Кіріспе

Монах, діни қызметкер және шейіт Египетте
христиан монах, діни қызметкер және шейіт

Мұса Қара (Μωϋσῆς ὁ Αἰθίοψ, موسى, ; 330 – 405), сондай-ақ Мұса Қуатты, Мұса Ұры және Мұса Эфиопиялық деп те аталады, IV ғасырда Египетте аскет монах және діни қызметкер, сондай-ақ Шөл Аталарының бірі болған. Ол Шығыс Православ шіркеуі мен Орталық Православ шіркеуінде жоғары құрметке ие. Ол туралы айтылатын әңгімелерде, ол қылмысты өмірден аскетизмге көшкендігі баяндалады. Мұсаның өлімінен шамамен 70 жыл өткен соң жазылған Созоменнің "Шіркеу тарихы" еңбегінде оның өмірі еске алынады.

Ерте өмір

Мұса Мысырдағы бір шенеуніктің құлы болған, бірақ ұрлық жасады деген айыппен және кісі өлтіру күдігімен қызметтен босатылды. Содан кейін ол Ніл өзені бойында 75 тонаушыдан тұратын, жаман атқа ие, зорлық-зомбылыққа бейім топпен араласты. Мұса дене бітімі алып, күшті және батыл адам болды, және осы тонаушылар тобының басшысы атанды. Олардың әрекеттері қоғамға үлкен қауіп келтіріп, олардың қозғалысы барлық елді мекендерде үрей тудырды.

Мәсіхшілікті қабылдауы

Бірде Мұса бір қарақшылықтан бас тартты, оны ит тоқтатып, иесіне кек алуға ант берді. Екінші рет аузында қылышпен Мұса Нил өзенінен жүзіп, иесінің үйіне бет алды. Иесі тағы да ескертіліп, жасырынып кетті, ал көңілі толмаған Мұса төрт қойын ұрлап, сойып, жүнтерін шарапқа саудалады. Жергілікті биліктен жасырынбақ болып, ол Александрияға жақын жердегі Уади-Эль-Натрун шөліндегі (сол кезде Скетис деп аталған) монахтардың қауымына паналады. Олардың өмірінің құдайға адал болуы, сондай-ақ тыныштығы мен қанағаттылығы Мұсаға терең әсер етті. Ұзақ өтпей ол бұрынғы өмір салтынан бас тартып, христиан болып, крещениеден өтіп, Скетис монастырына қосылды. "Пайғамбарлар жұмағы" кітабында Мұса бабаның өлімі туралы басқа бір оқиға келтірілген: Абба Помен былай деді: "Абба Мұса Абба Зәкәриядан өлімі алдында бір сұрақ сұрады: "Әке, біз үнсіздікті сақтағанымыз дұрыс па?" Зәкәрия оған: "Иә, балам, үнсіздікті сақта!" - деді. Өлімі кезінде, Исидор әкесінің қасында отырғанда, Мұса көкке қарап: "Қуан, шаттан, ұлым Зәкәрия, көктегі қақпалар ашылды!" - деді."

Мұра

Мұсаны замандастары жоғары бағалаған. Мұсаның өлімінен шамамен 70 жыл өткен соң жазылған 5-ші ғасырдағы "Шіркеу тарихында" Гермиас Созомен Мұсаның мұрасын былайша қорытындылайды:

"Бұрын-соңды ешқашан жамандықтан жақсылыққа осыншалықты күрт өзгеру және монахтық философияда осыншалықты жылдам жетістіктерге қол жеткізілген емес. Сондықтан Құдай оны демон үшін қорқынышқа айналдырды және ол Скетистегі монахтардың пресвитері болып тағайындалды. Осылай өмір сүргеннен кейін ол жетпіс бес жасында қайтыс болды, көптеген белгілі шәкірттерін қалдырып кетті." Созомен, "Шіркеу тарихы", VI кітап, XXIX тарау.

Қазіргі заманғы түсіндіру Мұсаны эфиопиялықты зорлықсыздық апостолы ретінде құрметтейді. Оның қабірлері мен басты қасиетті орны бүгін Египеттегі Уади-Эль-Натрунда орналасқан Копт православие монастырының Паромеос монастырындағы Құдай ана Мария шіркеуінде сақталған.