Кіріспе

Картум штатының ең ірі қаласы, Судан

Омдурман (أم درمان) – Суданның маңызды қаласы. Елдегі және Картум штатындағы халық саны бойынша екінші қала. Омдурман Нил өзенінің батыс жағасында, астанасы Хартумның солтүстік-батысында жатыр. Нил өзенінде орналасқан және маңызды көлік торабы болып табылады, ал Нил көлікті одан да дамытады.

Этимология

Омдурман (Умм Дурман) деген есім сөзбе-сөз "Дурманның анасы" деп аударылады, бірақ ол кім болған, немесе кім болуы мүмкін екені белгісіз.

Тарих

Хартумды қоршаудан кейін, Махди қайтыс болғаннан соң оның қабірін салғаннан кейін қала қарқынды дамыды. Алайда, 1898 жылғы Омдурман шайқасында (нақтырақ айтқанда, жақын орналасқан Керрери ауылында өткен) Лорд Китченер Махди күштерін түбегейлі жеңді. Келесі жылы британдық әскерлер Умм Дивайкарат шайқасында халифа Абдаллахи ибн Мұхаммедті жеңіп, Суданды британдықтардың бақылауына алды. 1898 жылдың қыркүйегінде генерал Горацио Герберт Китченердің басшылығымен, ең соңғы қару-жарақтармен, Максим пулеметтерімен және Мартини Генри мылтықтарымен жабдықталған, жақсы жаттықтырылған жиырма мыңдық британдық армия Суданға басып кірді. Омдурман шайқасында британдық армия 52 000-нан астам нашар қаруланған шөл тайпаларының дервиштерінен тұратын судандық қорғаушыларға қарсы тұрды; шайқас бес сағаттың ішінде аяқталды. Судандық қорғаушылар көп шығынға ұшырады, кем дегенде 10 000 адам қаза тапты. Ал британдық жақта 48 әскер қаза тапты. Содан кейін генерал Китченер Махдидің қабірін ұстап, Уинстон Черчилльдің сөзімен айтқанда, "Махдидің басын керосин бөшкесінде трофей ретінде алып кетті". Китченер Хартумды астана ретінде қайта жаңғыртты және 1899 жылдан 1956 жылға дейін Суданды Ұлыбритания мен Египет бірлесіп басқарды. Қаланың көп бөлігі шайқаста қираса да, Махдидің қабірі қалпына келтіріліп, жаңартылды. 2008 жылдың 10 мамырында Дарфурдағы "Әділет және теңдік" қозғалысының бүлікші тобы қалаға кіріп, Судан үкімет күштерімен ауыр шайқасқа түсті. Олардың мақсаты Омар Хасан әл-Башир үкіметін құлату еді. 2023 жылғы Судан қақтығысы кезінде Омдурман шайқасы қайтадан басталды.

Климат

Омдурманның климаты ыстық және құрғақ, жауын-шашын көбінесе жаз айларында ғана байқалады. Қалада жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері шамалы. Жылдық орташа температураға сүйенсек, қала әлемдегі ең ыстық ірі қалалардың бірі. Жаздың ортасында температура тұрақты түрде артып кетеді. Оның орташа жылдық ең жоғары температурасы – , ал жылдың алты айында орташа айлық ең жоғары температура кем дегенде болады. Сонымен қатар, жыл бойы айлық орташа ең жоғары температура ешқашан төмендемейді. Қаңтар және ақпан айларында күндізгі температура әдетте өте жылы болса, түндері салыстырмалы түрде салқын, орташа ең төменгі температура шамамен жоғары болады.

Әуежай

Хартум әуежайы Омдурман қаласына қызмет көрсетеді.

Жаңа Хартум халықаралық әуежайы

Судандық билік өкілдерінің мәліметінше, 2005 жылы Омдурман қаласының нақты белгіленбеген шекараларында болуы мүмкін екендігі айтылып, Омдурманнан оңтүстікке қарай 30 миль (48 км) жерде жаңа әуежай салу жобасы ұсынылған. Жобаның 2012 жылға дейін аяқталуы күтілген, ал бюджеті 530 миллион долларға бағаланған. Құрылыс 2019 жылы басталды, бірақ 2021 жылға қарай тоқтап қалды.