Кіріспе
Лавра немесе лаура (Λαύρα; Кириллица: Ла́вра) – усақ қоныстардан немесе үңгірлерден тұратын монастырь түрі. Лавра монастырьлары православие және басқа да шығыс христиан дәстүрлерінде жұмыс істейді; бұл атау кейбір католик қауымдарында да қолданылады. Грек тілінде бұл сөз бастапқыда қаладағы тар көше немесе аллеяны білдірген.
A lavra or laura (Λαύρα; Cyrillic: Ла́вра) is a type of monastery consisting of a cluster of cells or caves for hermits, with a church and sometimes a refectory at the center. Lavra monasteries operate within the Orthodox and other Eastern Christian traditions; the name is also used by some Catholic communities. The term in Greek initially meant a narrow lane or an alley in a city.
Византиялық лаура/лавра
V ғасырдан бастап грек термині "лаура" Яһуда шөлінің жартылай эремиттік монастырлық қоныстарына қатысты айтылатын болды, онда лауралар көптеп кездесетін. Палестинадағы алғашқы лаураларды Шаритон Мойындаушы (III ғасырда туған, шамамен 350 жылы қайтыс болған) құрды: Иерусалимнің солтүстік-шығысындағы Фаран лаурасы (қазіргі Уди Кельт), Иерихонның батысындағы Азғыру тауындағы Дука лаурасы және Уди Хурейтундағы Туку аймағындағы Сока лаурасы немесе Ескі лаура. Ұлы Евфимий (377–473) V ғасырда Палестинадағы алғашқы лауралардың бірін құрды. Кидрон аңғарындағы (сирия тілінде Мар-Саба деп аталады) Кидронның қадірлі Савва лаврасы (†532) – христиан шіркеуіндегі ең көне және үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан монастырлардың бірі. Иорданның Герасимі V ғасырдың ортасында Иордан аңғарында осыған ұқсас жүйені құрды, онда 70 ұяшық кенобиумды қоршап тұрды, ал монахтар кенобиумда белгілі бір уақыт өткеннен кейін ұяшықтарға көшіп өтетін. Апта ішінде монахтар ұяшықта тек кірпішпен, азық-түлікпен және арқан мен себет жасауға арналған пальма жапырақтарымен бірге болады. Сенбі күндері монахтар қолөнерлерін кенобиумға әкеліп, бірге Евхаристияны қабылдап, жексенбі күні кешке ұяшықтарына оралатын. Ұяшықтардың есіктері ашық қалдырылып, мұқтаж адамдар бос болған жағдайда, қалағандарын алып кетуге болады. Лавраның дін қызметкері, лавраның сыртқы әлеммен байланысы және кем дегенде екі дін қызметкері болды. 963 жылы Афанасий Афондық құрған Ұлы лаура – Грекиядағы Афон тауындағы ең көне монастырь.
Копт дәстүрі
Кейбір қазіргі заманғы копт авторлары, және олар ғана, лавра деген грек терминін Уди-Эль-Натрун аймағындағы ең ерте монахтар қоныстарына қолданады және тіпті лавраның ресми ережелерін жазуды 330 жылы Египеттің қасиетті монах Макарийге жатқызады. Болашақтағы зерттеулер оны дәлелдемесе, бұл пікір оларға ғана тән көрінеді. Олардың пікірінше, лавриттік өмір салты IV ғасырдың басында пайда болған, алғашқы лавралардың құрылуын Нитрия шөліндегі Нитрия деп аталатын жасушалардың қонысының құрылуымен байланыстырады. Бұл 600 шамасындағы шөлге шашырап қоныстанған, нан үшін Нитрия қаласына тәуелді, бірақ өз дін қызметкерлері мен шіркеуі бар қауым болған (Нитрия қаласы Александрияның жанында орналасқан).
Ресей лаврасы
Ең ірі және маңызды орыс православиелік монастырлар лавралар деп аталып, тікелей Мәскеу патриархына бағынышты болды. 1721 жылы олар Киелі Синодқа қарасты болды.