Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Анонимді дауыс беру әдісі
2001 жылғы ирандық фильм
Anonymous voting method
2001 Iranian film
Құпия дауыс беру, сондай-ақ Австралиялық дауыс беру деп аталатын бұл әдіс, сайлау немесе референдумда сайлаушының жеке басын жасырын ұстауды қамтамасыз етеді. Бұл қорқыту, шантаж және дауыс сатып алу сияқты сайлаушыға ықпал ету әрекеттерін болдырмайды. Бұл жүйе саяси құпиялылықты қамтамасыз етудің бір жолы болып табылады. Құпия дауыс беру әртүрлі дауыс беру жүйелерімен қатар қолданылады. Құпия дауыс берудің ең қарапайым түрі – қағаз дауыс бюллетені, онда әр сайлаушы өзінің таңдауын белгілейді. Сайлаушы дауыс берген қағазды бүктеп, жабық жәшікке салады. Бұл жәшік кейіннен дауыстарды санау үшін ашылады. Құпия дауыс берудің маңызды аспектісі – дауыс берушіге дауыс бюллетеніне ешкім көре алмай жазуға мүмкіндік беретін дауыс беру кабинасының болуы. Бүгінде, әдетте, кандидаттардың аты-жөні немесе сұрақтар мен оларға арналған тіктөртбұрыштар бар баспа бюллетені ұсынылады. Сайлау учаскелерінде сайлаушылар өздерінің пікірін жасырын түрде білдіре алады, ал бюллетеньдер әділдікті сақтау және ешкімнің сайлаушыны дауыспен байланыстыруына жол бермеу үшін жасалған. Пошта арқылы және қашықтан электрондық дауыс беруді енгізу арқылы дауыс беру тиімділігін арттыруға жасалған тырастықтар жеке өмір құпиялылығы мәселесін тудырады. Кейбір елдер өкілдік дауыс беруге рұқсат береді, бірақ бұл дауыс беру құпиялылығына қайшы келеді деп санайтындар да бар. Дауыс бергендердің селфилерінің танымалдылығы жеке дауыс берудің құпиялылығына қауіп тудырады. Тікелей демократия жүйелерінде, мысалы, Швейцарияның Ландсгеймінде, дауыс беру әдетте ашық түрде өткізіледі, бұл барлық азаматтардың нәтижелерді бақылай алуын қамтамасыз етеді.
The secret ballot, also known as the Australian ballot, is a voting method in which a voter's identity in an election or a referendum is anonymous. This forestalls attempts to influence the voter by intimidation, blackmailing, and potential vote buying. This system is one means of achieving the goal of political privacy. Secret ballots are used in conjunction with various voting systems. The most basic form of a secret ballot utilizes paper ballots upon which each voter marks their choices. Without revealing the votes, the voter folds the ballot paper in half and places it in a sealed box. This box is later emptied for counting. An aspect of secret voting is the provision of a voting booth to enable the voter to write on the ballot paper without others being able to see what is being written. Today, printed ballot papers are usually provided, with the names of the candidates or questions and respective check boxes. Provisions are made at the polling place for the voters to record their preferences in secret, and the ballots are designed to eliminate bias and prevent anyone from linking voters to the ballot. A privacy problem arises with moves to improve the efficiency of voting by the introduction of postal voting and remote electronic voting. Some countries permit proxy voting, but some argue this is inconsistent with voting privacy. The popularity of the ballot selfie has challenged the secrecy of in person voting. In systems of direct democracy, such as the Swiss Landsgemeinde, voting is typically conducted publicly to ensure all citizens can observe the outcome.
Франция
Революцияның III жылы (1795) Конституцияның 31-бабында "Барлық сайлаулар жасырын дауыс беру арқылы өткізіледі" деп көрсетілген. 1848 жылғы конституция да осылай болды: сайлаушылар өздері таңдаған үміткердің атын үйдегі дауыс беру бюллетеніне қолмен жаза алатын болды (бір ғана талап – ақ қағазға жазу) немесе көшеде таратылған бюллетеньді алуға болады. Бюллетень мазмұны басқаларға оқылмауы үшін бүктеліп берілді. Француз парламентінің Ассамблеясының ресми сайтында 1913 жылы ғана дауыс беру кабинасы тұрақты түрде бекітілді.
Article 31 of the Constitution of the Year III of the Revolution (1795) states that "All elections are to be held by secret ballot". The same goes with the constitution of 1848: voters could hand write the name of their preferred candidate on their ballot at home (the only condition was to write on white paper) or receive one distributed on the street. The ballot was folded in order to prevent other people from reading its contents. According to the official website of the Assemblée nationale (the lower house of the French parliament), the voting booth was permanently adopted only in 1913.
Ұлыбритания
Құпия дауыс беруді талап ету – чартизмнің алты қағидасының бірі болды. Сол кездегі британ парламенті чартистердің талаптарын қарастырудан тіпті бас тартты. Дегенмен, лорд Маколей 1842 жылғы сөйлеуінде чартизмнің алты қағидасын тұтастай қабылдамаса да, құпия дауыс беруді қолдауға болатын екі қағиданың бірі екенін мойындады. 1870 жылғы Лондон мектеп кеңесінің сайлауы Ұлыбританиядағы құпия дауыс беру арқылы өткен алғашқы ірі сайлау саналды. Бірнеше сәтсіз әрекеттерден кейін (олардың бірнешеуін Джордж Гроут бастады), құпия дауыс беру 1872 жылғы Сайлау заңымен кеңейтіліп, науқан шығындарын едәуір төмендетті (өйткені «құнақтау» енді мүмкін болмады) және алғаш рет 1872 жылдың 15 тамызында Хью Чайлдерс Ланкастер герцогтігінің канцлері болып тағайындалғаннан кейін, Понтефракт округінен парламент депутаты ретінде қайта сайланды. Шыммен мөрленген, лакрица мөрімен бекітілген түпнұсқа сайлау жәшігі Понтефракт мұражайында сақтаулы. Алайда, Ұлыбританияда дауыс бюллетендері нөмірленген, бұл соттарға сирек жағдайларда сайлаушылардың қай кандидатқа дауыс бергенін анықтау үшін араласуға мүмкіндік береді.
The demand for a secret ballot was one of the six points of Chartism. The British parliament of the time refused even to consider the Chartist demands. Still, Lord Macaulay, in an 1842 speech, while rejecting Chartism's six points as a whole, admitted that the secret ballot was one of the two points he could support. The London School Board election of 1870 was Britain's first large scale election by secret ballot. After several failed attempts (several of them spearheaded by George Grote), the secret ballot was eventually extended generally in the Ballot Act 1872, substantially reducing the cost of campaigning (as treating was no longer realistically possible) and was first used on 15 August 1872 to re elect Hugh Childers as MP for Pontefract in a ministerial by election following his appointment as Chancellor of the Duchy of Lancaster. The original ballot box, sealed in wax with a licorice stamp, is held at Pontefract museum. However, the UK uses numbered ballots to allow courts to intervene, under rare circumstances, to identify which candidate voters voted for.
Австралия мен Жаңа Зеландия
Австралияда жасырын дауыс беру алғаш рет 1856 жылғы 7 ақпанда Тасманияда қолданылған болып көрінеді. Тасманияның 1856 жылғы сайлау заңы "қайта табылғанға" дейін, құпия дауыс беруді алғаш рет енгізгендігі үшін құрмет Викторияға, Мельбурнның бұрынғы мэрі Уильям Николсонға және бір уақытта Оңтүстік Австралияға да таңылған. Виктория 1856 жылғы 19 наурызда жасырын дауыс беру туралы заң қабылдады, ал Оңтүстік Австралияның сайлау комиссары Уильям Бутби сол жылдың 2 сәуірінде (екі аптадан кейін) Оңтүстік Австралияда заң күшіне енген жүйені жасағаны үшін мойынша алады. Австралиядағы басқа британдық отарлар да осыны қабылдады: Жаңа Оңтүстік Уэльс (1858), Квинсленд (1859) және Батыс Австралия (1877). 1901 жылы Австралия парламентінің алғашқы сайлауында жасырын дауыс беруді қоса алғанда, штаттық сайлау заңдары қолданылды, және бұл жүйе федералды сайлаулар мен референдумдардың маңызды бөлігі болып қала берді. 1918 жылғы Ұлттық сайлау заңында жасырын дауыс беру туралы тікелей айтылмаған, бірақ Заңның 206, 207, 325 және 327-баптарын қарастырғанда, оның болжамды екені көрінеді. Алайда, 323-бап және 226-баптың 4-тармағы жасырын дауыс беру принципін сайлау қызметкерлеріне қолданады және бұл да аталған тұжырымды қолдайды. Жаңа Зеландия 1870 жылы жасырын дауыс беруді енгізді.
In Australia, secret balloting appears to have been first implemented in Tasmania on 7 February 1856. Until the original Tasmanian Electoral Act 1856 was "re discovered" recently, credit for the first implementation of the secret ballot often went to Victoria, where the former mayor of Melbourne William Nicholson pioneered it, and simultaneously South Australia. Victoria enacted legislation for secret ballots on 19 March 1856, and South Australian Electoral Commissioner William Boothby generally gets credit for creating the system finally enacted into law in South Australia on 2 April of that same year (a fortnight later). The other British colonies in Australia followed: New South Wales (1858), Queensland (1859), and Western Australia (1877). State electoral laws, including the secret ballot, applied for the first election of the Australian parliament in 1901, and the system has continued to be a feature of federal elections and referendums. The Commonwealth Electoral Act 1918 does not explicitly set out the secret ballot, but a reading of sections 206, 207, 325, and 327 of the Act would imply its assumption. Sections 323 and 226(4), however, apply the principle of a secret ballot to polling staff and would also support the assumption. New Zealand implemented secret voting in 1870.
Мүгедектер
Сайлау бюллетеньдерінің дизайны және дауыс беру орындарының архитектурасы мүгедектерге өз даусын құпия бергізу мүмкіндігін жиі жоққа шығарады. Көптеген демократиялық елдерде мүгедектер дауыс беруге басқа бір адамды уәкілдік ететін ретінде тағайындау арқылы қатыса алады, ол адам дауыс беру кабинасына бірге кіріп, олардың атынан бюллетеньді толтыруға рұқсат алады. Бұл бюллетеньнің құпиялылығын қамтамасыз етпейді. 2008 жылы күшіне енген Біріккен Ұлттар Ұйымының Мүгедектердің құқықтары туралы конвенциясы мүгедектерге құпия дауыс беру құқығын кепілдейді. Конвенцияның 29-бабы барлық қатысушы мемлекеттерді "мүгедектердің сайлауда және халық референдумында құпия дауыс беру құқығын" қорғауға міндеттейді. Осы ережеге сәйкес, әрбір қатысушы мемлекет мүгедектерге тәуелсіз және құпия дауыс беруге мүмкіндік беретін дауыс беру құралдарын қамтамасыз етуі керек. Кейбір демократиялық елдер, мысалы, АҚШ, Нидерланды, Словения, Албания немесе Үндістан мүгедектерге электрондық дауыс беру машиналарын пайдалануға рұқсат береді. Ал басқа елдерде, оның ішінде Әзірбайжан, Канада, Гана, Ұлыбритания және Африка мен Азияның көптеген елдерінде көру қабілеті бұзылған сайлаушылар Брайль әрпімен немесе қағаз үлгілерімен жабдықталған бюллетеньдерді пайдалана алады. 29-бапта сондай-ақ қатысушы мемлекеттердің "дауыс беру рәсімдерінің, жабдықтарының және материалдарының тиімді, қолжетімді және түсінуге оңай болуын" қамтамасыз етуі талап етіледі. Мысалы, Ұлыбритания, Швеция және АҚШ сияқты кейбір демократиялық елдерде барлық дауыс беру орындары мүгедектер үшін толыққанды қолжетімді.
Ballot design and polling place architecture often deny the disabled the possibility to cast a vote secretly. In many democracies disabled persons may vote by appointing another person who is allowed to join them in the voting booth and fill the ballot in their name. This does not assure secrecy of the ballot. The United Nations Convention on the Rights of Persons with Disabilities, which entered into force in 2008, ensures a secret ballot for disabled voters. Article 29 of the Convention requires that all Contracting States protect "the right of the person with disabilities to vote by secret ballot in elections and public referendums". According to this provision, each Contracting State should provide voting equipment enabling disabled voters to vote independently and secretly. Some democracies, e. g. the United States, the Netherlands, Slovenia, Albania or India allow disabled voters to use electronic voting machines. In others, among them Azerbaijan, Canada, Ghana, the United Kingdom, and most African and Asian countries, visually impaired voters can use ballots in Braille or paper ballot templates. Article 29 also requires that Contracting States ensure "that voting procedures, facilities and materials are appropriate, accessible and easy to understand and use." In some democracies, e. g., the United Kingdom, Sweden and the United States, all the polling places already are fully accessible for disabled voters.
Құпиялылық ережелеріне қатысты ерекшеліктер
Біріккен Корольдіктегі жасырын дауыс беру жүйесі кейде сынға ұшырайды, себебі дауыс беру қағазын оны берген сайлаушыға байланыстыру мүмкін. Әрбір бюллетень жеке нөмірленеді, ал әрбір сайлаушының да өзіндік нөмірі болады. Сайлаушыға бюллетень берілген кезде, оның нөмірі бюллетеньге тіркелген арнайы бөліктің (контрфойл) үстіне жазылады (онда бюллетень нөмірі де көрсетіледі). Бұл, әрине, дауыс берудің құпиялылығын толық кепілдемейді, егер біреу дауыс беру сандарын ашу алдында контрфойлдерге қол жеткізе алса, олар қауіпсіз сақталады. Сайлау учаскесінің қызметкерлері мен сайлау бақылаушыларының арасындағы келісім арқылы сайлаушылардың қалай дауыс бергенін анықтауға болады. Бұл шара, егер алдану фактісі анықталса, жалған бюллетеньдерді анықтау үшін қауіпсіздік шарасы ретінде қарастырылады. Бюллетеньдерді сайлаушылармен сәйкестендіру процесі тек Сайлау сотының қаулысымен ғана ресми түрде рұқсат етіледі. 1872 жылы құпия дауыс беру енгізілгеннен бері Сайлау соты мұндай қаулыны сирек шығарған. Мысалы, 1970 жылдардың соңында Ричмонд-на-Темзада өткен жергілікті сайлауда үш дауыс даулы болды, ал жеңіске жеткен үміткердің артық дауысы екі ғана болды. 2008 жылы Ұлыбританиядағы түрмеде тұтқындардың сайлаушылардың дауыс беру бюллетеньдерін анықтап жатқаны байқалды. Бұл жүйенің заңдық негізі 1983 жылғы Халықты өкілдік ету туралы заңның 1-қосымшасында баяндалған Парламенттік сайлау ережелерінде көрсетілген. АҚШ-тағы көптеген штаттарда жасырын дауыс беру кепілденген. Алайда, Индиана және Солтүстік Каролина сияқты кейбір штаттарда белгілі бір бюллетеньдерді сайлаушылармен байланыстыру қажеттілігі бар. Мысалы, сайлау күніне дейін сайлаушы қайтыс болған жағдайда, оның дауысын жою үшін бұл қажет болуы мүмкін. Кейде бюллетеньдегі нөмір перфорацияланған бөлікке (түйіршікке) басылады, ол жыртылып, бюллетеньді дауыс беру жәшігіне салу алдында сақинаға (мысалы, душ пердесінің сақинасы сияқты) ілінеді. Бұл бөліктер сайлаушының дауыс бергенін растайды және олардың бір рет қана дауыс бере алатынын қамтамасыз етеді, бірақ бюллетеньдер құпия және анонимді болып табылады. Дауыс беру күнінің соңында жәшіктегі бюллетеньдердің саны сақинадағы бөліктердің санымен сәйкес келуі керек, бұл әрбір бюллетеньді тіркелген сайлаушының бергенін және ешқайсысы жоғалмағанын немесе жасалмағанын көрсетеді. Кейде бюллетеньдердің өзі нөмірленеді, бұл дауыс беруді қадағалауға мүмкіндік береді. 2012 жылы Колорадо штатында Федералды округ сотының судьясы Кристин Аргуэлло бұл процедураны заңды деп шешті, АҚШ Конституциясы құпия дауыс беруге құқық бермейді деп мәлімдеді.
The United Kingdom secret ballot arrangements are sometimes criticized because linking a ballot paper to the voter who cast it is possible. Each ballot paper is individually numbered, and each elector has a number. When an elector is given a ballot paper, their number is noted down on the counterfoil of the ballot paper (which also carries the ballot paper number). This means, of course, that the secrecy of the ballot is not guaranteed if anyone can gain access to the counterfoils, which are locked away securely before the ballot boxes are opened at the count. Polling station officials colluding with election scrutineers may, therefore, determine how individual electors have voted. This measure is thought to be justified as a security arrangement so that false ballot papers could be identified if there was an allegation of fraud. The process of matching ballot papers to voters is formally permissible only if an Election Court requires it; the Election Court has rarely made such an order since the secret ballot was introduced in 1872. One example was in a close local election contest in Richmond upon Thames in the late 1970s with three disputed ballots and a declared majority of two votes. Reportedly, prisoners in a UK prison were observed identifying voters' ballot votes on a list in 2008. The legal authority for this system is set out in the Parliamentary Elections Rules in Schedule 1 of the Representation of the People Act 1983. Most states guarantee a secret ballot in the United States. But some states, including Indiana and North Carolina, require the ability to link some ballots to voters. This may, for example, be used with absentee voting to retain the ability to cancel a vote if the voter dies before election day. Sometimes the number on the ballot is printed on a perforated stub which is torn off and placed on a ring (like a shower curtain ring) before the ballot is cast into the ballot box. The stubs prove that an elector has voted and ensure they can only vote once, but the ballots are both secret and anonymous. At the end of voting day, the number of ballots inside the box should match the number of stubs on the ring, certifying that a registered elector cast every ballot and that none of them were lost or fabricated. Sometimes, the ballots themselves are numbered, making the vote trackable. In 2012 in Colorado, this procedure was ruled legal by Federal District Judge Christine Arguello, who determined that the U. S. Constitution does not grant a right to a secret ballot.
Кірудің хронологиясы
Датасы Ел жазбалары1831 Франция 1856 жылға дейінгі жүйелер (Франция, Нидерланды және Колумбияны қоса алғанда) "сайлау бюллетеньдерін сайлау кабиналарында белгілеуді және сайлау жәшіктеріне салуды талап етті, бұл түрлі түс және өлшемдегі бюллетеньдерді, оның ішінде партия билеттері ретінде оңай анықтауға мүмкіндік берді."1856 (7 ақпан) Австралия (Тасмания) Австралияның Виктория (1856 жылдың 19 наурызы), Оңтүстік Австралия (2 сәуір, 1856), Жаңа Оңтүстік Уэльс (1858), Квинсленд (1859) және Батыс Австралия (1877) колониялары да одан кейін ерді. Еуропалық комиссия демократия үшін заң арқылы (Венеция комиссиясы) "Сайлаушылар [сайлау құпиялығына] құқылы, бірақ оны өзі де сақтауға тиіс, ал бұзушылықтар ашылған мазмұны бар кез келген бюллетеньді жарамсыз деп тану арқылы жазалануы керек [ ] Сайлау құпиялығының бұзылуы, сайлаушылардың басқа да бостандықтарының бұзылуы сияқты жазалануы тиіс." (Сайлау мәселелеріндегі жақсы тәжірибе кодексі, 52, 55-баптар)1867 Германия 1867 жылдың тамызы Солтүстік Германиядағы федералды сайлау1872 Ұлыбритания Дауыс беру туралы заң 18721877 Бельгия 1877 жылдың 9 шілдесіндегі заң немесе "Malou Act", 1872 жылғы британдық дауыс беру туралы заңға негізделген1891 Америка Құрама Штаттары Жеке штаттар 1884 және 1891 жылдар аралығында құпия дауыс беруді қабылдады. (Массачусетс 1888 жылы Австралияның барлық талаптарына сай келген алғашқы штат болды. Оңтүстік Каролина 1950 жылы соңғы штат болды.)1901 Дания Үкімет алмасуына байланысты (Systemskiftet)1903 Исландия Бұл заңды Исландия парламенті 1902 жылы қабылдады, бірақ король Кристиан IX дауыс беру құпиялығына қатысы жоқ техникалық себептермен оны қабылдамады. 1903 жылы заң күшіне енді.1912 Аргентина Саенс Пенья заңы1939 Венгрия 1920 жылғы сайлауда құпия дауыс беру жүйесі қолданылған, бірақ 1922 жылы үкімет елдік жерлерде ашық дауыс беруді қайта орнатты. 1922 және 1939 жылдар аралығында тек астанадағы (Будапешт) және ірі қалалардағы сайлаушылар ғана құпия дауыс беру арқылы дауыс бере алды. 1938 жылы қабылданған сайлау заңы бүкіл ел бойынша құпия дауыс беру жүйесін қайта енгізді.
Date Country Notes1831FranceSystems before 1856 (including those in France, the Netherlands, and Colombia) "merely required ballots to be marked in polling booths and deposited into ballot boxes, which permitted non uniform ballots, including ballots of different colours and sizes, that could be easily identified as party tickets. "1856 (February 7)Australia (Tasmania)The other Australian colonies of Victoria (March 19, 1856), South Australia (April 2, 1856), New South Wales (1858), Queensland (1859), and Western Australia (1877) followed.1866SwedenVoters previously chose a party specific ballot in the open, which had been criticised for limiting the secrecy. However, the ballots are now placed behind a privacy screen, so the secrecy remains. European Commission for democracy through law (Venice Commission) "Voters are entitled to [secrecy of ballot], but must also respect it themselves, and non compliance must be punished by disqualifying any ballot paper whose content has been disclosed [ ] Violation of the secrecy of the ballot must be punished, just like violations of other aspects of voter freedom." (Code of good practice in electoral matters, art. 52, 55)1867GermanyAugust 1867 North German federal election1872United Kingdom Ballot Act 18721877BelgiumThe Act of 9 July 1877 or "Malou Act", based on the British Ballot Act 18721891United States of AmericaIndividual states adopted secret ballots between 1884 and 1891. (Massachusetts was the first to meet all of the Australian ballot requirements in 1888. South Carolina was the last, in 1950. )1901DenmarkIn connection with The Shift of Government (Systemskiftet)1903IcelandOriginally passed by the Icelandic parliament in 1902, but the legislation was rejected by King Christian IX for technical reasons unrelated to ballot secrecy. Passed into law 1903.1912ArgentinaSáenz Peña Law1939Hungary The secret ballot system was already applied at the 1920 elections, but in 1922, the government reinstated open voting in the countryside. Between 1922 and 1939, only the voters in the capital (Budapest) and larger cities could vote with secret ballot. The electoral law passed in 1938 introduced the nationwide secret ballot system again.