Дауыс беру құқығының жойылуы

Кіріспе

Дауыс беру құқығын жою

Дауыс беру құқығын жою, сондай-ақ (1982 жылдан бері жиі қолданылатын) сайлаушыны сайлау құқығынан айыру – жеке адамның немесе адамдар тобының дауыс беру құқығын (сайлау құқығын) шектеу немесе адамның дауыс беру құқығын пайдалануына кедергі келтіретін амал. Дауыс беру құқығын жою белгілі бір жеке тұлғаның, қауымдастықтың немесе олардың табиғи құқықтарына билік немесе бақылауды жоюға, яғни сайлау құқығынан, заңды құқықтан, белгілі бір жеңілдіктерден немесе туа біткен иммунитеттен айыруға да қатысты болуы мүмкін. Дауыс беру құқығын жою заңмен немесе кемсітушілікпен қолданылатын талаптар арқылы, қорқыту арқылы немесе сайлаушыларға тіркелуге немесе дауыс беруге негізсіз талаптар қою арқылы іске асырылуы мүмкін. Саяси бәсекеге қатысудың жоғары тосқауылдары саяси қозғалыстарды құқықтарынан айыруы мүмкін.

Жынысқа байланысты

Әйелдер бұрын сайлау құқығынан мәлімделмеген. Феминизм көптеген елдерде сайлау құқығын қамтамасыз етуде сәттілікке жетті, бірақ материалдық немесе әлеуметтік теңсіздік әлі де кеңінен кездесуде.

Жасына байланысты

Көптеген елдер мен аймақтар ең төменгі дауыс беру жасын белгілейді және осы жастан кіші барлық азаматтарды дауыс беру құқығынан айырады. Көбінесе дауыс беру жасы 18-ге орнатылған, бірақ кейбір елдерде бұл жас 16-ға дейін немесе 21-ге дейін жетеді.

Австралия

Австралияда дауыс беру резидент-азаматтар үшін міндетті. Австралиядан бір жылдан астам, бірақ алты жылдан кем уақыттан бері шетелде жүрген австралиялық азаматтар Австралиядан тыс жерде тұрғанда Австралия сайлауларында дауыс беру міндеттемесінен босатылуы мүмкін.

Чили

Шетелде тұратын чилиліктер президенттік сайлауда және президенттік іріктеу сайлауда дауыс бере алады, бірақ ұлттық заң шығарушы органға немесе өңірлік басшылық лауазымдарға сайлауда дауыс бере алмайды. 2014 жылы № 20.748 заңмен чилиліктердің шетелдегі сайлау құқығы кеңейтілді; заң жобасын сенаторлар Изабель Альенде Бусси, Соледад Альвеар, Эрнан Ларраян Фернандес және Патрисио Уокер Прието демеушілік етті. Шамамен 60 мың тіркелген шетелдік сайлаушының 30 912-сі 65 елден келген чилиліктер референдумға қатысты. Даниядан тыс жерде тұрақты түрде тұратын Дания азаматтары сайлау құқығынан айырылады.

Үндістан

Резидент емес Үндістан азаматтары, егер басқа елдің азаматтығын алмаса, резидент емес сайлаушылар тізіміне ену үшін өтініш беру арқылы шетелден дауыс бере алады. Олар жұмыс, білім алу сияқты себептермен елден тыс болуы керек, басқа елдің азаматтығын алған жоқ болуы керек және паспортында көрсетілген мекенжай бойынша сайлаушы ретінде тіркелуге лайықты болуы тиіс.

Норвегия

Норвегияның 1814 жылғы конституциясының 53-параграфында басқа мемлекеттің қызметінде болған, дауыс сатып алған немесе сатқан, сондай-ақ мәжбүрлі еңбекке кесілген әркім сайлау құқығынан айырылатыны айтылған. 2022 жылдың маусым айында парламент (Стортинг) 53-параграфты күштен жойды. Норвегиядан тыс жерде 10 жылдан астам тұратын азаматтар өтініш бермесе, дауыс беруге құқығы жоқ.

Шпицберген

2023 жылы Лонгьербьен қауымдастық кеңесінің сайлауы Норвегия үкіметі белгілеген жаңа қағидалар бойынша өтті, онда дауыс берушілер Норвегия азаматтығына ие болуы тиіс немесе 3 жыл материктік Норвегияда тұруы керек болды. Бұл қағидалар 2019 жылғы бұрынғы сайлаумен салыстырғанда сайлау тізіміндегі үштен бір бөлігін, соның ішінде қалада тұратын дерлік барлық норвегиялық емес тұрғындарды сайлау құқығынан айырды. Бұрынғы қағидалар бойынша, Шпицбергенде өзі 3 жыл тұрған кез келген адам дауыс беруге құқылы болды.

Ұлыбритания

Британдық азаматтарға үйде дауыс беруге рұқсат етіледі, оған уақыт шектеуі жоқ. 2024 жылға дейін, егер олар елден тыс жерде 15 жылдан астам тұрса, Ұлыбританияның жалпы сайлауында немесе референдумда дауыс беруге құқығы болмаған. 2018 жылдың ақпан айында Парламентке «Шетелдік сайлаушылар туралы» заң жобасы ұсынылды, мақсаты – 15 жылдық шектеуді және Ұлыбританиядан кету алдында дауыс беруге тіркелу қажеттілігін жою. 2019 жылғы жалпы сайлауға байланысты қарастырылмаған бұл заң жобасы, өмірінде бір рет болмаса Ұлыбританияда тұрған барлық британдық экспаттарға шексіз дауыс беру құқығын бермек еді. Бұл мәселе, 15 жылдан астам уақыттан бері басқа Еуропалық Одақ мүше мемлекеттерінде тұрып жатқан британдық экспаттардың арасында қызу талқылауға түсті. Олар Еуропалық Одаққа қатысу туралы референдумда дауыс беруге мүмкіндік алмады, бірақ нәтижеге Ұлыбританияда тұратын азаматтардан гөрі олардың әсері зор болды деуге болады. Консервативтік партия 2019 жылғы жалпы сайлау шартына «тәуелсіз 15 жылдық шектеу» деп атаған нәрсені жоюға уәде берді, нәтижесінде олар сайланды. Бұл өзгеріс 2024 жылы күшіне енді.

Америка Құрама Штаттары

Оңтүстік Америка Құрама Штаттарының афроамерикандық азаматтардың дауыс беруіне кедергі келтіруге жасаған әрекеттері 1877 жылы Қайта құру дәуірі аяқталғаннан кейін басталды. Бұл шаралар 20 ғасырдың басында Оңтүстік штаттарында жүзеге асырылды. Олардың мақсаты 1870 жылы қабылданған және босатылған құлдардың сайлау құқығын қорғауға бағытталған АҚШ Конституциясының Он бесінші түзетуіне қарсы шығу болды. Демократтар 19 ғасырдың соңында республикашылдар мен популистер арасындағы одақтан алаңдады, бұл оларға Солтүстік Каролинадағы сайлауда жеңіліс әкелді. Демократтар бұрынғы әрекеттерге қосылып, заңмен кең ауқымды сайлау құқығынан айыруға қол жеткізді: 1890 жылдан 1908 жылға дейін Оңтүстік штаттарының заң шығарушы органдары жаңа конституциялар, конституциялық түзетулер және сайлау тізіміне ену мен дауыс беруді қиындататын заңдар қабылдады, әсіресе бұл процестерді ақ нәсілді қызметкерлер дискриминациялық түрде жүзеге асырғанда. Олар афроамерикандық азаматтардың көп бөлігін, сондай-ақ Оңтүстіктегі кедей ақ нәсілділерді сайлау құқығынан айырды, нәтижесінде әр штаттың сайлау тізіміндегі адамдардың саны күрт азайды. Республикалық партия ондаған жылдар бойы аймақта әлсіреп, демократтар Оңтүстік штаттарында біржақты билік орнатты. 1912 жылы Теодор Рузвельт партияның үміткері Тафтқа қарсы шыққанда Республикалық партия екіге бөлінді. Оңтүстікте Республикалық партия афроамерикандықтардың сайлау құқығынан айырылуына байланысты әлсіреген еді. Демократ Вудро Вильсон 1856 жылдан бері алғашқы оңтүстік президенті болып сайланды. Ол 1916 жылы өткізілген президенттік сайлауда да қайта сайланды, бұл сайлау бұрынғыдан беймаза болды. Өзінің бірінші мерзімінде Вильсон кабинетіндегі оңтүстік өкілдерінің сұранысын қанағаттандырып, федералдық үкімет мекемелерінде ашық түрде нәсілдік сегрегацияны және жұмысқа орналастыруда нәсілдік дискриминацияны енгізді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде американдық әскери күштері сегрегацияланған еді, ал афроамерикандық сарбаздар жеткілікті дайындықтан өтпеген және жабдықталмаған. Сайлау құқығынан айыру Конгресске де әсер етті, онда Демократиялық Оңтүстік 1903 жылдан 1953 жылға дейінгі кезеңде әр он жыл сайын Конгресте шамамен 25-ке жуық қосымша орынға ие болды. Сонымен қатар, Оңтүстікте демократтардың үстемдігі оңтүстік сенаторлар мен өкілдердің Конгресте бекінуіне әкелді. Олар Конгрестегі тәжірибелік артықшылықтарды жақтады, ол 1920 жылға қарай стандартқа айналды, және оңтүстік өкілдері маңызды комитеттердің төрағалықтарын, сондай-ақ Ұлттық Демократиялық партияның басшылығын бақылады. Мұндай мәселелердің Жоғарғы Сотқа дейін жеткені күтілуде.

Efforts made by Southern United States to prevent black citizens voting began after the end of the Reconstruction Era in 1877. They were enacted by Southern states at the turn of the 20th century. Their actions were designed to thwart the objective of the Fifteenth Amendment to the United States Constitution, enacted in 1870 to protect the suffrage of freedmen. Democrats were alarmed by a late 19th century alliance between Republicans and Populists that cost them some elections in North Carolina. Democrats added to previous efforts and achieved widespread disfranchisement by law: from 1890 to 1908, Southern state legislatures passed new constitutions, constitutional amendments, and laws that made voter registration and voting more difficult, especially when administered by white staff in a discriminatory way. They succeeded in disenfranchising most of the black citizens, as well as many poor whites in the South, and voter rolls dropped dramatically in each state. The Republican Party was nearly eliminated in the region for decades, and the Democrats established one party control throughout the southern states. In 1912, the Republican Party was split when Theodore Roosevelt ran against the party nominee, Taft. In the South by this time, the Republican Party had been hollowed out by the disfranchisement of African Americans, who were largely excluded from voting. Democrat Woodrow Wilson was elected as the first southern president since 1856. He was re elected in 1916, in a much closer presidential contest. During his first term, Wilson satisfied the request of Southerners in his cabinet and instituted overt racial segregation throughout federal government workplaces, as well as racial discrimination in hiring. During World War I, American military forces were segregated, with black soldiers poorly trained and equipped. Disfranchisement had far reaching effects in Congress, where the Democratic Solid South enjoyed "about 25 extra seats in Congress for each decade between 1903 and 1953". Also, the Democratic dominance in the South meant that southern Senators and Representatives became entrenched in Congress. They favored seniority privileges in Congress, which became the standard by 1920, and Southerners controlled chairmanships of important committees, as well as leadership of the national Democratic Party. Such cases are expected to reach the Supreme Court.

Жақында

Мемлекеттік үкіметтер сайлаушыларға, сайлаушылардың тіркелуіне және сайлау жүргізуге қатысты талаптарды белгілеу құқығына ие болды. Ұлт құрылғаннан бері заң шығарушы органдар сайлау құқығын біртіндеп кеңейтіп келді (кейде федералдық конституциялық түзетулерге сәйкес), белгілі бір мүліктік жағдайы бар ақ ерлерден бастап, 18 жасқа толған барлық ересек азаматтардың дерлік сайлау құқығына дейін, бірақ кейбір қылмыстар үшін сотталған адамдар сайлауға қатыса алмайды. Сайлау құқығын кеңейту мүліктік талаптарды төмендету, босатылғандарға сайлау құқығын беру, Американдық Азаматтық соғыстан кейін кейбір штаттарда бос адамдарға сайлау құқығын қайтару, 1920 жылы әйелдерге (үнді әйелдерін қоспағанда), 1924 жылы барлық үнді азаматтарына және 1970 жылдары 18 жасқа толғандарға сайлау құқығын беру арқылы жүзеге асырылды. Қоғамдық мүдделерді қорғайтын ұйымдар АҚШ-та сайлау құқығынан айырумен күресуге баса назар аударады, себебі сайлауға жаңа шектеулердің көбейіп бара жатыр деген алаңдаушылық күшейіп келеді.

Вашингтон, округ.

Колумбия округі Мэриленд және Вирджиния штаттарынан жерлер бөлініп, ұлттық астана ретінде құрылғанда, оның тұрғындарына жергілікті немесе федералдық өкілдерге дауыс беруге рұқсат етілмеді. Бұл округтің ұлттық үкіметке қауіп келтіруіне жол бермеу мақсатында жасалды. Конгресс Палатаға сайланған өкілдердің арасынан тағайындалған комитет арқылы қала мен округті басқарды, бұл жергілікті немесе штаттық үкіметтің орнына болды. Тұрғындар оларды бақылайтын федералдық өкілдерді сайлауға қатыспады. 1804 жылы АҚШ Конгресі Вашингтон қаласында АҚШ президентін сайлау өткізуді және тұрғындарға дауыс беруге рұқсат беруді тоқтатты. 1964 жылы Конгресс бекіткен және ратификациялаған 23-ші түзету округ тұрғындарына президенттік сайлауда дауыс беру құқығын қайтаруға мүмкіндік берді. 1846 жылы Вирджиниядан Колумбия округіне қосылған бөлігі құлдықты қорғау үшін Вирджинияға қайтарылды ("ретроцессияланды"). Ол жерде тұратын адамдар (қазіргі Александрияда) жергілікті, Вирджиния және АҚШ сайлауларында дауыс береді. Конгресс АҚШ Конституциясының осы ережесін Вашингтон округінің және АҚШ-тағы әскери базалардың азаматтары үшін жергілікті және штаттық деңгейдегі заңдарды басқару үшін пайдаланады. 1986 жылға дейін әскери базаларда тұратын әскери қызметшілер ұлттық өкілдер ретінде ерекше мәртебеге ие болды және олардың базалары орналасқан жердегі сайлауда дауыс беруге тыйым салынды. 1986 жылы Конгресс АҚШ-тағы әскери базаларда тұратын әскери қызметшілерге жергілікті және штаттық сайлауларда дауыс беруге мүмкіндік беретін заң қабылдады. Округтан Конгреске дауыс беру құқығы жоқ делегат лауазымы 1971 жылы қайта жаңартылды. Делегат Палатадағы заң жобаларына және дауыс беруге қатыса алмайды, бірақ кейбір процедуралық және комитет мәселелері бойынша дауыс бере алады. 1973 жылы Колумбия округінің өзін-өзі басқару туралы заңы жүз жылдық үзілістен кейін жергілікті билікті қайта орнатты, мэр және басқа да лауазымдарға тұрақты жергілікті сайлаулар өткізілді. Олар АҚШ сенаторын сайламайды. Колумбия округінің 600 000 тұрғыны үшін толыққанды өкілдік іздеген адамдар олардың федералдық үкімет алдындағы жағдайын сайлау құқығынан айырылған деп сипаттайды. Олар президенттік сайлауда дауыс береді. 2009 жылға дейін НАТО (АҚШ-тың әскери одақтастары) немесе ЭЫДҰ (АҚШ-тың өнеркәсіптік дамыған одақтастары) елдерінің ешқайсысы ұлттық заң шығарушы органдарды сайлауда өздерінің ұлттық астаналарының азаматтарын сайлау құқығынан айырмаған. АҚШ штаттарының ешқайсысы астана тұрғындарына штаттық сайлауда дауыс беруге тыйым салмайды, ал олардың қалалары штаттық және конгресс округтерінің құрамында орналасқан.

When the District of Columbia was established as the national capital, with lands contributed by Maryland and Virginia, its residents were not allowed to vote for local or federal representatives, in an effort to prevent the district from endangering the national government. Congress had a committee, appointed from among representatives elected to the House, that administered the city and district in lieu of local or state government. Residents did not vote for federal representatives who were appointed to oversee them. In 1804, US Congress cancelled holding US presidential elections in Washington, D. C. or allowing residents to vote in them. Amendment 23 was passed by Congress and ratified in 1964 to restore the ability of District residents to vote in presidential elections. In 1846, the portion of Washington, D. C. contributed from Virginia was "retrocessioned" (returned) to Virginia to protect slavery. People residing there (in what is now Alexandria), vote in local, Virginia and US elections. Congress uses the same portion of the US Constitution to exclusively manage local and State level law for the citizens of Washington, D. C. and US military bases in the US. Until 1986, military personnel living on bases were considered to have special status as national representatives and prohibited from voting in elections where their bases were located. In 1986, Congress passed a law to enable US military personnel living on bases in the US to vote in local and state elections. The position of non voting delegate to Congress from the District was reestablished in 1971. The delegate cannot vote for bills before the House, nor floor votes, but may vote for some procedural and committee matters. In 1973, the District of Columbia Home Rule Act reestablished local government after a hundred year gap, with regular local elections for mayor and other posts. They do not elect a US senator. People seeking standard representation for the 600,000 District of Columbia residents describe their status as being disfranchised in relation to the federal government. They do vote in presidential elections. Until 2009, no other NATO (US military allies) or OECD country (US industrialized allies) had disfranchised citizens of their respective national capitals for national legislature elections. No US state prohibits residents of capitals from voting in state elections either, and their cities are contained within regular representative state and congressional districts.

Пуэрто-Рико

Пуэрто-Рико штаты болмаса да, АҚШ-тың федералды заңы Пуэрто-Рикоға қолданылады. 1950 жылғы Федералды қатынастар туралы заңға сәйкес, "жергілікті жағдайда қолданылмайтын" барлық федералды заңдар автоматты түрде Пуэрто-Риконың заңы болып табылады (39 Stat. 954, 48 USCA 734). Пуэрто-Риконың бұрынғы Жоғарғы сотының төрағасы Хосе Триас Монге айтқандай, "Пуэрто-Рикоға жергілікті жағдайда қолданылмайтын федералды заң ешқашан табылған емес". Пуэрто-Рико тұрғындары АҚШ қарулы күштеріне міндетті түрде алынды; олар 1917 жылы АҚШ азаматы болғаннан бері барлық соғыстарға қатысты. Пуэрто-Рико тұрғындары АҚШ салықтарының көп бөлігін төлейді. Көптеген адамдардың қате пікірінен өзгеше, Пуэрто-Рико тұрғындары АҚШ-тың кейбір федералды салықтарын төлейді және жалақы салығы арқылы Әлеуметтік қамсыздандыру, Medicare және басқа да бағдарламаларға үлес қосады. Бірақ, бұл америкалық азаматтардың Конгресте өкілдігі жоқ және олар АҚШ президенттік сайлауында дауыс бермейді. Хуан Торруэлла және басқа да ғалымдар Пуэрто-Рикодағы дауыс беру құқығының және өкілдіктің жоқтығына байланысты АҚШ-тың ұлттық сайлау процесі демократия емес деп мәлімдейді. Пуэрто-Риконың тәуелсіздік партиясы мен Жаңа прогрессивті партия Комонвелл мәртебесін қабылдамайды. Қалған саяси ұйым, Халықтық демократиялық партия, Клинтон және Буш әкімшіліктерінің президенттік топтарының есептерінде ашық мойындалған "демократияның кемшіліктерін" жоюды қолдайтынын ресми түрде мәлімдеді.

Мүгедектікке байланысты

Мүгедек сайлаушылар үшін жеткілікті шаралар қабылдамау мүгедектердің сайлау құқығынан шұғыл айырылуына әкелуі мүмкін. Сайлау заңнамасында, сайлаушылар тізілімінде, пошта арқылы дауыс беру шараларында, сайлау учаскелерін таңдауда, олардың материалдық-техникалық жабдықталуында және сайлау учаскелері қызметкерлерінің оқытылуында қолжетімділік мәселелері ескерілуі керек. Мұндай сайлау құқығынан айыру сайлау заңнамасының қасақана жасалған бір бөлігі болуы мүмкін, мүгедектігі жоқ сайлаушылардың қажеттіліктерін ескермеудің салдары немесе қабылданған шаралардағы кемшіліктерге уақтылы жауап бермеудің нәтижесі болуы мүмкін. Мүгедек сайлаушылардың жағдайында бұл мәселе бұрын дауыс беруге қабілетті адамның сайлау құқығынан айырылуымен байланысты болуы мүмкін, бастапқыда сайлау құқығынан айырылу емес. Бұл мүгедектікке ұшырау, мүгедектіктің салдарының өзгеруі немесе сайлау процесіне қолжетімділіктің өзгеруі салдарынан туындауы мүмкін.

Қол жеткізу мәселелері

Мүмкіндігі шектеулі сайлаушылар үшін қол жеткізу ерекше қиындықтар туғызады. Сайлауға қабілеттілік – Кейбір елдер интеллектуалды қабілеттеріне байланысты сайлау құқығын шектеуде. Оқу қабілеті төмен, психикалық денсаулық проблемалары немесе неврологиялық бұзылыстары бар потенциалды сайлаушылар да заң бойынша дауыс беруден шеттетілуі мүмкін. Тіркелу – Тіркелудегі қиындықтар мүгедектерді сайлау құқығынан айыруы мүмкін. Мысалы, Ұлыбританиядағы (ҰК) сайлаушылар тізілімі жыл сайын негізінен қағаз жүзінде жаңартылады, бұл көру және оқу қабілеті нашар адамдар үшін қолжетімділікті нашарлатады. Пошта арқылы дауыс беру – Мүмкіндігі шектеулі сайлаушылар үшін пошта арқылы дауыс беруге көру қабілеті нашар сайлаушыларға арналған бюллетеньдер қажет. Жеке және қолжетімді дауыс беру кабинасының болмауы пошта арқылы дауыс беруді нақты физикалық және басқа да мүгедектері бар адамдар үшін қолайсыз етеді. Сайлау учаскелері – Сайлау учаскелері басқа да қоғамдық орындардағыдай (тұрақ, пандустар және т.б.) физикалық қолжетімділікті қамтамасыз етуі керек. Қозғалыс мүгедектері, ауырсыну немесе шаршауға байланысты кемшіліктері бар адамдарды кемсітетін кезектерді азайту үшін жеткілікті сайлау учаскелері болуы тиіс. 2005 жылы Ұлыбританиядағы сайлау учаскелерінің 68%-ы мүмкіндігі шектеулі сайлаушылар үшін қолжетімсіз болуы мүмкін еді. Жабдық – Сайлау учаскелерінде белгілер анық болуы керек. Төмен орналасқан дауыс беру кабиналары мен жабдықтары болуы тиіс. Жабдық көру және/немесе физикалық мүгедектері бар сайлаушылардың тәуелсіз дауыс беруіне мүмкіндік беруі керек. 2005 жылы Ұлыбританиядағы сайлау учаскелерінің 30%-ы үлкен шрифттегі бюллетень мен физикалық үлгіні талап ететін заңға сәйкес келмеді. Фелониядан айыру – қылмыстық қылмыс жасағаны үшін сотталғандағы салдарлардың бірі және қылмыстық құқық бұзушылықтар үшін сотталғандағы құқықтардың жоғалтылуы. Қылмыс жасағандарды сайлау құқығынан айыруды жақтаушылар олардың әлеуметтік келісімшартты «бұзғанын» және осылайша азаматтық қоғамға қатысу құқығынан бас тартқанын айтады. Кейбіреулер қылмыскерлер нашар шешім қабылдағанын, сондықтан олардың саяси шешім қабылдау процесінде дауысы болмауы керек деп санайды. Оппоненттер мұндай шектеулер жалпы сайлау құқығы қағидаларына қайшы келеді деп мәлімдейді. Сайлаушылардың шектеулері жалпы азаматтық және қоғамдық қатысуға әсер етеді.

Access presents special difficulties for disabled voters. Eligibility—Some nations restrict the franchise based on measured intellectual capacity. Potential voters with learning impairments, mental health issues, or neurological impairments may also find themselves barred from voting by law. Registration—Registration difficulties may disfranchise disabled people through inadequate access provisions. For instance the United Kingdom (UK) Electoral Register is updated annually by a largely paper based process; this provides poor accessibility to people with visual or learning impairments. Postal Voting—Postal voting for disabled voters requires ballots that are appropriate for visually impaired voters. The lack of a private, accessible voting booth makes postal voting inappropriate for others with specific physical and other disabilities. Polling Stations—Polling stations must offer the same physical accessibility that apply to other public facilities (parking, ramps, etc.) There must be sufficient polling stations to minimize queueing, which discriminates against those with mobility, pain or fatigue based impairments. In 2005, 68% of polling stations in the UK were potentially inaccessible to disabled voters. Equipment—Polling stations must be clearly signposted. Low to the ground polling booths and voting equipment must be available. Equipment must enable independent voting by visually and/or physically impaired voters. In 2005, 30% of UK polling stations were not in compliance with the law that requires a large print ballot and a physical template. Felony disenfranchisement is one among the collateral consequences of criminal conviction and the loss of rights due to conviction for criminal offense. Proponents of disenfranchising those convicted of crimes have argued that persons who commit felonies have 'broken' the social contract, and have thereby given up their right to participate in a civil society. Some argue that felons have shown poor judgment, and that they should therefore not have a voice in the political decision making process. Opponents have argued that such disfranchisement restricts and conflicts with principles of universal suffrage. Voter restrictions affect civic and communal participation in general.

Австралия

Австралия Федерациясында 1902 жылғы Ұлттық Франчайзинг Заңы «құтқарылмайтын сатқындық жасаған немесе бір жыл немесе одан ұзақ мерзімге түрмеге жабылуға жазаланатын қандай да бір қылмыс үшін сотталған немесе сотталуға тиіс» кез келген адамға дауыс беру құқығынан бас тартты. 1983 жылы бұл шектеу жеңілдетіліп, заң бойынша бес жылға дейінгі мерзімге жазаланатын қылмыс үшін жазасын өтеп жүрген тұтқындарға дауыс беруге рұқсат берілді. 1995 жылы дауыс беру құқығынан айыру бес жыл немесе одан ұзақ мерзімге сотталғандармен ғана шектелді, бұл жағдай одан әрі жеңілдетілді. 2006 жылы Говард үкіметі барлық тұтқындарға дауыс беруді тыйым салған заң қабылдады. 2007 жылы Австралияның Жоғарғы Соты «Роучқа қарсы Сайлау комиссары» ісінде Австралия Конституциясы шектеулі дауыс беру құқығын бекітетінін анықтады, яғни салыстырмалы түрде қысқа мерзімге бас бостандығынан айырылған азаматтарға (әдетте үш жылдан кем) дауыс беруден тыйым салуға болмайды. Үш жыл немесе одан ұзақ мерзімге сотталған жағдайда ғана тұтқынның федералды сайлауда дауыс беру құқығы алынады. Әр штат бойынша белгіленген шектеуге байланысты, тұтқын штаттық немесе федералды сайлауда дауыс беруге құқылы болуы мүмкін. Мысалы, Жаңа Оңтүстік Уэльсте бір жылдан ұзақ мерзімге сотталғандар штаттық сайлауда дауыс беруге құқылы емес.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландияда түрмеде отырған адамдар түрмеде тұрғанда сайлау тізіміне тіркелуге құқығы жоқ. Соңғы үш жылда сайлау заңнамасын бұзған қылмыстық істер бойынша сотталған адамдар дауыс беруге немесе мемлекеттік лауазымға кандидат болуға құқығы жоқ. 2018 жылдың қараша айында Жаңа Зеландия Жоғарғы Соты мұндай шектеулер елдің Құқықтар Хартиясына қайшы екенін мәлімдеді.

Үндістан

Халықты өкілдік ету туралы 1951 жылғы Заңның 62-бабының 5-тармақшасына сәйкес, сотталған барлық тұтқындар, қамауда отырған тұтқындар және полиция күзетіндегі адамдар Үндістанда дауыс беруге құқылы емес. Бұл заң сотта сынға ұшырады, ең белгілісі – Правин Кумар Чаудхари мен Үндістанның Сайлау комиссиясы арасындағы сот процесі, бірақ талапкерлер жеңіліске ұшырады. Сонымен қатар, Халықты өкілдік ету туралы 1951 жылғы Заңның 62-бабының 2-тармақшасына сәйкес, егер адам Халықты өкілдік ету туралы 1950 жылғы Заңның 16-бабында (1950 жылғы 43) көрсетілген жарамсыздықтарға ұшыраса, ол дауыс беруге құқылы емес. Халықты өкілдік ету туралы 1950 жылғы Заңның 16-бабында «сайлаумен байланысты сыбайлас жемқорлық және басқа да құқық бұзушылықтар» салдарынан сайлау тізіміне тіркелуден шеттетілген адамдар туралы мәліметтер келтірілген (Халықты өкілдік ету туралы 1950 жылғы Заңның 16-бабын және Халықты өкілдік ету туралы 1951 жылғы Заңның 62-бабының 2-тармағын қараңыз). Адамның Үндістанда шартты түрде босатылуы ғана оның дауыс беру құқығын жоққа шығара алмайды. Мысалы, Пәнжабтың бұрынғы бас министрі Бейант Сингхті өлтіргені үшін сотталған Шамшер Сингх, өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасын өтеп жатқан кезде шартты түрде босатылғаннан кейін алғаш рет дауыс берді (Трибун жаңалық қызметінің 2022 жылғы 20 ақпандағы «Шартты түрде босатылған Бейант Сингхтің қатысушысы Шамшер Сингх Патиала қаласында алғаш рет дауыс берді» деген мақаласын қараңыз).

Тайвань

Тайваньда саяси құқықтарды жою – сот үкімі кезінде қолданылатын жазаның бір түрі. Ол тек кейбір қылмыстар үшін немесе өлім жазасымен немесе өмір бойына бас бостандығынан айырумен бірге ғана қолданылады. Мұндай үкімде тоқтатылған құқықтар мемлекеттік қызметкер болуға немесе мемлекеттік лауазымға кандидат болуға (сайлау арқылы, ұлттық емтихандар немесе тікелей тағайындау арқылы) қабілеттілік құқығын қамтиды, бірақ дауыс беру құқығы сақталады.

Қытай

Қытайда саяси құқықтардан айыру деген ұқсас жаза бар.

Гонконг

2008 жылдың 8 желтоқсанында Гонконгтың халық сайлаған Заң шығарушы кеңесінің (LegCo) мүшесі Леунг Квок Хун (Ұзын шашы) және екі түрмеде отырған адам, LegCo сайлау заңдарындағы сайлау құқығынан айыру ережелерін сәтті күштен шығарды. Сот тұтқындардың сайлау құқығынан толығымен айырылуының Конституцияның 26-бабы мен Құқықтар туралы заңның 21-бабына қайшы екендігін, сондай-ақ қамауда отырған адамдардың сайлау учаскелеріне қол жеткізуіне заңдық кедергі келтірілгенін анықтады. Үкімет қылмыстық құқық бұзушылық жасаған (тіпті сайлау жүйесіне қарсы жасалған құқық бұзушылықтар да) адамдарды сайлау құқығынан айыратын заң ережелерін, сондай-ақ басқа сайлау заңдарындағы ұқсас ережелерді жою туралы заң жобасын ұсынды және қамау орындарында және түрмелерде сайлау учаскелерін құруға мүмкіндік жасады. LegCo заң жобасын қабылдады, ол 2009 жылдың 31 қазанынан бастап күшіне енді, бірақ 2011 жылдың ортасына дейін маңызды сайлаулар өткізілген жоқ.

Еуропа

Жалпы алғанда, соңғы ғасырларда Еуропа елдері сайлау құқығын одан да көп адамға қолжетімді етіп келді. Бұл, қылмыстық құқық бұзушылықтардың ішінде, сайлау құқығынан айыруды азайтуды қамтиды. Сонымен қатар, Еуропаның көптеген мемлекеттері, тіпті Еуропалық Одаққа мүше емес елдер де, Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияны ратификациялап, Еуропалық адам құқықтары жөніндегі соттың шешімдерін құрметтеуге міндеттенді. Hirst v United Kingdom (No 2) ісінде 2005 жылы Сот, қылмыстық істер бойынша сайлау құқығынан автоматты түрде айырудың жалпы ережелері Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияға қайшы екенін анықтады. Бұл шешім тұтқындарға да, сотталғандарға да бірдей қатысты. Алайда, ол жекелеген жағдайларды қарастырып, осы жағдайлар бойынша сайлау құқығынан айыру мүмкіндігін жоққа шығармады (мысалы, Мохаммед Буйери ісі). Ұлыбритания конвенцияға қол қойғанмен, Соттың бұл пікірін орындаған жоқ (төменде қараңыз).

Германия

Германияда барлық сотталғандар түрмеде дауыс беруге құқылы, егер дауыс беру құқығын жоғалту жазаның бір бөлігі болмаса; соттар бұл жазаны тек нақты "саяси" қылмыстар үшін ғана қолдана алады (елге опасыздық, мемлекетке опасыздық, сайлау алаяқтығы, сайлаушыларды қорқыту және т.б.) және екі жылдан бес жылға дейінгі мерзімге. Кем дегенде бір жылға бас бостандығынан айырылған барлық сотталғандар қоғамдық сайлауда сайлану құқығынан бес жылға автоматты түрде айырылады және осы сайлау нәтижесінде атқарып жүрген барлық лауазымдарынан босатылады. Германия заңнамасы түрмелерді тұтқындарды дауыс беруге ынталандыруға шақырады. Түрмеде дауыс беруге тек сайлау алаяқтығы жасаған және "демократиялық құрылысты" құлатқан қылмыстарға, мысалы, елге опасыздық жасағандарға тыйым салынады. Германияда арнайы сот шешімімен сайлау құқығынан айыру 2–5 жылға созылады, одан кейін дауыс беру құқығы қайта жалпыланады. Мұндай арнайы сот шешімдері өте сирек кездеседі, сондықтан Германияның барлық аймақтарында жылына шамамен 12 адам мұндай тәртіппен дауыс беру құқығынан айырылады.

Ирландия

Ирландия Республикасында сайлауда қылмыстық айыптама бойынша сайлау құқығынан айырылмайды, және сотталғандар сайлау тізілімінде сотқа түскенге дейінгі мекенжайлары бойынша тіркелген күйінде қалады. 2006 жылға дейін пошта арқылы дауыс беруге қатысты негіздерге түрмеде отыру кірмейтін, сондықтан сайлау күні түрмедегілер іс жүзінде дауыс бере алмайтын, бірақ уақытша босатылғандар дауыс бере алатын. 2000 жылы Жоғарғы Сот мұның Конституцияға қайшы екенін анықтады, содан кейін үкімет алты айдан кем мерзімге сотталған немесе күдікпен ұсталғандарға пошта арқылы дауыс беру құқығын кеңейту үшін заң жобасын әзірледі. 2001 жылы Жоғарғы Сот Жоғарғы Соттың бұрынғы шешімін күштен шығарды және заң жобасы кері тартылды. 2005 жылы «Хирст» ісі бойынша ЕҚАЖ-ның (Еуропалық адам құқығы жөніндегі сот) шешімінен кейін, барлық сотталғандарға пошта арқылы дауыс беруге рұқсат беретін Сайлау (өзгерту) заңы 2006 жылы қабылданды.

Италия

Италияда ең ауыр қылмыстарға байланысты дауыс беру құқығы жойылады, ал одан аз ауыр қылмыстар үшін судья дауыс беру құқығынан айыруды қажет деп шеше алады. Жақында Северино жарлығы белгілі бір мерзімге сотталған қылмыскерлерге сайлауға түсу құқығынан айыруды енгізді: бұл әкімшілік тәртіппен, белгілі бір мерзімге және соттың араласуынсыз жүзеге асырылады. Көптеген сот шағымдары келіп түсті, бірақ сайлау даулары көне ережелерге сүйенеді және сайлауға қатысуға құқығы бар және қатысуға құқығы жоқ адамдарды анықтау бойынша түсініксіздіктер туындау қаупі өте жоғары, тіпті жергілікті деңгейде де.

Ұлыбритания

Ұлыбритания кейбір тұтқындардың сайлау құқығын тоқтатады, бірақ барлық тұтқындар үшін емес. Мысалы, айыппұл төлемегені үшін сотталған азаматтық тұтқындар дауыс бере алады. Хирст пен Ұлыбритания арасындағы сотқа дейінгі шешімде (No 2) сотталғандардың сайлауға қатысу құқығы болған, бірақ түрме басшыларының көмегінсіз олар дауыс беруге мүмкіндік алмайтын. Хирст ісі бойынша Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот Бірінші хаттаманың 3-бабында мүше мемлекеттердің рұқсат етілген тұтқындардың дауыс беруін белсенді түрде қолдауы міндетті екенін шешті. Ұлыбританияда 2009 жылдан бастап бұл саясат Италия сияқты басқа да еуропалық елдердегідей қайта қаралып жатыр. Конституциялық істер жөніндегі бұрынғы мемлекеттік хатшы Лорд Фальконер Тхоротон бұл шешімнің нәтижесінде кейбір тұтқындардың дауыс беруге мүмкіндік алатынын, бірақ барлығы емес екенін мәлімдеді. Бұған тұтқынға алынған қылмыскерлер (соғыс соттары үкім шығарғандар, мұндай үкімдерден заңсыз босатылғандар және қылмыстық сот үкімімен психиатриялық мекемелерге жіберілгендер) кірмейді. Айыппұл төлемегені немесе сотқа бағынбағаны үшін сотталған азаматтық тұтқындар және сотталмаған күйде тергеу изоляторында отырғандар дауыс беру құқығын сақтайды. Бұрын Ұлыбритания Еуропалық одаққа мүшелігіне байланысты түрлі шарттар мен келісімдерге байланысты Еуропалық кеңістіктегі ережелерге бағынған. Акт Еуропалық Парламент сайлауына қолданылмайды. Hirst v United Kingdom (No 2) (2005) ісі бойынша Еуропалық адам құқықтары жөніндегі сот (ЕАҚС) мұндай тыйымды пропорционалсыз деп тапты, содан кейін Ұлыбритания үкіметі саясатты қайта қарады. 2005 жылы Конституциялық істер жөніндегі мемлекеттік хатшы Лорд Фальконер Тортон бұл тексерудің нәтижесінде Ұлыбритания кейбір тұтқындарға дауыс беруге мүмкіндік беруі мүмкін екенін мәлімдеді. 2010 жылы Ұлыбритания Еуропа Кеңесінен түскен "бұрын-соңды болмаған ескертуден" кейін саясатты қайта қарауды жалғастырды. Ұлыбритания үкіметі бұл мәселе бойынша былай деп мәлімдеді: "Үкіметтің пікірі бойынша, сайлау құқығы қылмыскердің демократиялық қоғаммен байланысының мәнін құрайды және кейбір сотталғандардың сайлау құқығын жою айыптау мен бас бостандығынан айырудан кейін пропорционалды және дұрыс жауап болуы мүмкін. Түрмедегілердің дауыс беру құқығы мәселесі үкімет тарапынан өте сезімтал және мұқият қарастырылуда. ЕҚҚК шешіміне жауап ретінде лорд-канцлер және әділет министрі Крис Грейлинг екі нақты реформа ұсынысын және толық тыйымды сақтайтын бір ұсынысты қамтитын Дауыс беруге қабілеттілік (Тұтқындар) туралы заң жобасын Біріккен комитеттің талқылауына ұсынды. Адам құқықтары жөніндегі сот пен ұлттық соттар арасындағы ұзақ дауды аяқтау мақсатында 2017 жылы Үкімет сайлау құқығын сәл кеңейтуге уәде берді."

The United Kingdom suspends suffrage of some but not all prisoners. For example, civil prisoners sentenced for nonpayment of fines can vote. Prior to the judgment in Hirst v United Kingdom (No 2), convicted prisoners had the right to vote in law but without assistance by prison authorities, voting was unavailable to them. In Hirst, the European Court of Human Rights ruled that First Protocol Article 3 requires Member States to proactively support voting by authorized inmates. In the UK, as of 2009 this policy is under review as in other European countries like Italy. Lord Falconer of Thoroton, former Secretary of State for Constitutional Affairs, stated that the ruling may result in some, but not all, prisoners being able to vote. Excluded are incarcerated criminals (including those sentenced by courts martial, those unlawfully at large from such sentences, and those committed to psychiatric institutions as a result of a criminal court sentencing process). Civil prisoners sentenced (for non payment of fines, or contempt of court, for example), and those on remand unsentenced retain the right to vote. The UK was previously subject to Europe wide rules due to various treaties and agreements associated with its membership of the European Union. The Act does not apply to elections to the European Parliament. Following Hirst v United Kingdom (No 2) (2005), in which the European Court of Human Rights (ECHR) ruled such a ban to be disproportionate, the policy was reviewed by the UK government. In 2005 the Secretary of State for Constitutional Affairs, Lord Falconer of Thoroton, stated that the review may result in the UK allowing some prisoners to vote. In 2010 the UK was still reviewing the policy, following an "unprecedented warning" from the Council of Europe. The UK government position was then that:

blockquote|It remains the government's view that the right to vote goes to the essence of the offender's relationship with democratic society, and the removal of the right to vote in the case of some convicted prisoners can be a proportionate and proper response following conviction and imprisonment. The issue of voting rights for prisoners is one that the government takes very seriously and that remains under careful consideration. In response to the ECHR ruling, Lord Chancellor and Secretary of State for Justice Chris Grayling produced a draft Voting Eligibility (Prisoners) Bill for discussion by a Joint Committee, incorporating two clear options for reform and one which would retain the blanket ban. In an attempt to put an end to the embittered standoff between the Human Rights Court and national courts, in 2017 the Government promised to marginally extend the franchise.

Басқа еуропалық елдер

Еуропаның тағы бірнеше елі, Франция мен Нидерланды сияқты, арнайы сот шешімімен сайлау құқығынан айыруға рұқсат береді. Тағы бірнеше еуропалық елде қылмыстық айыптар бойынша сайлау құқығынан айыру қарастырылмаған. 2012 жылғы мәліметтер бойынша, түрмеде отырғандарға дауыс беруге рұқсат беретін еуропалық елдер: Хорватия, Чехия, Дания, Финляндия, Ирландия, Латвия, Литва, Черногория, Солтүстік Македония, Норвегия, Сербия, Испания, Швеция, Швейцария және Украина. Бұған қоса, көптеген еуропалық елдер халықты дауыс беруге ынталандырады, мысалы, сайлау учаскелерінен басқа жерлерде алдын ала дауыс беруді жеңілдетіп береді. Бұл көбінесе тұтқындарға түрмеден алдын ала дауыс беру мүмкіндігін ұсынады. Мәселен, Финляндияда осылай.

Израиль

Израильде сотталғандарға дауыс беруге рұқсат етіледі және сайлау күні түрмелерде дауыс беру жәшіктері орналастырылады. Олар жазасын өтегеннен кейін түрмеден шыққан соң, шартты түрде босатылған немесе сынақ мерзімінен өткеннен кейін сайлау құқығынан айырылмайды. Ешқандай сот органдары немесе түрме әкімшілігі, қылмыстық істің себебіне қарамастан, ешбір адамды ұлттық сайлауда дауыс беру құқығынан айыруға құқылы емес.

Канада

Канадада сотталғандарға дауыс беруге рұқсат беріледі. Канадалық құқықтар мен бостандықтар хартиясының 3-тарауы "Канаданың әрбір азаматына" сайлауға қатысу құқығын кепілдейді, бұл құқық Sauvé v Canada (Бас сайлау комиссары) [2002] ісінде сотталғандарға да қолданылатыны расталды.

Америка Құрама Штаттары

Көптеген штаттар сотталған қылмыскерлерден сайлау құқығын қасақана алып тастайды, бірақ сайлау құқығының қай уақытта немесе қалпына келтіріле алатынына қатысты әртүрлілік бар. Мұндай штаттарда қылмыскерлерге, тіпті егер олар мемлекеттік қылмыс үшін сотталған болса да, федералды сайлауда дауыс беруге тыйым салынады. Мэн және Вермонт штаттары түрмеде отырғандарға, сондай-ақ мерзімінен бұрын босатылғандарға және бақылаудағыларға дауыс беруге рұқсат береді. Жиырма штат (Аляска, Арканзас, Джорджия, Айдахо, Айова, Канзас, Луизиана, Мэриленд, Миннесота, Миссури, Небраска, Невада, Нью-Мексико, Солтүстік Каролина, Оклахома, Оңтүстік Каролина, Техас, Вашингтон, Батыс Вирджиния және Висконсин) қылмыс үшін сотталған адамдарға жазасын өтеген кезде дауыс беруге рұқсат бермейді, бірақ жазасын толық өтегеннен кейін сайлау құқығы автоматты түрде қайта жалғанады. Он бес штат (Гавайи, Иллинойс, Индиана, Массачусетс, Мичиган, Монтана, Нью-Гэмпшир, Нью-Джерси, Нью-Йорк, Солтүстік Дакота, Огайо, Орегон, Пенсильвания, Род-Айленд және Юта) және Колумбия округі бақылаудағыларға және мерзімінен бұрын босатылғандарға дауыс беруге рұқсат береді, бірақ түрмедегілерге емес. Кентукки штаты сайлау құқығын қайта алу үшін адамның белсенді әрекет етуін талап етеді. Қылмыстық айыптаудан кейін сайлау құқығынан айыру, әсіресе жазасын өтегеннен кейін, Sentencing Project ұйымы тарапынан сынға ұшырады. Бұл ұйым АҚШ-тағы жеңіл қылмыстар үшін талап етуші түрме жазаларын азайту және жазасын өтегеннен кейін адамдардың қоғамға қайта интеграциялануына көмектесу үшін жұмыс істейді. Ұйымның веб-сайты мәселеге қатысты әртүрлі пікірлерді көрсететін статистикалық деректерді, сондай-ақ АҚШ үкіметі мен әртүрлі штаттардың қылмыскерлерді сайлау құқығынан айыру практикасы туралы ақпаратты ұсынады. Мұндай саясат қазіргі уақытта әрбір алтыншы афроамерикалық еркектің сайлауға қатысуына кедеріс келтіреді. Мысалы, 1998 жылғы сайлауда кем дегенде 10 штат афроамерикалық сайлаушылардың 20 пайызын қылмыстық істеріне байланысты сайлау құқығынан айырды (Journal of Blacks in Higher Education, 1999). Қылмыскерлерді сайлаудан шеттету 1972 жылдан 2000 жылға дейінгі президенттік және сенаторлық сайлауларда республикалық кандидаттарға шағын, бірақ айқын артықшылық берді (Manza & Uggen, 2006, 191 б.). Сонымен қатар, қылмыскерлерді сайлау құқығынан айыру 2000 жылғы президенттік сайлаудың нәтижесіне әсер етіп, тарих барысын өзгертуі мүмкін (Uggen & Manza, 2002). Егер қылмыскерлерді сайлау құқығынан айыру болмаса, демократтардың сенаторлық кандидаттары Техаста (1978), Кентуккиде (1984 және 1992), Флоридада (1988 және 2004) және Джорджияда (1992) жеңіске жетер еді (Manza & Uggen, 2006, 194 б.).

Many states intentionally retract the franchise from convicted felons, but differ as to when or if the franchise can be restored. In those states, felons are also prohibited from voting in federal elections, even if their convictions were for state crimes. Maine and Vermont allow prison inmates as well as probationers and parolees to vote. Twenty states (Alaska, Arkansas, Georgia, Idaho, Iowa, Kansas, Louisiana, Maryland, Minnesota, Missouri, Nebraska, Nevada, New Mexico, North Carolina, Oklahoma, South Carolina, Texas, Washington, West Virginia, and Wisconsin) do not allow persons convicted of a felony to vote while serving a sentence, but automatically restore the franchise to the person upon completion of a sentence. Fifteen states (Hawaii, Illinois, Indiana, Massachusetts, Michigan, Montana, New Hampshire, New Jersey, New York, North Dakota, Ohio, Oregon, Pennsylvania, Rhode Island, and Utah) plus the District of Columbia allow probationers and parolees to vote, but not inmates. Similarly, Kentucky requires that the person take action to gain restoration of the franchise. Disfranchisement due to criminal conviction, particularly after a sentence is served, has been opposed by the Sentencing Project, an organization in the United States working to reduce arbitrary prison sentences for minor crimes and to ameliorate the negative effects of incarceration to enable persons to rejoin society after completing sentences. Its website provides a wealth of statistical data that reflects opposing views on the issue, and data from the United States government and various state governments about the practice of felony disfranchisement. Such disenfranchisement policy currently excludes one in six African American males. For example, in the 1998 elections, at least 10 states formally disenfranchised 20 percent of African American voters due to felony convictions (Journal of Blacks in Higher Education, 1999). Excluding felons provided “a small but clear advantage to Republican candidates in every presidential and senatorial election from 1972 to 2000” (Manza & Uggen, 2006, p. 191). In addition, felon disenfranchisement may have changed the course of history by costing Al Gore the 2000 presidential election (Uggen & Manza, 2002). Similarly, if not for felon disenfranchisement, Democratic senatorial candidates would likely have prevailed in Texas (1978), Kentucky (1984 and 1992), Florida (1988 and 2004), and Georgia (1992) (Manza & Uggen, 2006, p. 194).

Басқа елдер

Қытай мен Португалия сияқты кейбір елдерде қылмыстық соттылық үшін сайлау құқығынан айыру – ерекше жағдай, ол нақты сот шешімінде жеке қарастырылады. Дауыс беру құқығын жоғалту көбінесе мемлекетке қарсы қылмыс жасаған (әлеуметтік өлімге қараңыз) немесе сайлау немесе мемлекеттік қызметпен байланысты қылмыс жасаған адамдарға тағайындалады. Перуде сотталғандарға дауыс беруге рұқсат беріледі. Оңтүстік Африка Конституциясы түрмедегілердің сайлау құқығын қорғайды. Конституциялық сот сотталған қылмыскерлердің дауыс беру құқығынан айыруға бағытталған үкіметтің екі әрекетін жойды.