Кіріспе
1936 жылғы Ұлыбритания мен Мысыр Корольдігі арасындағы қорғаныс пактісі. 1936 жылғы Англо-Мысыр келісім-шарты (ресми түрде, Ұлыбритания Корольдігі мен Мысыр Королі арасындағы одақ туралы шарт) – Ұлыбритания мен Мысыр Корольдігі арасында қол қойылған келісім-шарт. Келісім шарттарына сәйкес, Ұлыбритания Суэц каналын және оның төңірегін қорғауға қажетті күштерді қоспағанда, Мысырдан барлық әскерін шығаруға міндетті болды, олардың саны 10 000 сарбаз және қосымша персоналды құрады. Бұдан өзге, Ұлыбритания Мысыр армиясын жарақтандырып, оқытатын және соғыс жағдайында оның қорғанысына көмектесетін. Аталған келісім 20 жылға есептелді; ол Заафарана сарайында келісілді, 1936 жылғы 26 тамызда Лондонда қол қойылды және 22 желтоқсанда ратификацияланды. 1937 жылғы 6 қаңтарда Ұлттар Лигасының шарттар жинағына тіркелді.
The Anglo Egyptian Treaty of 1936 (officially, The Treaty of Alliance Between His Majesty, in Respect of the United Kingdom, and His Majesty, the King of Egypt) was a treaty signed between the United Kingdom and the Kingdom of Egypt. Under the terms of the treaty, the United Kingdom was required to withdraw all its troops from Egypt, except those necessary to protect the Suez Canal and its surroundings, numbering 10,000 troops plus auxiliary personnel. Additionally, the United Kingdom would supply and train Egypt's army and assist in its defence in case of war. The treaty was to last for 20 years; it was negotiated in the Zaafarana palace, signed in London on 26 August 1936 and ratified on 22 December. It was registered in the League of Nations Treaty Series on 6 January 1937.
Өмірбаян
1918 жылдың қараша айында Сад Загхлул сияқты египеттік жер иелері мен заңгерлердің арасынан шыққан жеті белгілі тұлға делегация, немесе вафд құрды. Олардың басты мақсаты – Египеттің британдық үстемдіктен толық тәуелсіздік алуы еді. Бірақ вафд 1919 жылғы Париж бейбітшілік конференциясында елдің өкілі ретінде қатысуға рұқсат беру туралы Мысырдағы британдық жоғарғы комиссарынан сұрағанда, ол бас тартты. Осының нәтижесінде делегация ұйымдастырушылары тәуелсіздік туралы хабарларын Египет халқына жеткізді, бұл қазіргі Египет тарихындағы ең танымал саяси партиялардың бірінің құрылуына әкелді. Вафд жетекшілері тәуелсіздік және конституциялық үкімет идеяларының тығыз байланысты екенін ойлады және олар британдықтарды үлгі етіп алды. 1923 жылғы Египет Конституциясы жарияланғаннан кейін 1923-1924 жылдарғы Египет парламенттік сайлауы өтті. Көптеген еуропалық білім алған египеттіктер конституция мен парламенттің өзінің болуы Египеттің толық тәуелсіздікке деген талаптарын заңдастырады деп сенді. Еуропадағы жағдайдың шиеленісуіне байланысты, шартта мәртебе-квоны сақтау нақты түрде көзделді. Дегенмен, бұл шарт толық тәуелсіздікке ұмтылған Араб социалистік партиясы сияқты египеттік ұлтшылдар тарапынан қарсы алынды. Ол британдық үстемдікке және шартты қолдаған Вафд партиясына қарсы наразылық толқынын тудырды.
Шартқа қол қою
Келісім 1936 жылғы 27 тамызда Лондон қаласындағы Сыртқы істер министрлігінің Локарно залында қол қойылды. Басты қол қоюшылар – Мысыр премьер-министрі Нахас Паша және Ұлыбритания сыртқы істер министрі Энтони Иден.
Салдары
1945 жылғы 23 қыркүйекте Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Египет үкіметі британдық әскери қатысуды тоқтату үшін келісімді өзгертуді талап етті, сондай-ақ Англо-Мысыр Суданын қоса аннексиялауға рұқсат беруді сұрады. 1946 жылы Ұлыбритания Мысырдағы барлық қалған әскерлерін Суэц каналы аймағына көшіруге келісті. 1950 жылы Мысырда өткен, бойкотталған сайлауда Вафд партиясы жеңіске жеткеннен кейін, жаңа Вафд үкіметі 1951 жылғы қазанда келісімді бір жақты түрде жойды. Үш жыл өткен соң, Гамаль Абдель Насер басқаратын жаңа үкімет құрылып, Ұлыбритания 1954 жылғы англо-египет келісімі бойынша әскерін шығаруға келісті. Бұл күн Мысырдың толық тәуелсіздік алған күні деп есептеледі, бірақ Насер батыс елдерімен шиеленіс тудырған тәуелсіз сыртқы саясатты қалыптастырған еді. Ұлыбритания мен АҚШ Асуан тоғанын салуға қаржы жұмсаудан бас тартқаннан кейін, Египет 1956 жылғы 26 шілдеде Суэц каналын мемлекеттік меншікке алды, бұл тоғанды салу үшін жасалған ресми себеп болғанымен, шындығында кеңестік Одақ қаржының көп бөлігін ұсынды. Бұл ұлттықтандыру 1954 жылғы 19 қазанда Насер қол қойған халықаралық келісімді бұзу болып саналды, бірақ ол акционерлерге өтемақы төлеуге келісті. Бірнеше айдан кейін Франция, Израиль және Ұлыбритания Насерді құлату үшін бірігіп, Суэц дағдарысына әкеп соқты.