Таңшань қаласы: Қытайдың өнеркәсіп ошағы және тарихы
Tangshan
Таңшань қаласы: Қытайдың Хэбэй провинциясындағы өнеркәсіптік қала. Географиясы, тарихы, көлік дәліздері және 1870 жылдан бергі индустриализациясы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Таншань – Хэбэй провинциясының солтүстік-шығысындағы жағалауда орналасқан, өнеркәсіптік префектуралық деңгейдегі қала. Ол Хэбэй провинциясының шығыс бөлігінде және Солтүстік Қытай жазығының солтүстік-шығыс бөлігінде жатыр. Бохай экономикалық аймағының орталық бөлігінде орналасқан және солтүстік-шығысқа қарай маңызды көлік дәлізі болып табылады. Қаланың оңтүстігінде Бохай теңізі, солтүстігінде Ян таулары, шығысында Люань өзені арқылы Киньхуандао, ал батысында Тяньцзинь қалалары орналасқан. Қаланың дамуының көп бөлігі 1870 жылы Кайлуан тобы аймақта көмір шахталарын ашқаннан бастап индустрияландырудың нәтижесінде болды. Бұл Қытайдағы алғашқы стандартты темір жолының, алғашқы теміржол зауытының, алғашқы бу локомотивінің және алғашқы цемент зауытының туған жері. Қала «Қытай индустрияландыруының алғашқы бесігі» деп аталады. Күні бүгінге дейін Таншань болат, энергетика, химия және керамика өндірісінің ірі орталығы болып табылады. Пинг операсы, қаланың Луаньчжоу ауданында пайда болған, Қытайдың ең танымал бес операсының біріне жатады. Қала 1976 жылғы Таншань жер сілкінісімен де әйгілі, ол Рихтер шкаласы бойынша 7,8 балға жетіп, қаланың көп бөлігін қиратты және ресми мәліметтер бойынша кемінде 255 000 тұрғынды қаза тапты. Қала сол кездеден бері қайта жаңартылып, туристер арасында танымал орынға айналды және Қытайдың 10 ірі портының біріне кіреді. Таншань қаласы Пекиннен оңтүстік-шығысқа қарай және Тяньцзиньден солтүстік-батысқа қарай шамамен орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша Таншань префектурасының халқы 7 717 983 адамды құрады, ал 7 қалалық ауданнан тұратын құрылыс аймағында (немесе метрополитен аймағында) 3 687 607 адам тұрады.
Tangshan is a coastal, industrial prefecture level city in the northeast of Hebei province. It is located in the eastern part of Hebei Province and the northeastern part of the North China Plain. It is located in the central area of the Bohai Rim and serves as the main traffic corridor to the Northeast. The city faces the Bohai Sea in the south, the Yan Mountains in the north, Qinhuangdao across the Luan River to the east, and Tianjin to the west. Much of the city's development is thanks to the industrialization, beginning in 1870, when Kailuan Group established coal mines in the region. It's the birthplace of China's first standard gauge railway, the first railway plant, the first steam locomotive, and the first cement factory. It was hailed as China's "cradle of industrialization". Even today, Tangshan is a hub of steel, energy, chemical, and ceramics production. Ping opera, which originated from the city's Luanzhou county, is one of the five most popular Chinese operas. The city has also become known for the 1976 Tangshan earthquake which measured 7.8 on the Richter scale, flattened much of the city, and killed at least 255,000 residents according to official estimates. The city has since been rebuilt, has become a tourist attraction, and is among the 10 largest ports in China. The city of Tangshan is approximately east by south east of Beijing and northwest of Tianjin. Tangshan's prefecture population was 7,717,983 at the 2020 census, with 3,687,607 in the built up (or metro) area made of the 7 urban core districts.
Этимология
Таншань қаласы қаланың ортасында орналасқан Дачэнь төбесінен (大城山) аталған, бұл төбе бұрын Таң тауы (唐山) деп аталған. 645 жылы Тан әулетінің императоры Ли Шимин және оның әскері Корея түбегінен оралғанда Дачэнь төбесінде демалып өткен. Айынышты жағдайға орай, оның сүйікті әйелі Каофэй сол жерде дүние салды. Оның естелігі үшін император тауға империясының атын берді – Таң. Кейін қала да осы таудың атын иеленді.
Tangshan is named after Dacheng Hill (大城山), which was called Mount Tang (唐山), in the middle of the city. In A. D. 645, Li Shimin, an emperor of Tang dynasty and his army were stationed at Dacheng Hill on his way back from the Korean Peninsula. Unfortunately, Caofei, his beloved concubine, died there. In order to commemorate her, he named the mountain with the name of the empire — Tang. Later, the city took the name of the mountain.
Ерте тарих
Таншанның тарихы ұзақ, осы аймақта 4000 жыл бұрынғы адамдар өмір сүрген. Шан әулеті тұсында ол Гучжу патшалығының (1600 б.з.д.) құрамына кірді, ал кейіннен жеті соғысқан мемлекеттің бірі – Ян мемлекетінің бөлігі болды (403-221 б.з.д.). Хан әулеті кезінде (206 б.з.д.-220 а.д.) ол ежелгі Ючжоу провинциясының бір бөлігіне айналды. Цинь әулеті тұсында ол Цзили провинциясы мен Цунхуа мемлекетінің билігінде кезекпен болды.
Tangshan has a long history, with ancient humans living in the area as early as 4,000 years ago. It fell within the territory of the Guzhu Kingdom (1600BC) at the time of the Shang dynasty and later became a part of the State of Yan, one of the seven Warring States (403221BC). During the Han dynasty (206BC220AD) it became part of the ancient province of Youzhou. It was under the jurisdiction of Zhili province and Zunhua State successively during the Qing dynasty.
Тан, Мин және Цин әулеттері
Таншань Тан династиясы (619-907) кезінде ауыл болған, ал Мин династиясы (1368-1644) кезінде ауыл шаруашылығы, мұнай өндіру және керамика салалары дамыды. Цин әулетінің соңғы кезеңіндегі Жүз күндік реформа кезінде Гуанчжу императорының үшінші жылында (1877) Кайпинг тау-кен басқармасы құрылды. 1878 жылы Таншаньда Цяотун кенті құрылды және 1889 жылы Таншань кенті деп қайта аталды. 1938 жылы Таншань қаласы ресми түрде құрылды. Қытай Республикасы кезеңінде Таншань қаласының әкімшілік жүйесі Цин жүйесін сақтап келді. 1929 жылы Жили провинциясы Хэбэй провинциясы болып өзгертілді. 1939 жылдың 28 қаңтарында Таншаньның ерекше экономикалық және саяси мәніне байланысты Шығыс Хэбэй автономиялық үкіметі Таншань қаласын құрды, ол бастапқыда «Таншань қалалық үкіметі» деп, кейін «Таншань қалалық кеңсесі» деп аталды. 1945 жылы Жапония жеңілгеннен кейін, Пекиндегі (қазіргі Бейжің) Қытай ұлттық партиясы Таншань қаласын Жапониядан саяси басқаруға алды және Әкімшілік инспекторлар кеңсесін құрды. 1946 жылдың сәуір айында Қытай Коммунистік партиясының Хэбэй провинциялық комитетінің 132-ші мәжілісінде Таншань қаласын құру туралы шешім қабылданды және сол жылдың 5 мамырында Таншань қалалық үкіметі құрылды.
Tangshan was a village at the time of the Tang dynasty (619907) and developed further in agriculture, oil exploitation and ceramics during the Ming dynasty (13681644). During the Hundred Days' Reform in the late Qing dynasty, the Kaiping Mining Administration was established in the third year of the Guangxu Emperor (1877). In 1878, Qiaotun town was established at Tangshan and renamed Tangshan Town in 1889. In 1938, Tangshan City was formally founded. The administrative system of Tangshan during the Republic of China Republican era continued to follow the Qing system. In 1929, Zhili Province changed its name to Hebei Province. On January28, 1939, because of Tangshan's special economic and political position, the East Hebei Autonomous Government established Tangshan City which was initially called “Tangshan Municipal Government” and later changed to “Tangshan Municipal Office”. After Japan surrendered in 1945, the Chinese Nationalist Party in Peking (now known as Beijing) took over the political control of Tangshan from Japan and set up an Administration Inspectors Office. In April 1946, it was decided at the 132nd Meeting of the Chinese Communist Party Hebei Provincial Committee to set up Tangshan City and on May5 of the same year, the Tangshan Municipal government was founded.
Халық Республикасы
1949 жылы 1 қазанда Қытай Халық Республикасы құрылғаннан кейін, Таншань өзінің құрамында 12 ауданды қамтитын провинциялық басқарылатын муниципалитет мәртебесін сақтап қалды. 1955 жылдың наурыз айында Таншань қаласының Бірінші Халық съезінің екінші сессиясында Таншань қалалық халық үкіметін Таншань халық комитетіне өзгерту туралы шешім қабылданды, әкімшілік аумақтары өзгеріссіз қалды. 1958 жылдың 28 сәуірінде Мемлекеттік Кеңес Таншань префектурасын құруға келісім берді. 1958 жылдың 29 тамызында Хэбэй провинциясының Бірінші Халық съезінің жетінші сессиясында Таншань комиссарлар кеңсесін Чанли округінен Таншань қаласына көшіру туралы шешім қабылданды. 1959 жылдың 3 маусымында Қытай Коммунистік партиясының Орталық Комитеті Таншань қаласын әлемге ашық 45 қаланың бірі деп белгіледі. 1959 жылдың 8 маусымында ҚКП Хэбэй провинциялық комитеті мен Хэбэй провинциялық Халық съезі Таншань комиссарлар кеңсесі мен Таншань халық комитетін біріктіріп, Таншань халық комитетін құру туралы шешім қабылдады. 1960 жылдың 2 сәуірінде Мемлекеттік Кеңес Таншань префектурасын таратуды ресми мақұлдады. Бұрын Таншань префектурасының басқаруында болған Циньхуандао қаласы, Цянъань, Чанли, Лаотин, Баоди, Ютиан, Цзисянь округі және Цзунхуа Таншань муниципалитетінің құрамына енді. Сондай-ақ, Луаньсянь округі, Фэнрун округі (бұрынғы аудан) және Байгечжуан шаруашылығы да Таншань муниципалитетіне қосылды. Осы орайда Таншань провинциялық басқарылатын муниципалитетке айналды. 1961 жылдың 23 мамырында Мемлекеттік Кеңес 1959 жылдың 3 маусымында Хэбэй провинциялық Халық комитетінің 14-ші отырысында қабылданған Таншань префектурасын қайта құруға келісім берді. Таншань префектурасы мен Таншань муниципалитеті қайтадан бөлінді, ал Таншань ерекше басқарылатын муниципалитетке айналды. Таншань аймағының Революциялық комитетіне бағынатын Таншань қалалық Революциялық комитеті 1968 жылдың 6 қаңтарында құрылды. 1978 жылдың 11 наурызында Таншань провинциялық басқарылатын муниципалитетке айналды. 1982 жылдың қазан айында Таншань қаласының жетінші Халық съезінде Таншань қалалық Революциялық комитетін тарату және Таншань қалалық Халық үкіметін құру туралы шешім қабылданды. Мемлекеттік Кеңес бұл шешімді 1983 жылдың 3 наурызында мақұлдады, содан кейін қалалық округтік жүйе енгізілді. 1983 жылдың 13 мамырында Хэбэй провинциялық Халық үкіметі Таншань аймағының Азаматтық әкімшілік кеңсесін тарату туралы жариялады, ол 1983 жылдың 15 мамырында жұмысын тоқтатты. 1984 жылдың 15 желтоқсанында Мемлекеттік Кеңес Таншань қаласын 13 ұлттық "ірі" қалалардың бірі деп бекітті.
After the establishment of the People's Republic of China on October1, 1949, Tangshan remained a provincially administered municipality with 12 areas under its jurisdiction. In March 1955, it was decided at the 2nd session of the first People's Congress of Tangshan City to change Tangshan Municipal people's government to Tangshan people's committee without changing its administration areas. On April28, 1958, the State Council approved the establishment of Tangshan prefecture. On August29, 1958, it was decided at the Seventh Session of the first People's Congress of Hebei Province to move the Tangshan Commissioner Office from Changli County to Tangshan City. The CPC Central Committee decided to designate Tangshan city as one of the 45 cities open to the world on June3, 1959. On June 8, 1959, the CPC Hebei Provincial Committee and the Hebei Provincial People's Congress decided to combine the Tangshan Commissioners Office and the Tangshan People's Committee into the Tangshan People's Committee. On April2, 1960, the State Council officially approved the abolition of Tangshan prefecture. Qinhuangdao city, Qian'an, Changli, Laoting, Baodi, Yutian, Jixian County and Zunhua which were formerly administered by Tangshan Prefecture were incorporated into the Tangshan Municipality. Luanxian County, Fengrun County (formerly a district) and Baigezhuang Farm were also incorporated into Tangshan Municipality. Meanwhile, Tangshan became a provincially administered municipality. On May23, 1961, the State Council approved the reinstatement of Tangshan prefecture, which was adopted at the 14th Meeting of the Hebei Provincial People's Committee on June3, 1959. Tangshan prefecture and Tangshan municipality were separated again and Tangshan turned into a specially administered municipality. The Tangshan Municipal Revolutionary Committee affiliated to the Revolutionary Committee of Tangshan Region was set up on January6, 1968. On March 11, 1978, Tangshan turned to be a provincially administered municipality. In October 1982, it was decided at the Seventh People's Congress of Tangshan city to abolish the Tangshan Municipal Revolutionary Committee and set up the Tangshan Municipal People's Government. The State Council approved the move on March 3, 1983, and thereafter implemented the city governing county system. On May13, 1983, the Hebei Provincial People's Government announced the cancellation of the Civic Administration office of Tangshan region, which ceased operation on May15, 1983. On December15, 1984, the State Council approved Tangshan city as one of 13 national “comparatively big” cities.
1976 жылғы Таншань жер сілкінісі
1976 жылы 28 шілдеде таңғы сағат 3:42-де Таншанда 7.8 магнитудалы (ресми мәліметтер бойынша 7.5) жер сілкінісі болды, оның салдарынан көптеген адам қаза тапты. Ресми деректер бойынша, 255 мың адам қаза болды, бірақ көптеген сарапшылар нақты қаза болғандар саны екі-үш есе көп деп санайды, бұл оны заманауи тарихтағы ең қырыптырушы жер сілкінісіне айналдырды. Жер сілкінісінің нәтижесінде қаланың көп бөлігін қайта жаңартуға тура келді. 2010 жылғы "Афтершок" фильмінде осы жер сілкінісі бейнеленген.
Tangshan suffered an earthquake of magnitude 7.8 (7.5 according to official reports) at 3:42am on July28, 1976, which resulted in many casualties. The official death toll was 255,000, but many experts believe that the actual number of fatalities was two to three times that number, making it the most destructive earthquake in modern history. As a result of the earthquake, most of the town had to be rebuilt. The earthquake was depicted in the 2010 movie Aftershock.
География
Таншань Бохай экономикалық аймағының орталық бөлігінде, оңтүстікке қарай Бохай теңізіне қарай орналасқан. Солтүстік Қытай жазығында жатқан Таншань солтүстікте Ян тауларымен, шығысында Луань өзенімен және Циньхуандаомен, ал батысында және оңтүстік-батысында Тяньцзиньмен шектеседі. Хэбэй провинциясының солтүстік-шығысында орналасқандықтан, бұл стратегиялық маңызы бар аймақ және Қытайдың солтүстік және солтүстік-шығыс өңірлерін байланыстыратын дәліз болып табылады. Префектурадағы ең ірі өзен – Луань өзені.
Tangshan is located in the central section of the Bohai Economic Rim, facing the Bohai Sea to the south. Lying on the North China Plain, Tangshan is adjacent to the Yan Mountains to the north, borders the Luan River and Qinhuangdao to the east, and to the west and southwest borders Tianjin. Because of its location in the northeast of Hebei, it is a strategic area and a corridor linking two China's north and northeast regions. The largest river in the prefecture is the Luan River.
Климат
Таншанда муссондық әсерге ұшыраған, ылғалды континенттік климат (Кёппен Dwa) басым, қысы суық және өте құрғақ, ал жазы ыстық және жаңбырлы болады. Көктем мен күз қысқа, кейбір жауын-шашынмен сипатталады. Қаңтар айының тәулік бойына орташа температурасы -5.6 градус, ал шілдеде - 24.4 градус, ал жылдық орташа температура - 12.8 градус. Жылдық жауын-шашынның шамамен 60 пайызы шілде және тамыз айларында жауады. Мұзсыз кезең 180-190 күнге созылады, ал аймаққа жылына 2600-2900 сағат күн сәулесі түседі.
Tangshan has a monsoon influenced, humid continental climate (Köppen Dwa), with cold and very dry winters, and hot, rainy summers. Spring and autumn are short with some rainfall. The monthly 24 hour average temperature in January is , and in July, and the annual mean is Close to 60% of the annual precipitation of falls in July and August alone. The frost free period lasts 180−190 days, and the area receives 2,600−2,900 hours of sunshine annually.
Ауаның ластануы
Қытайдағы ауаның ластануы соңғы жылдары нашарлап келеді, есептерге сәйкес, Хэбэй провинциясының қалалары елдегі ең ластанған қалалардың қатарында, және Таншань да осы тізімнен тыс қалмайды. 2013 жылдың ақпан айында "Global voices China" жүргізген сауалнама бойынша, Хэбэй провинциясының 7 қаласы – Синьтай, Шицзячжуан, Баодин, Хандан, Ланфан, Хеншуй және Таншань – Қытайдың ең ластанған 10 қаласының ішінде.
As air pollution in China has worsened in recent years, reports suggest cities in Hebei among the most polluted in the country, with Tangshan being no exception. According to a survey made by "Global voices China" in February 2013, 7 cities in Hebei including Xingtai, Shijiazhuang, Baoding, Handan, Langfang, Hengshui and Tangshan, are among China's 10 most polluted cities.
Экономика
Таншань – Солтүстік Қытайдағы маңызды ауыр өнеркәсіптік қала. Оның өнімдеріне машиналар, автокөліктер, химия өнімдері, тоқыма, шыны, мұнай өнімдері және цемент кіреді. Қытайдың Цин әулетінің соңынан бері ол көмір өндіру орталығы болып табылады, себебі Гуандун саудагері Тонг Кинг Син 1877 жылы Кайпиңде заманауи техникаларды қолдана отырып, алғашқы көмір шахтасын ашты. Каофэйдянь жобасы салынысымен, қалада ірі темір және болат зауыттары, химиялық жобалар мен электр станциялары орналасқан. Бұл Қытайдың ең ірі болат өндіруші қаласы. Таншань "Солтүстік Қытайдың фарфор астанасы" деп те аталады. Қытайдың қазіргі заманғы өнеркәсібі алғаш рет Таншаньде пайда болды. Шанхайдағы нәтижесіз Вусун темір жолынан кейін Қытайдағы екінші темір жол – 1881 жылы ашылған Хсукочуанг пен Таншань арасындағы алты мильдік жол болды; ол кейін Солтүстік Қытайдың Императорлық темір жолына және Қытайдың қазіргі Жиншань және Жинха темір жолдарына айналды. Сондай-ақ, алғашқы отқа төзімді материалдар фабрикасы және алғашқы және ең ірі цемент фабрикасы да Таншаньде салынды. Таншань соңғы жылдары тұрақты ЖІӨ өсімін көрсетті, бірақ 2010 жылдардың екінші жартысында өсуі баяулады. 2008 жылы Таншаньнің ЖІӨ-сі 353,747 миллиард юаньды құрады, ол 2013 жылға қарай 612,121 миллиард юаньға дейін дерлік екі есеге өсті, ал 2018 жылы 695,500 миллиард юаньға жетті. Қаланың экспорты 2016 жылы 7,109 миллиард долларға бағаланды. 2017 жылғы үкіметтік деректер қала экономикасында екінші өнеркәсіптің басымдық құрайтынын, қала экономикасына 408,14 миллиард юань үлес қосқанын көрсетеді.
Tangshan is an important heavy industrial city in North China. Its output include machinery, motor vehicles, chemicals, textiles, glass, petroleum products, and cement. It has been a coal mining center since late Qing dynasty, as Guangdong merchant Tong King sing opened the first coal mine using modern techniques in Kaiping in 1877. Since the construction of the Caofeidian Project, it has hosted large iron and steel plants, chemical projects, and electricity plants. It is China's largest steel producing city. Tangshan is also called the "porcelain capital of North China." Modern industry in China first arose in Tangshan. The second railway in Chinaafter the abortive Woosung Railway in Shanghaiwas the six mile track laid between Hsukochuang and Tangshan which opened in 1881; this eventually grew into the Imperial Railroad of North China and China's modern Jingshan and Jingha Railways. The first fire resistant material manufactory and the first and largest cement manufactory were constructed in Tangshan as well. Tangshan has experienced near constant GDP growth in recent years, but has slowed down in the latter half of the 2010s. In 2008, the GDP of Tangshan was ¥353.747 billion, which nearly doubled to ¥612.121 billion by 2013, and grew further to ¥695.500 billion in 2018. The city's exports were valued at $7.109 billion in 2016. Government figures for 2017 show that the city's economy was largely dominated by the secondary industry, contributing ¥408.14 billion to the city's economy.
Өнеркәсіптік аймақ
Каофэйдянь жаңа аймағы.
Caofeidian New Zone.
Көлік
2017 жылғы деректер бойынша, Таншань қаласында 18 000 шақырым жол бар, оның 16 000 шақырымы ауылдық жерлерде орналасқан. Қала жолдары 410 миллион тонна жүк тасымалдады, ал қала порты 570 миллион тонна жүк қамтамасыз етті. 2023 жылға қарай Таншань – Қытайда жұмыс істемейтін не жоспарланбаған метро жүйесі бар ең ірі қала болып табылады.
As of 2017, Tangshan has 18,000 kilometers of roads, of which, 16,000 were in rural areas. The city's roads served 410 million tons of freight, and the city's port served 570 million tons. As of 2023, Tangshan is the largest city in China without an operating or planned metro system.