Кіріспе

Сиднейдегі автожол туннелі, Австралия

Сидней портының туннелі – Австралиядағы Сиднейдегі екі түтікпен салынған автомобильдік туннель. Туннель 1992 жылдың тамызында аяқталып, Сидней порты арқылы екінші көлік өткелін қамтамасыз ету үшін, Сидней порты көпіріндегі кептелісті азайту мақсатында пайдалануға берілді. Бұл – портың астындағы екі көліктік туннельдің бірі, екіншісі – Сидней метросының пойыз туннельдері. Туннель Солтүстік Сиднейдегі Уорринга тас жолымен және Домен туннеліне кіреберісіндегі Кахилл тас жолымен жалғасады. Онда әр бағытта екі жолақ бар, және ол Сидней порты көпіріне шамамен отыз градус бұрышпен (солтүстікке қарай) өтеді, көпірде сегіз жолақ бар және бағыттар айырмашылығына қарай өзгеріп отырады. 2017 жылы туннельден күніне шамамен 96 000 көлік өткен.

Құрылыс

Туннель үш бөлімнен тұрады: солтүстік жағалаудағы екі құрлықтағы туннель, оңтүстік жағалаудағы екі құрлықтағы туннель және суға батырылған түтікше (IMT) құрылысы. Туннель солтүстік кіреберістен және оңтүстік кіреберістен теңіз деңгейінен ең терең нүктесіне дейін шамамен төмендейді. Құрылысты Thiess Contractors компаниясы жүзеге асырды. IMT құрылымы сегіз дайын бетон блоктан тұрады. Блоктар Порт Кембла құю алабында жасалып, кейін Сидней портына сүйретілді. IMT келгенге дейін траншея қазылды, содан кейін IMT-лер понтон және бақылау мұнаралары жүйесі арқылы траншеяға төмендетілді. IMT орналасқаннан кейін траншеялар толтырылып, одан кейін тас қаптама орнатылды, ол блоктарды зәкірлер немесе батып кеткен кемелер сияқты теңіз қауіптерінен қорғайды. Құрлықтағы туннельдер жер сілкінісінің әсеріне төтеп беру үшін жеткілікті мықты болу үшін, қазу және ашық әдістерінің комбинациясымен салынды.

Желдету

Сидней порты көпірінің солтүстік жағындағы тіреулер туннельден шығатын ауаның порт үстінен көтерілуіне мүмкіндік беру үшін өзгертілді. Көпірдің солтүстік жағындағы Брэдфилд саябағында да ауа қабылдағыштар бар. Таза ауа солтүстік жағалаудағы жер асты желдету стансасымен сорылып, желдеткіш арналар арқылы туннельдің барлық бөлігіне жіберіледі. Ауамен жабдықтау үшін диаметрі 500 мм-ге дейінгі 14 осьтік желдеткіш пайдаланылады. Шығару үшін 16 желдеткіш (әрбір солтүстік тіреу мұнарасында сегізден) қолданылады, олар туннельдің желдету стансасынан екі жер асты арнасы арқылы ауаны тартып, тіреудің жоғарғы бөлігіне жеткізеді. Олар ауаны екі минут ішінде туннельдегі ауаны толығымен алмастыруға тең жылдамдықпен шығара алады, сондай-ақ төтенше жағдайларда кері жұмыс істеу мүмкіндігіне ие. Барлық желдеткіштер түтінді шығаруға арналған. Желдеткіштердің сынағы өте толық болды, ағын мен қысымды, қуатты өлшеу, дыбыс деңгейі, подшипниктердің дірілі, барлық жұмыс дөңгелегінің бөліктерін рентген сәулесімен тексеру, екі сағат бойы 200 °C (392 °F) температурада сынақтар, жұмыс дөңгелегіндегі деформация және 24 сағаттық кері сынақтар жүргізілді. Жобаның жалпы құрылыс құны 554 миллион долларды құрады. Оның 223 миллион доллары – Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметінен алынған пайызсыз қарыз, ол 2022 жылдың тамызында туннель мемлекеттік меншікке берілген кезде, пайдалану шарты аяқталғаннан кейін қайтарылады. Жол ақысы түсімдері күтілгеннен төмен болғандықтан, мысалы, 2008 жылы үкімет операторға 58,9 миллион доллар төледі, ал 2008 жылдан 2022 жылға дейінгі жалпы сома 1,1 миллиард долларға жетеді деп күтілуде. Бірақ үкімет оған сенімді болды. Жол ақысы туралы шарттар жаңа келісіммен байланысты емес. 2022 жылдың 1 қыркүйегінде туннель мемлекеттік меншікке қайта оралды.

Жол ақысы

2006 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметі Сидней орбиталық желісіндегі барлық қолма-қол ақы төлеу 2010 жылға дейін тоқтатылатынын жариялады. Сидней портының туннелі 2007 жылдың шілдесінде толыққандай электронды жүйеге көшті, онда eTAG және e-pass бейне төлеу жүйелері қолданылды, бұл Westlink M7, Cross City туннелі және Лейн Коув туннелі сияқты технологияларға ұқсас. Бұл шара электрондық порталдарға қарайғы қозғалыс кептелісін айтарлықтай жеңілдетіп, қолайлылықты арттырды және уақытты үнемдеуге мүмкіндік берді. Сидней портының туннеліне күннің уақытына байланысты 2,50-ден 4,00 долларға дейінгі әртүрлі ақы алынады (бұл ақы 2009 жылы енгізілді). Ақы туннель кіреберісінің оңтүстік жағынан өтеліп төленеді. 2022 жылдың шілдесіне дейін 1 қыркүйекте мемлекеттік меншікке берілгеннен кейін ақының болатыны белгісіз болды. Соңында мемлекеттік үкімет ақының жалғасатынын хабарлады, ол Сидней портының көпірі сияқты күтіп ұстауға жұмсалатын болады. Ақы 2023 жылдың қазан айында 14 жылдан бері алғаш рет өседі.

Тарих

Туннель 1992 жылғы 30 тамызда Солтүстік Сиднейден (Фалькон көшесі) Шығыс Сиднейге (Домен) дейін жаяу өту үшін көпшілікке ашылды. Осы шараға сатылған билеттерден түскен түсім Патшалық Саңырау және Соқыр Балалар Институтына қайырымдалық ретінде берілді. Туннель 1992 жылғы 31 тамызда көлік қозғалысына ашылды.