Кіріспе

Жаңа Зеландия саясаткері

Лианна Одри Далзиел (/d//æ//l/'/z//ɛ//l/; 7 маусым 1960 жылы туған) – Жаңа Зеландия саясаткері және Крайстчерч қаласының бұрынғы мэрі. Осы лауазымға дейін ол 23 жыл бойы Жаңа Зеландия Парламентінің депутаты болды, Бесінші Еңбек үкіметінде иммиграция, сауда, азық-түлік қауіпсіздігі министрі және әділет министрінің орынбасары қызметін атқарды. 2004 жылдың 20 ақпанында БАҚ-қа құжаттардың жасырын түрде берілуі туралы жалған мәлімдеме жасағаны үшін министрліктен кетті, бірақ 2005 жылғы сайлауда Еңбек партиясы қайтадан билікке келгеннен кейін министр лауазымына қайта тағайындалды. Крайстчерч қаласының мэр сайлауына қатысу үшін 2013 жылдың 11 қазанында Парламенттен кетті. Қызметтегі мэр, Боб Паркер, қайта сайлануға түспеуге шешім қабылдады. Ол басты үміткер деп есептелді және үлкен артықшылықпен жеңіп, Крайстчерчтің 46-шы мэрі болды.

Ерте өмір

Далзиел 1960 жылы дүниеге келді, Крайстчерч қаласында өсті және Кантербери университетін бітірді. Ол заң мамандығы бойынша диплом алып, 1984 жылы адвокат болып тіркелді. Ол Кентербери қонақ үйі және аурухана қызметкерлерінің кәсіподағында заң кеңесшісі болып жұмыс істеді, кейін кәсіподақтың хатшысы болды. Сонымен қатар, ол Еңбек федерациясы және Жаңа Зеландия кәсіподақтар кеңесі сияқты ұлттық ұйымдардың жұмысына қатысты.

Парламент мүшесі

Далзиел 1990 жылы Крайстчерч-Централ сайлау округінен Лейбористік партия атынан парламентке депутат болып сайланды, бұрынғы премьер-министр Джеффри Палмердің орнын иеленді. 1993 жылдың желтоқсанында Хелен Кларк Мурдың орнын басып, партия жетекшісі болғаннан кейін Далзиел қызмет бабында жоғарылатылып, Денсаулық сақтау министрінің портфелі берілді. "Тайм" журналы 1994 жылғы желтоқсан нөмірінде оны болашақ көшбасшы деп атады.

Министрлер кабинеті

Еңбек партиясы құрған жаңа үкіметте Далзиел иммиграция министрі, қарт азаматтар министрі және мүгедектер мәселелері министрі болды. 2002 жылғы сайлауда Еңбек партиясы қайта сайланғанда, Далзиел сонымен қатар сауда министрі болды (мүгедектер мәселелері жөніндегі министрліктен бас тартып). 2003 жылы ол қарт азаматтар министрі қызметін тоқтатты. Иммиграция министрі ретінде Далзиел жиі назар ортасында болды. Атап айтқанда, ол иммиграцияға қарсы «Жаңа Зеландия бірінші» партиясының жетекшісі Уинстон Петерспен жиі келіспеушіліктерге түсті. 2005 жылғы сайлаудан кейін Далзиелді оның фракциялық әріптестері қайта сайлап, үкіметке енгізіп, сауда, шағын бизнес және әйелдер істері министрліктері берілді. 2000 жылдан 2009 жылға дейін Еңбек партиясының президенті болған Майк Уильямс Кларктың Далзиелді сауда министрі етіп тағайындауына таңырқап, оны «керемет емес таңдау» деп ойлады. Бірақ ол өзі сол министрлікке бейімделіп, егжей-тегжейге назар бөлді және бір жыл ішінде «өзін көрсетті». Уильямс мұны оның жоғары интеллектына және тыңдау қабілетіне байланысты деп санайды. Далзиел құжаттардың көзі екенін мойындаудан жалтарды, бірақ ақпараттың оның тапсырмасымен тарағанын мойындауға мәжбүр болды. Сондай-ақ, Далзиелдің бұл құжаттарды қалай алғаны туралы да қызу пікірталас болды. Далзиел өзінің отставкасын ұсынды, оны премьер-министр Хелен Кларк қабылдады.

Оппозиция және қала әкіміне деген құмарлық

2008 жылғы жалпы сайлауда Лейбористер жеңілгеннен кейін Далзиел оппозицияның әділет және сауда жөніндегі өкілі болды, ал 2011 жылдан бастап Крайстчерч жер сілкінісін қалпына келтіру, азаматтық қорғаныс және төтенше жағдайларды басқару, тұтынушылардың құқықтары мен стандарттары және әділет жөніндегі өкілі, сондай-ақ әділет жөніндегі серіктес өкілі болды. Далзиелдің Крайстчерч қаласының әкімі болып сайлануы туралы әңгімелер кем дегенде 2009 жылға дейін жетеді. 2011 жылғы ақпандағы жер сілкінісінен кейін, Далзиелдің 2013 жылғы Крайстчерч қала әкімінігіне үміткер болатыны туралы әңгімелер одан да жиі айтыла бастады. 2012 жылдың мамыр айында Далзиел: "Менің шындығында қалаған лауазымым Джерри Браунлидікі, Боб Паркердікі емес", - деп мәлімдеп, бұл әңгімелерге нүкте қоюға тырысты. Браунли – жер сілкінісінен кейін қалпына келтіру министрі, ал Паркер сол кезде Крайстчерч қаласының әкімі болған еді. "The Press" басылымының редакциялық мақаласында оның Дэвид Канлиффке берген мызғыма қолдауы оның лауазымынан төмендетілуіне себеп болды деп болжанды. Редакция сондай-ақ, ол өзінің саяси болашағын қайта қарастыруы мүмкін екенін де болжады:

Лауазымынан төмендетілуі Далзиелдің ойын Крайстчерч қаласының әкімі болуға үміткер болу керек пе, жоқ па деген сұраққа шоғырландыратыны анық. Қазіргі жағдайда, Лейбористік кабинетте жер сілкінісінен кейін қалпына келтіру жөніндегі министр лауазымына ие болуы екіталай, бірақ ол қала әкімі лауазымына күшті үміткер болар еді. Бірнеше ай бойы болжамдардан кейін, "The Press" 2013 жылдың 20 сәуірінде Лианна Далзиел Паркерге қарсы мэрлікке түсетінін және 24 жастағы Студенттік еріктілер армиясының ұйымдастырушысы Сэм Джонсонды өзінің серігі ретінде шақырғанын хабарлады, Джонсонның болашақта әкімнің орынбасары болуы көзделіп отыр. Газет бұл жұптасуға таң қалды, өйткені Далзиел – Лейборист партиясының мүшесі, ал Джонсон – Ұлттық партиясының жастар қанатының мүшесі еді. "Бұл шешімді қабылдау өте қиын болды, бірақ мен бұл қазір мен үшін дұрыс шешім емес деп ойлаймын", - деді Джонсон соңында. 19 маусымда Далзиел ресми түрде қала әкімі лауазымына үміткер болатынын растады, сонымен қатар Парламенттен отставкаға кететінін мәлімдеді, бұл Крайстчерч шығыс сайлау округінде қосымша сайлауды тудырады. Далзиел 17 қыркүйекте отставкаға кету туралы хатын тапсырды және келесі күні өзінің қоштасу сөзін сөйледі, ал оның отставкасы жұма, 11 қазанда күшіне енді; жергілікті билік сайлауына бір күн қалғанда, қосымша сайлау науқаны жергілікті билік сайлауына кедергі келтірмеу үшін. Бұрынғы Ұлттық партиясының министрлік кабинетінің мүшесі Филипп Бердон оның кандидатурасын әкімдікке ұсынғанда оның қолдау білдірушілерінің бірі болды; ал көпшілік оны "Ұлттық партиясының фракциялары үшін арна" деп санайтын блогер Кэмерон Слейтер де қолдау білдірді.

Крайстчерчке бөлгіш емес, біріктіруші керек, және Ұлттық партия Лианнамен және ол әкелген құзырлы кеңесшілермен Боб Паркерге қарағанда әлдеқайда жақсы қарым-қатынас жасайтыны айтылуда. Далзиелдің Лейборист партиясының көлеңкелік кабинетіндегі жер сілкінісінен кейін қалпына келтіру портфелі Рут Дайсон мен Клейтон Косгроувке бөлініп берілді.

Крайстчерч қаласының әкімі

2013 жылдың қазан айында Дальзиел Крайстчерч қаласының әкімі болып сайланды, екінші кандидат, кәсіпкер Пол Лонсдейлден шамамен 50 000 дауысқа басымдықпен жеңіске жетті. Ол 24 қазанда ант берді, оның орынбасары бұрынғы мэр Вики Бак болды. 2019 жылғы жергілікті сайлауда ол үшінші рет мэрлікке ие болды. 2020 жылдың ақпан айының соңында Жаңа Зеландия полициясы 2019 жылғы Крайстчерч қаласындағы сайлау кезінде Дальзиелдің сайлау шығыстарын Ауыр алаяқтық кеңсесіне (Serious Fraud Office) жіберді. Екі шағымданушы, оның ішінде қарсылас мэрлік кандидат Джон Минто, жергілікті сайлау туралы заң бойынша 1500 доллардан асатын алты адамның қайырымдылықтарына қатысты шағымдануға шағым түсірді. 17 желтоқсанда Ауыр алаяқтық кеңсесі мэр Дальзиелді ақтады, 2019 жылғы мэрлік сайлау кезінде бірнеше қытай кәсіпкерлерінен алынған қайырымдылықтарға қатысты қылмыстық құқық бұзушылықтардың ешқандай дәлелі табылмағанын мәлімдеді. 2021 жылдың 1 шілдесінде ол 2022 жылғы жергілікті билік сайлауында қайтадан мэрлікке үміткер болмайтынын хабарлады. 2021 жылдың қазан айында Дальзиел Алтыншы Еңбек үкіметінің «Үш су» реформасы бағдарламасына қарсылық білдіріп, үкіметті «кеңестерге міндеттемелер жүктеуі» үшін сынады.

Құрметтер

2023 жылғы Корольдің туған күні мен тәж кигізу салтанатында Дальзиел жергілікті басқару органдарына қызмет еткені және Парламент депутаты болғаны үшін Жаңа Зеландияның Еңбегі үшін орденінің серігі дәрежесіне ие болды.

Жеке өмір

1988 жылы Дальзиел Майк Паннеллге үйленді. 1995 жылы олар ажырасып, ажырасу шешіміне парламенттік өмірдің тудырған стресінің әсері зор болғанын мәлімдеді. 2000 жылы Дальзиел Крайстчерч қаласындағы адвокат Роб Дэвидсонға тұрмысқа шықты. Ол 2020 жылдың тамызында 69 жасында простата рагынан қайтыс болды.