Солтүстік Шетланд аралдарындағы Unst аралының тарихы мен ерекшеліктері
Unst
Шотландиядағы Унст аралы: Ұлыбританияның ең солтүстік және Шетланд аралдарының үшінші ірі аралы. Викинг мұрасы, тарихы және географиясы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландия, Шетланд аралдары
Northernmost Shetland Island, Scotland
Анст (/ʌn//s//t/; ) – Шетланд аралдарының Солтүстік аралдарының бірі, Шотландия. Бұл Британ аралдарының ең солтүстігіндегі мекенді арал және Шетландтағы Материк пен Йелл аралдарынан кейін үшінші үлкен арал. Бұл пиктіктерге қатысты болуы мүмкін, бірақ бұған нақты дәлелдер жоқ. Тейлор (1898) бұл атаудың көне норвег тіліндегі "Ornyst" сөзінен шыққандығын, яғни "бүркіттің ұясы" деген мағынаны білдіреді деп ұсынған.
Unst ('/ʌ//n//s//t/; ) is one of the North Isles of the Shetland Islands, Scotland. It is the northernmost of the inhabited British Isles and is the third largest island in Shetland after Mainland and Yell. It has an area of This may have been Pictish but there is no clear evidence for this. Taylor (1898) has suggested a derivation from the Old Norse "Ornyst" meaning "eagle's nest".
Тарих
Шетланд аймақтық қорының "Viking Unst" жобасы аралдың викинг мұрасының бір бөлігін қазды және көрсетті. Хамар, Андерхолл және Белмонтта – аралда белгілі 60 үйдің ішінде – үш ұзын үй зерттелді. Викинг кемесі Skibladner-дің көшірмесі қазіргі уақытта Харолдсвик жағалауында көрінуде. Unst аралында 12 ғасырға дейінгі христиан ғибадатханаларының қалдықтары сақталған: Сент-Олаф шіркеуі, Лунд және Сандвик оңтүстік-шығыс жағалауындағы Фрамгордтағы Әйелдер шіркеуі. Лунд және Фрамгордтағы зираттарда скандинавиялық стильдегі крест пішіндес қабір тастары орналасқан, ал Фрамгордта сирек кездесетін "келдік тас" қабір белгілері сақталған. Екі шығанақтың маңында кейінгі викингтік үйлер анықталды; Сандвиктегі үй әлі де сиыр пішіндес есік қалқасын сақтап тұр. Джеймс Хепберн, 4-ші Ботуэлл графы Карберри-Хилл шайқасынан кейін Шетландқа келді. 1567 жылдың шілдесінде ол Unst-тағы Шетланд қабылдаушысы немесе шерифі Олаве Синклердің үйінде болды, сол кезде оның жаулары үш кемемен келді және Норвегияға аттанғанға дейін үш сағатқа жуық теңіз шайқасына қатысты. Кейінірек шериф болған Лоренс Брюс 1598 жылы Муннесс қамалын салды. Пастор доктор Джеймс Инграм (1776–1879) 1821 жылдан бастап Unst-тың дін қызметкері болды. 1843 жылғы бөлініс кезінде ол және Unst халқының көп бөлігі орнықты шіркеуден шығып, Шотландияның еркін шіркеуіне қосылды (Биік жерлер мен аралдардағы кең таралған үрдіс). Ол Уэффингем графинясы қаржылаған Уеясаундта жаңа шіркеу салдырды. Инграм 1875 жылы 99 жасында зейнетке шықты және таңғажайып 103 жасында қайтыс болды. Оның әкесі мен атасы да 100 жастан асып кетті. Роберт Луис Стивенсонның әкесі мен ағасы аралдың солтүстік-батысындағы Херманнесс маңындағы Мукль Флюгга маягының бас инженерлері болды. Стивенсон Unst-қа сапар шекті және аралдың ойдан шығарылған Қазына аралы картасының негізі болғаны айтылады – бұл таласқа Шығыс Лотиандағы Фидра да дауласады. 1950 жылдары канадалық әлеуметтанушы Эрвинг Гоффман докторлық диссертациясы үшін Unst туралы бір жылдық этнографиялық зерттеу жүргізді, ол оның ең танымал еңбегі "Күнделікті өмірдегі өзіндік таныстыру" (1956) және ол әзірлеген драматургиялық тәсілдің негізі болды.
The Shetland Amenity Trust's "Viking Unst" project excavated and displayed part of the island's Norse heritage. Work was undertaken on three longhouses – of which 60 are known of on the island – at Hamar, Underhoull and Belmont. The replica Viking ship Skibladner can currently be seen ashore at Haroldswick. The remains of pre 12th century Christian chapels survive on Unst: St Olaf's Chapel, Lund, and Our Lady's Kirk at Framgord, Sandwick on the south east coast. Norse style cross shaped gravestones stand in the surrounding burial grounds at both Lund and Framgord, and rare "keelstone" burial markers survive at Framgord. Late Norse longhouses have been identified around both bays; the house at Sandwick still retains its cow shaped byre door. James Hepburn, 4th Earl of Bothwell sailed to Shetland after the Battle of Carberry Hill. He was at the house of Olave Sinclair, the receiver or sheriff of Shetland on Unst, in July 1567 when his enemies arrived in three ships, and he fought a sea battle for three hours before sailing to Norway. A later sheriff, Laurence Bruce, built Muness Castle in 1598. The Rev Dr James Ingram (1776–1879) was minister of Unst from 1821. In the Disruption of 1843, he and most of the Unst population, left the established church and joined the Free Church of Scotland (a very typical pattern in the Highlands and Islands). He erected a new church at Uyeasound, funded by the Countess of Effingham. Ingram retired in 1875 aged 99 and died aged a remarkable 103. His father and grandfather also lived to over 100. Robert Louis Stevenson's father and uncle were the main design engineers for the lighthouse on Muckle Flugga, just off Hermaness on the north west of the island. Stevenson visited Unst, and the island is claimed to have become the basis for the map of the fictional Treasure Island – a claim shared by Fidra in East Lothian. In the 1950s, a Canadian sociologist, Erving Goffman, undertook a year of ethnographic research on Unst for his doctoral thesis, which underpinned his best known publication, The Presentation of Self in Everyday Life (1956) and the dramaturgy approach he developed.
География және геология
Унст аралы Ұлыбританияның көптеген "ең солтүстік" атақтарына ие: аралдың солтүстік-шығысындағы шағын Скау елді мекені Ұлыбританиядағы ең солтүстік елді мекен; Харольдсвик – Ұлыбританиядағы ең солтүстік шіркеу орналасқан жер; Унсттың алыс солтүстігінде орналасқан Мукл Флюгга маяғы 1858 жылы ашылды және Ұлыбританиядағы ең солтүстік маяқ болып табылады, ол Ұлыбританиядағы ең солтүстік тас – Аут Стакқа жақын орналасқан. Батыс Норвегия 300 шақырым (200 миль) қашықтықта. Унст және Фетлар аралдары негізінен ультрамафикалық және мафикалық магмалық жыныстардан тұрады, олар Япет мұхитының мұхит қабығының бөлігі – офиолиттің бір бөлігі деп есептеледі, бұл Каледондық тау жасалу кезінде жойылған. Унст бір кезде бірнеше хромит карьерлерінің орны болған, олардың бірі 1907 жылдан 1937 жылға дейін қазір пайдаланылмайтын Хагдейл хромат темір жолымен қамтамасыз етілген. Унст – 1960 жылы Хагдейлде табылган теофрастит минералының, никель-магний түрінің типтік орны. 2007 жылдың 7 қаңтарында Унст Рихтер шкаласы бойынша 4,9 балдық жер сілкінісіне ұшырады, сол кезде Британдық геологиялық қызмет бұл жер сілкінісін "аймақтағы соңғы 10 жылдағы ең ірісі" деп бағалады.
The island lays claim to many "most northerly" UK titles: the tiny settlement of Skaw in the north east of the island is the northernmost settlement in the UK; Haroldswick is the site of Britain's most northerly church; the Muckle Flugga lighthouse, just off the far north of Unst, was opened in 1858 and is the most northerly lighthouse in the UK, situated close to Out Stack, the most northerly rock in the UK. Western Norway is 200 miles (300 km) away. The islands of Unst and Fetlar are mainly formed of ultramafic and mafic igneous rocks which are interpreted to form part of an ophiolite, a section of oceanic crust from the Iapetus ocean which was destroyed during the Caledonian orogeny. Unst was once the location of several chromite quarries, one of which was served by the now disused Hagdale Chromate Railway from 1907 to 1937. Unst is the type locality for the mineral theophrastite, a nickel magnesium variant of the mineral, |(Ni,Mg)(OH)2, having been discovered at Hagdale in 1960. On 7 January 2007, Unst was shaken by an earthquake measuring 4.9 on the Richter scale, which at the time was assessed by the British Geological Survey as "the largest earthquake of its kind in the area for 10 years".
Экономика және көлік
Бельмонт аралдағы Гатчермен Йелл және Фетлардың Оддстасымен байланыстырып тұратын паромдар бар. Unst Bus Shelter, сонымен қатар, оны алып тастаудан құтқарған баланың құрметіне Боббидің автобус панасы деп аталады, Балтасаунд ауылының жанында орналасқан автобус панасы және аялдамасы. Ол телевизор сияқты үй жайлылығымен жабдықталған, және оны жергілікті тұрғындар күтіп ұстайды. Unst сонымен қатар, сутек өндірісіне негізделген, қауымдық меншіктегі таза энергия жүйесі – "Unst жаңартылатын энергиясын дамыту" (PURE) жел-сутек жобасына үй иесі. Бұл жоба Unst Partnership, яғни қауымдастықтың даму қорының аясында жүзеге асырылуда. "Таза энергия орталығы" PURE жобасы барысында алынған білім мен тәжірибелерді пайдалана отырып құрылды және түрлі жерлерде сутек жүйелерін орнатты. Unst аралдың оңтүстік жағында, паром терминалының үстінде Бельмонт үйі орналасқан. 1775 жылдан бері Бельмонт "Солтүстік аралдардағы ең жоғары мақсатты, ең аз өзгертілген классикалық сарай" деп сипатталған. Ол 1996 және 2010 жылдар аралығында қайырымдылық қоры арқылы қайта жаңартылды, және қазір ғимарат жалға берілетін орын ретінде пайдаланылады. 2011 жылғы халық санауы бойынша аралда 632 адам тұрады. Осы кезеңде Шотландия аралдарының халқы 4%-ға өсіп, 103 702 адамға жетті. 2016 жылы арал BBC Two телеарнасының "An Island Parish" бағдарламасының 11-ші сериясының тақырыбы болды. Аралда әуежай бар, Unst әуежайы, ол әуежай ретінде қолданылмайды, тұрақты рейстері жоқ және тек төтенше жағдайларда ғана қолданылады.
Ferries link Belmont on the island to Gutcher on Yell and Oddsta on Fetlar. The Unst Bus Shelter, also known as Bobby's Bus Shelter after a child who saved it from removal, is a bus shelter and bus stop near the village of Baltasound which is equipped with home comforts such as a television set, and is maintained by local residents. Unst is also home to the Promoting Unst Renewable Energy (PURE) Wind Hydrogen project, a community owned clean energy system based on hydrogen production. This project is part of the Unst Partnership, the community's development trust. The Pure Energy Centre was formed using the skills and knowledge gained during the PURE Project and has installed hydrogen systems in diverse locations. At the southern end of Unst, above the island's ferry terminal, stands Belmont House. Dating from 1775, Belmont has been described as "possibly the most ambitious, least altered classical mansion in the Northern Isles". It was restored between 1996 and 2010 by a charitable trust, who now operate the building as a venue for hire. The island's population was 632 as recorded by the 2011 census, During the same period Scottish island populations as a whole grew by 4% to 103,702. In 2016, the island was the subject of Series 11 of BBC Two's An Island Parish. The island has an airstrip, the Unst Airport, which has been decommissioned as an airport, has no regular flights and is only used for emergency flights.