Кіріспе

Pullman компаниясы — Джордж Пуллман құрған американдық теміржол вагондарының өндіруші компаниясы. Ол 19 ғасырдың ортасынан бастап 20 ғасырдың бірінші жартысына дейін, АҚШ-тағы теміржолдардың қарқынды даму кезеңінде теміржол вагондарын өндірген. 19 ғасырдың соңындағы жаппай өндірістің үдемелі дамуы және бәсекелестерін қабылдауы арқасында компания, жолаушылар вагондарының өндірісі мен меншігінде дерлік монополияға ие болды. 1894 жылы компания қызметкерлерінің Пуллман ереуілі, ауыр экономикалық жағдайларда Америка еңбек тарихындағы маңызды оқиғаға айналды. Компанияның 20 ғасырдың басындағы өркендеген кезеңінде, оның вагондарымен жылына 26 миллион адам тасымалданды, бұл компанияны «әлемдегі ең ірі қонақүй» деуге мүмкіндік берді. Компанияның өндіріс жұмыскерлері бастапқыда Пуллман, Чикаго деп аталатын жоспарланған жұмысшылар қалашығында тұрды. Пуллман 1980 жылдарға дейін оның атын сақтап келген жолаушылар вагонын жасады. Pullman вагондарды өндіріп қана қоймай, АҚШ-тағы көптеген теміржолдарда оларды пайдаланды, теміржол компанияларына вагондарды пойыздарға қосу үшін төлем жасады. Ал, 20 ғасырдың ортасына қарай, бұл теміржолдар Пуллманға толыққанды тиесілі болды. Компаниямен байланысты жұмысшы одағы — А. Филип Рэндольф құрған және ұйымдастырған «Жолаушылар вагондарының сақтаушылары» бауырластығы, 20 ғасырдағы ең беделді афроамерикандық саяси ұйымдардың бірі болды. Компания 1862 жылы мыңдаған трамвайлар және кілем, перделер, жұмсақ орындықтар, кітапханалар, карта ойнауға арналған үстелдер және ең жоғары деңгейдегі қызмет көрсетумен жабдықталған сәнді жолаушылар вагондарын жасады. 1867 жылдан 1915 жылға дейін патенттелген қағаз доңғалақтар, дәстүрлі шойын доңғалақтарға қарағанда тыныш және тегіс жүруді қамтамасыз етті. Көптеген нарық үлесіне ие болғандықтан, бір кезде танымал болған Пуллман компаниясы, 1894 жылы жұмысшылар мен кәсіподақ жетекшілері ұйымдастырған қатал Пуллман ереуілімен де әйгілі. Экономикалық төмендеу кезінде Пуллман жұмыс уақытын және жалақыны төмендетті, бірақ тұрғын үй жалдау ақысын төмендетпеді, бұл ереуілге себеп болды. Жұмысшылар Юджин В. Дебс басқарған Америка теміржол одағына қосылды. Джордж Пуллман 1897 жылы қайтыс болғаннан кейін, компания президенті болып Абрахам Линкольннің ұлы Роберт Тодд Линкольн тағайындалды. 1922 жылы Haskell & Barker Car Manufacturing компаниясы сатып алынды және 1924 жылы Пуллманның басқа да вагондар өндіретін бөлімшелерімен біріктіріліп, Pullman Car & Manufacturing Company жаңа компания құрылды. 1927 жылы Пуллман компаниясы жеке компания ретінде құрылды және Пуллман Инкорпорейтед холдинг компаниясы болып тіркелді. 1930 жылы Пуллман, Үлкен депрессия кезінде Осгуд Брэдли, Стандарт Мотор Трак, Симс Стембел және Стандарт Стил Кар Компаниясын қамтитын Стандарт Стил Кар Компаниясы конгломератын сатып алды, ал 1934 жылы ол Пуллман Автомобиль және Өндірістік Компаниямен біріктіріліп, Pullman Standard Car Manufacturing Company болып қайта аталды. Компания 1955 жылы Чикагоның Пуллман ауданындағы зауытын жапты. Компания 1982 жылы Amtrak Superliner вагондарынан кейін өндірісті тоқтатты, ал оның қалған дизайндары 1987 жылы Bombardier компаниясымен біріктірілген кезде сатып алынды.

Корпоративтік тарихы

Pullman Palace Car Co. алғашқы компаниясы 1867 жылдың 22 ақпанында құрылған. 1900 жылдың 1 қаңтарында көптеген байланысты және бәсекелес компанияларды сатып алғаннан кейін, ол "Пуллман Ко" деп қайта ұйымдастырылды. Оның сауда белгісі "Қауіпсіздік пен жайлылықта саяхаттаңыз және ұйықтаңыз" деген сөздерімен сипатталды. 1924 жылы Pullman Car & Manufacturing Corporation бұрынғы Pullman өндіріс бөлімінен және жақында сатып алынған Haskell & Barker Car Company компаниясынан құрылды, бұл The Pullman Co. компаниясының вагондар құрастыру мүдделерін біріктіруді мақсат етті. Бас компания, The Pullman Co., өз алдына жеке компания ретінде құрылды және Pullman, Inc. 1927 жылдың 21 маусымында құрылды. Пуллман үшін ең жақсы жылдар 1920 жылдардың ортасы болды. 1925 жылы автопарк 9800 вагондарға дейін жетті. Pullman Co компаниясында 28 мың кондуктор және 12 мың жүк тасушы жұмыс істеді. Pullman өзінің соңғы стандартты ауыр салмақты ұйықтайтын вагонын 1931 жылдың ақпанында жасады. 1929 жылы Пуллман Standard Steel Car Company компаниясының бақылау үлесін сатып алды, ал 1934 жылдың 26 желтоқсанында Pullman Car & Manufacturing, сондай-ақ бірнеше басқа Pullman, Inc. еншілес компаниялары Standard Steel Car Co. және оның еншілес компанияларымен бірігіп, Pullman Standard Car Manufacturing Company компаниясын құрды. Pullman Standard 1982 жылға дейін теміржол вагондарын өндіру бизнесінде қалды. 1943 жылы Pullman Standard кеме жасау бөлімін құрып, соғыс кезеңіндегі шағын кемелерді жобалау және құрылыс салуға кірісті. Аула Чикагодағы Калумет көліне жақын, 130-шы көшенің солтүстік жағында орналасқан. Пуллман қайықтарды 40 тонналық блоктарда жасады, олар 111-ші көшедегі жинау цехында құрастырылып, гондола вагондарында аулаға тасымалданды. Екі жыл ішінде компания 180 фут ұзындығы және 640 тонна салмағы бар 34 "Корвет" патрульдік кемесін және 203 фут ұзындығы және 520 тонна салмағы бар 44 "Орта десанттық кеме" (LSM) жасады. Пуллман Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі әскери өндіріс келісімшарттарының құны бойынша АҚШ компанияларының арасында 56-шы орында тұрды. Pullman Standard өзінің соңғы ұйықтайтын вагонын 1956 жылы және соңғы жеңіл жолаушылар вагонын 1965 жылы Kansas City Southern үшін он вагондардан тұратын тапсырыс бойынша жасады. Компания 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында Amtrak үшін қалалық теміржол және метро вагондарын, сондай-ақ Superliner вагондарын жасау және сатуын жалғастырды. 1975 жылдан бастап Пуллман Нью-Йорк қаласының транзиттік басқармасына 23 метрлік тот баспайтын болаттан жасалған 754 вагондарды жеткізуді бастады. Сатып алу шарты бойынша R46 деп белгіленген бұл вагондар, St. Louis Car Company компаниясы жасаған R44 метро вагонымен бірге Екінші авеню метрополитенінде жоғары жылдамдыққа арналған еді. 1975 жылы жеткізілім кейінге қалдырылғаннан кейін, Транзиттік басқарма вагондарды басқа метро желілеріне тағайындады. Пуллман сонымен қатар Массачусетс шығанағының транзиттік басқармасы үшін метро вагондарын жасады, олар оларды Қызыл желіге тағайындады. Pullman Standard 1981 жылы Pullman, Inc. компаниясынан Pullman Technology, Inc. ретінде бөлініп шықты және 1987 жылы Bombardier компаниясына сатылды.

Пуллман монополияға қарсы іс

АҚШ-тың Пуллман компаниясына қарсы ісі, 50 F. Supp. 123, 126, 137 (E. D. Pa. 1943) бойынша, компания барлық бәсекелестерін сатып алғаннан кейін, ұйықтайтын вагондар бизнесінің екі бағытының біреуінен айырылуға міндеттелді.

Пуллманның соңы

1944 жылы таратылғаннан кейін, Pullman, Inc. төмендегі еншілес компанияларымен бірге бас компания ретінде сақталды: The Pullman Company – жолаушылар вагондарының жұмысы үшін (бірақ жолаушылар вагондарына меншік құқығы емес, ол мүше теміржолдарға берілді), және Pullman Standard Car Manufacturing Co. – жолаушылар және жүк вагондарының өндірісі үшін; сондай-ақ бас компанияның бақылауындағы ірі жүк вагондарын жалға беру операциясы. Pullman, Inc., 1980 жылдың соңында бас директор Майкл Д. Дингман басқарған Wheelabrator компаниясымен біріккенге дейін дербес болды, бұл 1981 жылдың басында және ортасында Pullman мүдделерінің бөлінуіне әкелді. Pullman компаниясының ұйықтайтын вагондарының жұмысы тоқтатылды және барлық жалға алу шарттары 1968 жылдың 31 желтоқсанында күшін жойды. 1969 жылдың 1 қаңтарында Pullman компаниясы таратылды және барлық активтер сатылды. (Union Pacific сияқты көптеген теміржолдарда Пуллман атауы барлық Пуллманға тиесілі вагондардың тақтасынан алынып тасталды.) 1970 жылдың басында Пуллманның қалған барлық активтері Чикагодағы Пуллман зауытында аукционға сатылды. Pullman, Inc. компаниясы 1981 немесе 1982 жылға дейін Денвердегі кеңседен жұмыс істейтін барлық қалған міндеттемелерді және талаптарды жабу үшін өз орнында қалды. Pullman Standard жолаушылар вагондарының дизайны 1982 жылы Pullman Technology, Inc. деп аталатын жеке компанияға бөлінді. Transit America тауарлық атауын пайдалана отырып, Pullman Technology 1987 жылға дейін өз Comet вагонының дизайнын (алғаш рет 1970 жылы New Jersey Transportation Department үшін салынған) қала маңындағы жолаушылар тасымалы үшін сатуға жалғастырды, содан кейін Bombardier оның дизайны мен патенттерін алу үшін Pullman Technology компаниясын сатып алды. 2004 жылдың соңында Pullman Technology, Inc. Bombardier-дің еншілес компаниясы болып қала берді. Pullman, Inc. 1981 жылдың сәуір айында жалға берілген жүк вагондарының үлкен паркін Pullman Leasing Company ретінде бөліп шығарды, кейіннен ол ITEL Leasing құрамына кірді, бастапқы PLCX тіркеу белгісін сақтап қалды. ITEL Rail Leasing (PLCX тіркеу белгісін қоса) кейін GE Rail Services компаниясына сатылды. 1981 жылдың ортасында Pullman, Inc. жүк вагондарын өндіруге қатысты мүдделерін Pullman Transportation Company ретінде бөліп шығарды. Бірнеше зауыттар жабылды және 1984 жылы қалған вагондарды өндіру зауыттары мен Pullman Standard жүк вагондарының жобалары мен патенттері Trinity Industries компаниясына сатылды. Pullman, Inc., теміржол машиналарын өндіруден бөлінгеннен кейін, әртараптандырылған корпорация ретінде жұмысын жалғастырды, кейіннен бірігулер мен сатып алулар, соның ішінде 1980 жылдың соңында Wheelabrator Frye, Inc. компаниясымен бірігу болды, нәтижесінде Pullman Wheelabrator Frye, Inc. компаниясының еншілес компаниясы болды. 1982 жылдың қаңтарында Wheelabrator Frye үлкен, құйылған түтіндіктерді, силос пен шахталарды салушы M. W. Kellogg Company компаниясымен бірікті. Wheelabrator Frye Pullman және Kellogg компанияларын тікелей еншілес компаниялар ретінде сақтап қалды. Кейін 1982 жылы Signal Wheelabrator Frye компаниясын сатып алды. 1990 жылы Wheelabrator Frye тобының барлығы Waste Management, Inc. компаниясына сатылды. Pullman Kellogg мүдделері Waste Management компаниясымен Pullman Power Products Corporation ретінде бөлінді, ал 2004 жылдың соңында бұл компания Pullman Power LLC ретінде бизнес жүргізді, бұл Structural Group компаниясының, арнайы мердігердің еншілес компаниясы. Pullman Kellogg компаниясының басқа құрылыс инженерлік бөлімдері жаңа M. W. Kellogg Corporation болып бөлінді және 1998 жылдың желтоқсанында Kellogg, Brown & Root компаниясының құрамына кірді, ол арнайы мердігер болып табылады және кейіннен мұнай ұңғымаларын қызмет көрсететін Halliburton компаниясына сатылды. Бәсекелестікке жауап ретінде Kellogg-тың басқа инженерлік мүдделері Rust Engineering компаниясымен біріктіріліп, Kellogg Rust құрылды, ол өзі The Henley Group болды, ал кейіннен Rust International, бүгінгі Washington Group International компаниясының Rust бөлімшесі болды, бұл Halliburton компаниясымен тікелей бәсекелесетін арнайы келісімшарт фирмасы. Washington Group International – Morrison Knudsen азаматтық инженерлік және мердігерлік корпорациясының мұрагері, сондай-ақ Montana Rail Link компаниясының иесі. Pullman Kellogg компаниясының соңғы Kellogg үлесі бөлініп шыққаннан кейін, вагондарды өндіру зауыттары сатылып кеткеннен кейін және ескі Pullman компаниясының (1944 жылғы бөліністен бергі орындаушы компания) ресми түрде таратылуымен, Pullman мүдделерінің қалған бөліктері 1985 жылдың мамырында Signal компаниясымен жаңа Pullman компаниясына бөлінді. 1985 жылдың қарашасында Pullman Peabody International компаниясын сатып алды және жаңа компания Pullman Peabody деген жаңа атау алды. 1987 жылдың сәуірінде (Pullman Technology Bombardier компаниясына сатылғаннан кейін) атау қайтадан Pullman Company-ға өзгертілді. 1987 жылдың шілдесінде компания Clevite Industries компаниясын сатып алды. 1996 жылға қарай Pullman Co., оның Clevite еншілес компаниясы, тек қана автомобиль эластомерлік (резеңке) бөлшектерін жеткізуші болып табылды, ал 1996 жылдың шілдесінде компания Tenneco компаниясына сатылды. 2004 жылдың соңына қарай Pullman Co. (қазіргі таңда Clevite бренді), автомобиль эластомерлік өнімдерін өндіруші ретінде, әлі де Tenneco Automotive компаниясының бақылауында болды.

Компаниялық қала

1877 жылы АҚШ-та Ұлы теміржол ереуілі болды. Оның салдары күшті кәсіподақтардың құрылуымен және жұмыс берушілердің қызметкерлерінің әл-ауқатын ескеруге бейімделуімен байланысты. Пуллманның компания қаласын салу мақсаты – жоғары санаттағы қызметкерлерді тарту және олардың өмірін жақсарту үшін зиянды ықпалдарды жою болды. 1880 жылдың сәуір айының соңында Джордж Пуллман компания қаласы мен зауытын салу жоспарларын жариялады. Пуллманның жоспарында қаладағы үйлерден түсетін жалға ақшасының инвестицияға 6% кіріс әкелуі күтілді, бірақ кіріс ешқашан 4–4,5% -тан аспады. Компания Чикагодан оңтүстікке қарай 23 шақырым жерде Пуллман қаласын салды, жобалауды Солон Спенсер Беманға, ал ландшафтты безендіруді Натан Ф. Барретке тапсырды. Екеуі де өз салаларының сарапшылары саналды. Беман сәулетші Ричард Апжонның шәкірті болды. Барретт Нью-Йорктің Статен-Айленд және Таксидо қалаларында, сондай-ақ Нью-Джерсидің Лонг-Бранч қаласындағы аумақтарды көріктендірді. Джордж Пуллманның басқару тұжырымы қаланы Чикаго қаласының шегінде емес, оған іргелес Хайд-Парк қаласына орналастырды. 1880 жылдың 24 сәуірінде құрылыс жұмыстары басталды. Құрылыс кезінде Пуллман шығындарды азайтуға және тиімділікті арттыруға тырысты, мүмкіндігінше көп өндіріс әдістерін қолданды. Алғашқы бөлімдер мен шеберханалардың ішінде бояу, темір және ағаш өңдеу цехтары болды. Олар құрылысты жалғастыруға көмектесу үшін пайдаланылды. 1881 жылдың 1 қаңтарында қала алғашқы тұрғынына есіктерін ашты. Пуллман компаниясының Детройттегі зауытының бригадирі Ли Бенсон әйелі, баласы және қарындасымен бірге көшіп келді. Ғимараттардың сыртқы қабырғалары қызыл кірпіштен, ал әрленістері әк таспен қапталған. Ішкі кеңістіктер биік төбелермен және үлкен терезелермен жабдықталған. Ішкі қабырғалар көңілді атмосфера құру үшін ашық түстермен боялған. Қала толыққаннан кейін кітапхана, театр, қонақ үй, шіркеу, базар, кәріздік станция, саябақ және көптеген тұрғын үйлер салынды. Флоренция қонақ үйіндегі бар қала шегінде алкогольді ішімдіктерді ұсынуға және ішуге рұқсат етілген жалғыз орын болды. Тұрғын үйлерде пәтерлер мен жеке үйлерге арналған үйлер айына 0,50 доллардан 0,75 долларға дейін жалға берілді (1881 жылы 0,50 доллардың қазіргі шамамен құны <есептелген сома>, ал 0,75 доллардың қазіргі шамамен құны <есептелген сома> инфляцияға байланысты). Тұрғын үйлерде газ, су, ішкі канализация және қоқысты үнемі шығару сияқты заманауи жағдайлар бар болды. 1884 жылға қарай 1400-ден астам пәтер мен үй салынды. Келесі жылдың шілдесіне қарай халық саны 8600-ден асты. Компания қаласын басқаруға қалалық агент жауапты болды, ол көшелер мен ғимараттарды күтіп ұстау, газ және сумен жабдықтау, өрттен қорғау, қонақ үй, кәріздік станция және балабақшаны басқарды. Қалалық агенттің бағынысында тоғыз бөлім басшысы және шамамен 300 адам жұмыс істеді. Мектеп кеңесінен басқа, сайлаулар өткізілмеді. Барлық лауазымды тұлғаларды Пуллман таңдады. Салынысы аяқталғаннан кейін Пуллман компания қаласы ұлттық назар аударды. Көптеген сыншылар Пуллманның тұжырымдамасы мен жоспарын жоғары бағалады. Бір газет мақаласы "Аркадиялық қала: Пуллман, әлемдегі үлгілі қала" деп аталып, қаланы "әлемдегі ең жас және ең кемелді қала, Пуллман; барлық жағынан әдемі" деп мақтады. 1885 жылдың ақпан айында Харпердің айлық журналы Ричард Т. Эллидің "Пуллман: Әлеуметтік зерттеу" атты мақаласын жариялады. Мақала жұмысшылар үшін жақсы жағдай жасағаны үшін мақтау айтса да, компанияның толық ықпалын сынға алды, соңында "Пуллман американдық емес" және "игі ниетті, жақсы көретін феодализм" деген қорытындыға келді. 1893 жылғы экономикалық дағдарыс кезінде Пуллман Детройттегі өндіріс зауытын жауып, барлық өндірісті Пуллманға көшірді. Осы кезеңдегі экономикалық жағдайларға байланысты Пуллман компаниясы жалақыны төмендетіп, қызметкерлерді жұмыстан босатты. Жалақы төмендесе де, тұрғын үй коммуналдық қызметтері мен жалға алу ақысы өзгеріссіз қалды. 1894 жылдың 11 мамырында Пуллман компаниясының қызметкерлері жұмыстан шығып, Пуллман ереуілін бастады. Ереуілдер мен саботаждар салдарынан 30 адам қаза тапты. Ереуіл аяқталғаннан кейін, мақтаныш сезімін жоғалту салдарынан, Пуллман компания қаласы бұрынғыдай болған жоқ. 1904 жылдың ақпан айында Пуллман компаниясына компания қаласын сатуға сот шешімі берілді, бірақ 1907 жылға дейін орындалмады. Бүгінде Пуллман Чикагоның бір бөлігі болып табылады және штаттық, Ұлттық тарихи ескерткіштер тізіміндегі тарихи ескерткіштер ауданы болып саналады. 2014 жылы Ұлттық парктер қызметі Пуллманды жаңа қалалық Ұлттық паркке айналдыру мүмкіндігін қарастырды. 2015 жылдың 19 ақпанында Президент Барак Обаманың жарлығымен Пуллман компания қаласы Ұлттық ескерткіш мәртебесін алды.

Басқа Pullman сайттары

Pullman компаниясы АҚШ-тың басқа аймақтарында бірнеше мекемелерді пайдаланды. Олардың бірі – Калифорния штатының Ричмонд қаласындағы Pullman шеберханалары, ол Southern Pacific және Santa Fe теміржолдарының басты желілерімен байланысты болды және АҚШ-тың батыс өңірінен келген жолаушылар вагондарына қызмет көрсетті. Ричмонд Pullman шеберханаларының бас ғимараты әлі күнге дейін сақталған, сондай-ақ ол орналасқан көше де бар: Pullman даңғылы. Тағы бір мекеме – 1929 жылдың 15 қаңтарында құрылған Pullman Car & Manufacturing Corp., Бессемер, Алабама штаты.

Жүк тасушы

Пуллман компаниясы жүк тасушыларымен де танымал болды. Бұл жүк тасушылар Pullman ұйқы вагондарында саяхаттайтын бірінші сынып жолаушыларына қызмет көрсетті. Джордж Пуллман 1868 жылы жүк тасушыларды жалдауға кіріскенде, ол кемелді қызметші болу үшін оқытылған адамдарды іздеді. Бұл компанияны қара нәсілді ер адамдарды (көпшілігі, тіпті барлығы дерлік, жаңадан босатылған құлдар) жүк тасушылар лауазымына жалдауға алып келді. Пуллманның бұл шешімі қайырымдылықтан емес, ең алдымен экономикалық мүдделерден туындады: Пуллман қара жүк тасушыларға аз жалақы төледі, оларды ақ клиенттерінен алатын сыйлықтарға тәуелді қылды. Бұл компанияға ең маңызды және көп санды лауазымдардың біріне төленетін жалақыны азайту арқылы пайданы арттыруға мүмкіндік берді. Pullman жүк тасушысы болу қауіпсіз, тұрақты жұмыс ретінде қарастырылды және ондаған мың афроамерикандықтарға орта тапқа қол жеткізуге мүмкіндік берді. Бұл олардың Пуллманнан алатын жалақысына емес, сенімді табыс көзіне байланысты болды. Бұрынғы құлдар құлдық жағдайда жұмыс істегендер қаталдықпен қарастырылды және жиі ауызша және физикалық зорлық-зомбылыққа ұшырады. 1925 жылы, жолаушылар мен Пуллман компаниясының өзінен ондаған жылдар бойы дискриминация мен жаман қарым-қатынас көргеннен кейін, жүк тасушылар бірігіп, алғашқы афроамерикандық кәсіби одағын құрды. А. Филип Рэндольф құрған жүк тасушылардың ұйықтайтын вагондар бауырластығы (BSCP) жылдар бойы күресіп, 1937 жылы ұжымдық шартқа қол жеткізді. Бауырластықтың ең жақсы кезеңінде мүшелерінің саны 18 мыңнан асып, Канада, Мексика және АҚШ-та теміржол саласында жұмыс істеді. Пуллман жүк тасушыларының мұрасы теміржолдан әрі асып түседі. А. Филип Рэндольф ұйықтайтын вагондар бауырластығын ұйымдастыру кезінде алған сабақтары мен тәжірибесін пайдаланып, жаңадан пайда болған қара нәсілді азаматтық құқық қозғалысын ұйымдастыруға көмектесті. Сол сияқты, Пуллман жүк тасушысы және ұйықтайтын вагондар бауырластығының жергілікті бөлімінің жетекшісі Э. Д. Никсон өзінің бір қызметкерімен бірге 1955 жылы Алабама штатында Монтгомери автобустарын бойкоттауды ұйымдастыруға көмектесті. Роза Паркстың тұтқындалуын осыған қатысты ынталандырушы күш ретінде пайдаланып, оны ұйымдастыруға шақыруды жариялады. Никсонның жүк тасушы ретіндегі міндеттері оны әртүрлі уақыт аралығында қаладан тыс сапарға шығаратын болғандықтан, Монтгомериге жаңа келген жас, белсенді қара рухани көшбасшының көмегіне жүгінуге мәжбүр болды: пастор Мартин Лютер Кің.

Пуллманның зерттеулері

Оңтүстік қала маңындағы генеалогиялық және тарихи қоғам Пуллман зауытының шамамен 200 000 жұмыскері туралы мәліметтерді сақтайды.