American Academy of Pediatrics, however, strongly advise against this and in fact recommend the disposal of any syrup of ipecac present in the home. Many toxicological associations have also issued position papers recommending against its use as a first line treatment for most ingested poisons, because of a lack of evidence that syrup of ipecac actually helps improve the outcome in cases of poisoning. Moreover, accidental overdose of ipecac can result when administered in the home. When dealing with poisoning cases in the hospital, it became difficult to obtain a differential diagnosis when syrup of ipecac had been administered, as this can add further symptoms. A 2005 review by a Health Resources and Services Administration funded scientific panel concluded that vomiting alone does not reliably remove poisons from the stomach. The study suggested that indications for use of ipecac syrup were rare, and patients should be treated by more effective and safer means. Additionally, its potential side effects, such as lethargy, can be confused with the poison's effects, complicating diagnosis. The use of ipecac may also delay the use of other treatments (e. g., activated charcoal, whole bowel irrigation, or oral antidotes) or make them less effective.
Қате пайдалану
Ипекак жүйкелік анорексиямен ауыратын адамдар салмақ жоғалту мақсатында құсуды шақыру үшін қолданады. Мұндай тәсілді жиі қайталау жүрек және бұлшық еттерге зиян келтіруі мүмкін, бұл соңында пайдаланушының өліміне алып келуі ықтимал. 1983 жылы әнші Карен Карпентердің қайтысына ипекак дұрыс емес қолданылуы себеп болды деп есептеледі. Сонымен қатар, ол Мюнхаузен синдромының басқа біреу арқылы іске асырылатын түрінде де қолданылған.
Ipecac has been used by people with bulimia nervosa as a means to achieve weight loss through induced vomiting. Repeated use in this manner is believed to cause damage to the heart and muscles, which can ultimately result in the user's death. Misuse of ipecac has been blamed for the death of singer Karen Carpenter in 1983. It has also been used as an agent for Münchausen syndrome by proxy.
Әрекет ету механизмі
Ипекақтың әсері негізінен эметин (метилцефаэлин) және цефаэлин сияқты негізгі алкалоидтарға байланысты. Олардың екеуі де асқазанның шырышты қабығын тітіркендіру арқылы жергілікті түрде, ал мидың құсу орталығын (medullary chemoreceptor trigger zone) стимуляциялау арқылы орталық жүйке жүйесі арқылы құсуды тудырады.
The actions of ipecac are mainly those of major alkaloids, emetine (methylcephaeline) and cephaeline. They both act locally by irritating the gastric mucosa and centrally by stimulating the medullary chemoreceptor trigger zone to induce vomiting.
Ұсынысты тоқтату
Ипекақтың денсаулыққа тигізетін пайдасы шамалы екені анықталды және ол организмді уытты заттардан тазартуда тиімсіз. Бастапқыда өндіріс құнының жоғары болуы және шикізаттың жетіспеуіне байланысты өндірілісі тоқтатылды. ASHP-ның кеңесінше: "Ипекақ сиробын дәрі-дәрмектерді немесе басқа химиялық заттарды жұтқан амбулаториялық науқастарды емдеу үшін қалыпты жағдайда қолдану ұсынылмайды". Ипекақ сиробын өндіруді жалғастырған соңғы екі компания – Humco және Paddock Laboratories, екеуі де 2010 жылы өндірісті тоқтатты. Көп сілтеме жасалған позициялық мәлімдемесінде оның тиімділігінің маңызды егжей-тегжейлері келтірілген: Эксперименттік зерттеулерде ипекақ арқылы шығарылған маркердің мөлшері өте өзгермелі болды және уақыт өте келе азайды. Клиникалық зерттеулер ипекақтың уланған науқастардың жағдайын жақсартатынын көрсетпеді, сондықтан оны шұғыл жәрдем бөлімінде жүйелі түрде қолданудан бас тарту керек. Уды жұтқаннан кейін көп ұзамай ипекақ қолдануды қолдауға немесе жоққа шығаруға жеткілікті мәліметтер жоқ. Ипекақ белсендірілген көмірдің, уытқа қарсы дәрілердің және толық ішек шаюдың әсерін кешіктіруге немесе тиімділігін төмендетуге әкелуі мүмкін. Ипекақты санасы төмендеген немесе сананы жоғалту қаупі бар, сондай-ақ жоғары сору қабілеті бар коррозиялық заттарды немесе көмірсутектерді жұтқан науқастарға беруге болмайды.
Ipecac has been found to have minimal health benefits, and is ultimately ineffective at purging the body of poisonous substances. It was initially discontinued due to production costs and lack of raw materials. As the ASHP advises: "Ipecac syrup is no longer recommended for routine management of outpatient ingestions of medications or other chemicals." Humco and Paddock Laboratories, the last two companies to continue manufacturing ipecac syrup, both stopped production in 2010. A heavily cited position statement outlines critical details of its effectiveness: In experimental studies the amount of marker removed by ipecac was highly variable and diminished with time. There is no evidence from clinical studies that ipecac improves the outcome of poisoned patients and its routine administration in the emergency department should be abandoned. There is insufficient data to support or exclude ipecac administration soon after poison ingestion. Ipecac may delay the administration or reduce the effectiveness of activated charcoal, oral antidotes, and whole bowel irrigation. Ipecac should not be administered to a patient who has a decreased level or impending loss of consciousness or who has ingested a corrosive substance or hydrocarbon with high aspiration potential.