Джованни Фальконе: Сицилиялық судьяның трагедиясы

Кіріспе

Италиялық судья (1939–1992)

Джованни Фальконе (dʒoˈvanni falˈkoːne; 18 мамыр 1939 – 23 мамыр 1992) – итальяндық судья және прокурор. Сицилияның Палермо қаласындағы Әділет сарайындағы кеңсесінен ол өмірінің көп бөлігін Сицилия мафиясының билігін құлатуға арнады. 1986–1987 жылдардағы Макси процесімен аяқталған ұзақ және көрнекті мансабынан кейін, 1992 жылдың 23 мамырында Фальконе Капачиде болған жарылыста, Капачи қаласына жақын A29 тас жолында Корлеонези мафиясының қолынан қаза тапты. Оның өмірі жақын досы Паоло Борселлиноның өмірімен паралель. Екеуі де Палермоның бір ауданында өсті. Балалық шақтарындағы достарының көпшілігі мафияның күшті ықпалы бар ортада өскенімен, екеуі де прокурорлар ретінде ұйымдасқан қылмысқа қарсы күресті. Екеуі де 1992 жылы, бірнеше ай аралығында қаза болды. Мафияға қарсы сот процестеріндегі тың еңбегі мен құрбандығы үшін екеуіне де Азаматтық батырлық үшін алтын медаль табысталды және католик шіркеуінің шейіттері ретінде мойындалды. Сондай-ақ, олар 2006 жылдың 13 қарашасында жарық көрген Time журналында соңғы 60 жылдың батырлары деп аталды.

Ерте өмір

Фальконе 1939 жылы орта таптық отбасында дүниеге келді. Ол Кастрофилиппо көшесіне жақын, орталық Палермоның Ла Кальса теңіз порты ауданында өсті, бұл аудан 1943 жылы Сицилияға одақтастар шабуыл жасаған кезде әуе шабуылдарынан қатты зардап шекті. Оның әкесі, провинциялық химиялық зертхананың директоры Артуро Фальконе, Луиза Бентивегнаға үйленген. Джованнидің Анна мен Мария есімді екі үлкен қарындасы болды. Фальконеның ата-анасы еңбекқорлықтың, батылдық пен патриотизмнің маңыздылығын қадағалап, одан "көп нәрсені күтті". Мектепте Фальконе достарына тиісіп жатқан үлкен балалармен ұрысып, оларды қорғады. Мафия сол аймақта болды, бірақ белсенділік танытпады. Ол аудандағы католиктік әрекет орталығында пинг-понг ойнаған Томмасо Спадаромен дос болды, кейіннен ол танымал мафиялық контрабандист және кісі өлтірушіге айналды, бірақ мафиозилер оның балалық шағында үлкен рөл атқармады. Фальконе мен Борселлино, екеуі де бір ауданда туған, бала кезінде "Магионе" алаңында бірге футбол ойнады. Екеуінің де сыныптастары кейін мафиози болып шықты. Фальконе Сицилиялықтардың мафияны біртұтас ұйымдасқан топ ретінде мойындамайтын кезінде өсті, ал басқа итальяндықтардың оған қарама-қарсы мәлімдемелері көбінесе "солтүстіктен жасалған шабуыл" деп есептелді.

Мафияға қарсы алғашқы сот

1980 жылдың басында Фальконе Палермо прокуратурасының тергеу бөліміне, «Инструкция кеңсесіне» (Ufficio istruzione) қосылды. Ол өте шиеленіскен кезеңде жұмыс істеуге кірісті («Қоңыр жылдар»). Сот Чезаре Терранова, бұрынғы парламент депутаты және антимафиялық реформатор, 1960 жылдары мафияның басты прокуроры болған, осы кеңсеге жетекшілік етуге тиіс болған, бірақ ол 1979 жылдың 25 қыркүйегінде қаза тапты. Одан екі ай бұрын, 1979 жылдың 21 шілдесінде Борис Джулиано өлтiрiлдi; ол Розарио Спатола мен Сальваторе Инзерилло басқарған мафияның героин саудасын тергейтін полиция тергеу тобының басшысы болды. Терранованың орнын 1983 жылдың шілдесінде мафия өлтiрген Рокко Чиничи басты. 1980 жылдың 5 мамырында Джулианоның героин желісін тергеудегі ізбасары, карабинерлер капитаны Эмануэле Базиле қаза тапты. Ертесі күні прокурор Гаэтано Коста Спатола-Инзерилло-Гамбино кланының героин саудасына қатысқан 55 адамға қамауға алу ордерін бекітті. Сицилиядан героин Нью-Йорктегі Гамбино қылмыстық отбасына жеткізілді, олар Инзериллолармен туысқандық байланыста болды. Чинничи Фальконеге осы істі тергеуді тапсырды, бұл он жылдан астам уақыттан бергі ең ірі антимафиялық операциялардың бірі болды. Коста айыптау актілеріне қол қойғанда, кеңседегі басқа барлық прокурорлар бас тартқан еді – бұл факт кеңседен тысқары тарап, ақырында оның өміріне қатер келтірді: ол Инзериллоның бұйрығымен 1980 жылдың 6 тамызында өлтiрiлдi. Осы шиеленіскен ахуалда Фальконе Спатола ісі бойынша жаңаша тергеу әдісін енгізді, героин саудасынан түскен «ақшаның ізін» анықтау үшін банк шоттарын тәркіледі, бұрын банкроттық істерді шешу кезінде алған тәжірибесін пайдаланды. Ол француз байланысының химиктері героинды тазарту үшін жасырын зертханаларды Марсельден Сицилияға көшіргенін білді. 1980 жылдың соңында ол АҚШ-қа сапар шегіп, АҚШ Әділет министрлігімен жұмыс істей бастады, нәтижесінде «пицца байланысы» сияқты тарихтағы ең ірі халықаралық құқық қорғау операциялары жүзеге асты. Тергеулер морфин базасының бағытындағы маңызды тоқтау пункті Түркияға, ақшаны жылыстатуды жеңілдеткен банк құпиялылығы заңдары бар Швейцарияға және темекі контрабандасы желілері героин операцияларына айналған Неапольге дейін кеңейтілді.

In early 1980, Falcone joined the ‘Office of Instruction’ (Ufficio istruzione), the investigative branch of the Prosecution Office of Palermo. He started to work at a particularly tense moment (→ 'Years of Lead'). Judge Cesare Terranova, a former parliamentary deputy and Antimafia reformer who had been the main prosecutor of the Mafia in the 1960s, was to have headed this office, but he was killed on 25 September 1979. Only two months earlier, on 21 July 1979, Boris Giuliano had been assassinated; he headed the police investigation squad investigating heroin trafficking by the Mafia headed by Rosario Spatola and Salvatore Inzerillo. Taking Terranova's place was Rocco Chinnici, who was murdered by the Mafia in July 1983. On 5 May 1980, Giuliano's successor in investigating the heroin network, Carabinieri captain Emanuele Basile, was killed. The next day, the prosecuting judge Gaetano Costa signed 55 arrest warrants against the heroin trafficking network of the Spatola Inzerillo Gambino clan. From Sicily, heroin was moved to the Gambino crime family in New York, who were related to the Inzerillos. Chinnici appointed Falcone to investigate the case, one of the biggest Antimafia operations in more than a decade. Costa signed the indictments after virtually all of the other prosecutors in his office had declined to do so – a fact that leaked out of the office and eventually cost him his life: he was murdered on 6 August 1980, on the orders of Inzerillo. In this tense atmosphere, Falcone introduced an innovative investigative technique in the Spatola investigation, seizing bank records to follow "the money trail" created by heroin deals to build his case, applying the skills he had learned unravelling bankruptcies. He learned that the chemists of the French Connection had moved clandestine labs for refining heroin from Marseille to Sicily. At the end of 1980, he visited the United States and started to work with the U. S. Justice Department, resulting in "some of the biggest international law enforcement operations in history", such as the Pizza Connection. The inquiries extended to Turkey, an important stopover on the route of morphine base; to Switzerland, where bank secrecy laws facilitated money laundering; and to Naples, where cigarette smuggling rings were being reconfigured as heroin operations.

Мафияға қарсы күрес

Фальконе судья қызметін атқару кезінде ресурстардың үнемі жетіспеушілігімен күресті. Пио Ла Торре мафиялық сөз байласуды жаңа қылмыс ретінде қарастыратын және мафия активтерін тәркілеуге бағытталған заңды ұсынды, бірақ Ла Торре 1982 жылдың 30 сәуірінде қаза тапқанға дейін ол парламентте екі жыл бойы тоқтап тұрды. 1982 жылдың мамырында Италия үкіметі итальяндық карабинерлер армиясының генералы Карло Альберто Далла Кьезаны мафияны талқандау туралы бұйрықпен Сицилияға жіберді. Бірақ ол келгеннен көп өтпей, 1982 жылдың 3 қыркүйегінде қала орталығында, жанында жас әйелімен бірге атып өлтірілді. Сицилиялықтар ашуға толы көтерілді. Шіркеу сыртында жиналған саясаткерлерді ұрысып, түкіріп, оларды мафияға осы уақытқа дейін төзімділік танытқаны үшін кінәлады. Жауап ретінде Италия үкіметі тергеушілерге қажетті қолдауды көрсетті, ал Пио Ла Торре заңы он күннен кейін қабылданды. Фальконе судья ретіндегі міндеттері оның жеке өміріне зор күш түсірді. 1986 жылдың мамырында ол никелес Франческа Морвилломен үйленді; Фальконе жекелеген рәсімді мэр Леолука Орландоның өзі өткізді. Ол судья Рокко Чиничи құрған Палермоның бейресми Антимафия тобының құрамына кірді. Бұл ақпарат алмасып, жаңа тергеу және қудалау стратегияларын әзірлейтін тергеу судьяларының тобы еді. Ең маңыздысы, олар мафиялық қудалауды жүргізу үшін жамағаттық жауапкершілікті өз мойнына алды: барлық топ мүшелері қудалауға қатысты бұйрықтарға қол қойды, осылайша олардың біреуін ерекше тәуекелге ұшыратпау үшін, мысалы, судья Гаэтано Костаның өмірін құрбан етуге әкелген тәуекел. Фальконемен бірге топқа Паоло Борселлино, Джузеппе Ди Лелл және кірді. Сот процесіндегі ең маңызды факторлардың бірі – Томассо Бускеттаның куәлігі болды, ол Сицилия мафиясының басшысы болып, алғаш рет хабар берушіге (pentito) айналды. Оның мафия жеке бандиттердің жиынтығы емес, біртұтас ұйым екенін айтуы кейбір судьялар мен детективтердің оның сенімділігіне күмән келтіруіне себеп болды. Сұхбаттан кейін Фальконе Бускеттаның адал екеніне көз жеткізіп, оған құрметпен қарады. Бускеттаның маңызды ашылуы – Комиссия немесе Купула деп аталатын басқару кеңесінің ұжымдық құрылымды басқаратыны, осылайша мафия мүшелерінің жоғарғы эшелоны ұйымның барлық қылмыстарына қатысқандығын көрсетті. Бұл қағида Бускетта теоремасы деп аталды.

Falcone was plagued by a chronic lack of resources in his capacity as magistrate. A law to create a new offence of Mafia conspiracy and to confiscate Mafia assets was introduced by Pio La Torre, but it had been stalled in parliament for two years before La Torre was murdered on 30 April 1982. In May 1982, the Italian government sent Carlo Alberto Dalla Chiesa, a general of the Italian Carabinieri, to Sicily with orders to crush the Mafia. However, not long after arriving, on 3 September 1982, the General was gunned down in the city centre, his young wife by his side. Sicilians rose up in outrage. Outside the church, the politicians who attended were jeered and spat on, and blamed by Sicilians for tolerating the Mafia for so long. In response, the Italian government finally offered investigators the backing they needed, and Pio La Torre's law was passed 10 days later. Falcone's responsibilities as a magistrate put tremendous strain on his personal life. In May 1986, he married his fiancée, Francesca Morvillo; Falcone had Mayor Leoluca Orlando himself conduct the private ceremony. He became part of Palermo's informal Antimafia Pool, created by Judge Rocco Chinnici. This was a group of investigating magistrates who closely worked together sharing information and developing new investigative and prosecutorial strategies. Most important, they assumed collective responsibility for carrying Mafia prosecutions forward: all the members of the pool signed prosecutorial orders to avoid exposing any one of them to particular risk, such as the one that had cost judge Gaetano Costa his life. Along with Falcone, the group included Paolo Borsellino, Giuseppe Di Lell and
One of the most important factors in the trial was the testimony of Tommaso Buscetta, the first ever Sicilian Mafiosi boss to become an informant (pentito). His assertion that the Mafia was not a collection of separate gangs but a single organisation led some magistrates and detectives to question his credibility. After an interview, Falcone became convinced that Buscetta was genuine and treated him with respect. Buscetta's key revelation was that a governing council, known as the Commission or Cupula headed a collective structure, thereby establishing that the top tier of Mafia members were complicit in all the organisation's crimes. This premise became known as the Buscetta theorem.

Қайталау

Фальконенің табысты және жоғары беделі кейбір топтардың наразылығын тудырғандықтан, оған Палермодағы бас прокурор қызметі берілмеді. Жаңа тағайындалған басшы Макси процесінде ашылған мафияның иерархиялық құрылымының шындығында бар екенін мойындамады және Фальконеге әйелдерге зорлық көрсету және көлік ұрлау сияқты істермен айналысуға мәжбүрлеуге тырысты. Фальконе осыдан қатты ашуланып, отставкаға кету туралы ойлады. 1988 жылы Фальконе Нью-Йорктің оңтүстік округінің прокуроры Рудольф Джулианимен бірлесіп Гамбино және Инзерилло отбасыларына қарсы операциялар жүргізді. Осы кезеңде оның адалдығына күмән тудыратын қаңқулар Фальконеді қатты мазалады. 1989 жылдың 20 маусымында полиция қызметкері Нино Агостино Фальконе жалдаған Аддаура қаласындағы үйдің жанында динамит таяқшаларымен толтырылған қапты тапты. Фальконеге бұрын да қауіп төнген болғанымен, бұл сәтсіз қастандық оны қатты алаңдатты, себебі ол ішкі кісінің ісіне ұқсады. Ол кезде ол Швейцария прокурорлары Карла Дель Понте мен Клаудио Леманмен кездесіп, Швейцариядағы мафияның қаржылық активтерін тергеп-тексеруге көмектесіп жатты. Фальконе бұл қастандыққа мафия ғана емес, үкіметтегі белгілі бір адамдар да қатысқан деп сенді. Мафияның ақша жылудың схемаларын терген кезде Палермоның бұрынғы полиция бастығы Бруно Контрада SISDE құпия қызметіне ауысқаннан кейін күдіктіні тұтқындалатыны туралы ескертіп, қашуға көмектескені анықталды. Фальконе қастандықтан аман қалғаннан кейін Джулио Андреоттиден құттықтау телефон шақыруы алды. Фальконе Андреоттидің, ол ешқашан сөйлеспеген, кенеттен оған қоңырау шалғанын қызық көріп, оқиғаның маңыздылығы туралы досымен ой бөлісті. Фальконеге белгісіз, оны өлтіру әрекеттері Макси процесінің үкімдеріне қатысты апелляциялық процестер барысында тоқтатылды, нәтижесінде көптеген мафия мүшелері босатылды. Кейінірек құпия қызметте жұмыс істеген Антонино Агостино мен Эмануэле Пьяццаның қазасын терген кезде олар мафиялық топтың орналастырған бомбаларын жасырын түрде өшіргені анықталды, ал оларға басқа құпия қызметкерлер көмектескен. Агостино мен оның әйелі 1989 жылдың 5 тамызында үйлерінің алдында, ал Пьяцца 1990 жылдың 15 наурызында қаза тапты.

When Falcone's record of success and high profile led to resentment from some quarters, he was not given the job he coveted as chief prosecutor in Palermo. The new incumbent did not accept that the hierarchical Mafia structure revealed by the Maxi Trial actually existed, and he attempted to force Falcone to work on cases of wife beating and car theft. Falcone became so frustrated that he spoke of resigning. During 1988 Falcone collaborated with Rudolph Giuliani, at the time U. S. Attorney for the Southern District of New York, in operations against the Gambino and Inzerillo families. Rumours impugning his integrity deeply troubled Falcone during this period. On 20 June 1989, a sack filled with dynamite sticks was discovered near a beach house Falcone had rented in the town of Addaura by policeman Nino Agostino. Although Falcone had been threatened before, this failed attempt bothered him to the extreme because it had all the signs of an inside job. At the time, he was meeting Swiss prosecutors Carla Del Ponte and Claudio Lehman from Lugano who were helping to investigate the Mafia's financial holdings in Switzerland. Falcone believed that the assassination attempt not only involved the Mafia but some people in government as well. During the investigations into the money laundering networks of the Mafia, it became clear that former Palermo police chief Bruno Contrada, who had moved to the intelligence service SISDE, had warned a suspect about his impending arrest so that he could escape in time. Falcone received an effusive congratulatory phone call from Giulio Andreotti after the narrow escape. Falcone privately thought it odd that Andreotti, who he had never spoken to, would suddenly contact him, and he mused about the significance of the incident to a friend. Unknown to Falcone the efforts to kill him were suspended while the Maxi trial verdicts went through the appeals process that had often set convicted Mafia members free. Later investigations into the murders of two police officers, Antonino Agostino and Emanuele Piazza, who worked for the secret service, revealed that they had secretly defused the bombs that had been placed by a Mafia commando aided by other secret service men. Agostino and his wife were killed on 5 August 1989 outside their home, and Piazza on 15 March 1990.

Римге ауысу

Палермодағы антагонизмнен шаршап, көңілі тоқыған Фальконе 1991 жылғы наурыз айында Джулио Андреоттидің жаңа үкіметіндегі жаңа әділет министрі Клаудио Мартелли ұсынған Римдегі Әділет министрлігіндегі қызметке келісті. Бұл ауысу бастапқыда Фальконе үшін жеңіліс ретінде қабылданып, бірақ ол өзі оны мафиямен тиімді күресу үшін тактикалық қадам деп ойлады. Оның бірінші іс-әрекеті – Жоғарғы Сот судьясы Корадо Карневале шығарған, "жаза өлтіруші" деп танылған және Макси процесінің қалған айыпталушыларының көпшілігіне түрмеден шығуға мүмкіндік берген қате үкімді түзету жөніндегі жарлықты дайындау болды. Мартелли жарлығы мафия басшыларының дереу қайта ұсталуына әкелді. Римде ол Италияның қудалау жүйесін қайта құруды бастады, мафиямен күресу үшін аудандық кеңселер мен ұйымдасқан қылмыспен күресу үшін ұлттық кеңсе құрды.

Өлім

Жоғарғы Соттың Maxi процесі бойынша сот шешімдерін күшінде қалдыруы мафияның беделіне соққы болды. Риина басқаратын жоғарғы басшылар кеңесі Сальваторе Лиманы (Гулио Андреоттидің одақтасы болғандықтан) және Фальконеді өлтіруге бұйрық берді. 1992 жылдың 12 наурызында Лима атып өлтірілді. Джованни Брускаға Фальконеді өлтіру міндеті жүктелді. Риина бұл қылмыстың Сицилияда жасалуын қалап, мафияның күшін көрсетуді ниеттенді; ол шабуылдың Фальконе апта сайынғы сапарларында әуежайдан үйіне баратын A29 тас жолында жасалуын тапсырды. Төрт жүз килограмм (881 фунт) жарылғыш заттар Палермо халықаралық әуежайы мен Палермо қаласының арасындағы, Капачи қаласының жанындағы тас жолдың астындағы каналға орналастырылды. Брусканың адамдары жылдам келе жатқан көлікке жарылыстың әсерін имитациялау үшін флэш-лампаларды пайдаланып сынақ жүргізді, сондай-ақ бомбаның жеткілікті күшті екенін анықтау үшін арнайы бетон конструкцияны тәжірибелік жарылыс арқылы жойды. Леолука Багарелла дайындық кезінде оқиға орнында көмектесті. Бруска 1992 жылдың 23 мамырында тас жолдың оң жағындағы төбедегі шағын ғимараттан қашықтан басқару арқылы құрылғыны іске қосты. Жарылыстан Джованни Фальконе, оның әйелі Франческа Морвилло және полицейлер Рокко Дичилло, Антонио Монтинаро және Вито Шифани қаза тапты. Жарылыс соншалықты күшті болғандықтан, жергілікті сейсмографтарда тіркелді. Пентито Сальваторе Канчемидің сөзіне сүйенсек, Риина Фальконенің өліміне шампанмен тост айтып, той берген. Мыңдаған адамдар Фальконе мен Борселлиноның қазасына байланысты өткен жерлеу рәсіміне Сент-Доминик шіркеуіне жиналды, ол тікелей эфирде ұлттық телеарнада көрсетілді. Барлық телебағдарламалар тоқтатылды. Парламент аза тұту күнін жариялады. Фальконе мен Борселлиноның өлімінен кейін мафияға қарсы күресті күшейту барысында Риина 1993 жылдың 15 қаңтарында тұтқындалды және 2017 жылы қайтыс болғанға дейін өмір бойына бас бостандығынан айырылды, екі судьяны өлтіруге және басқа да көптеген қылмыстарға қатысқандығы үшін сотталды. Бруска, сондай-ақ "lo scannacristiani" (адамдарды сойғызушы) деген лақап атымен белгілі, Фальконеді өлтіргені үшін кінәлі деп танылды. Ол Риинаның серіктесі болды және жарылғыш заттарды жарылғанын мойындады. Фальконеді өлтіруге қатысқан ондаған мафиози өмір бойына бас бостандығынан айырылды. 2019 жылдың мамыр айындағы хабарламаларға сәйкес, Cosa Nostra-ның құпия ақпарат көзі Gambino қылмыстық отбасының басшысы Джон Готтидің Corleonesi мафиясымен бірлесіп Фальконеді өлтіру үшін жоспарланған бомбалауға көмектесу үшін өз жарылғыш заттар сарапшыларының бірін Сицилияға жібергенін көрсетті.

The Maxi trial sentences being upheld by the Supreme Court were a blow to the Mafia's prestige. The council of top bosses headed by Riina reacted by ordering the assassination of Salvatore Lima (on the grounds that he was an ally of Giulio Andreotti), and Falcone. Lima was shot dead on 12 March 1992. Giovanni Brusca was tasked with killing Falcone. Riina wanted the murder carried out in Sicily in a demonstration of Mafia power; he instructed that the attack should be on Highway A29, which Falcone had to use to get from the airport to his home on his weekly visits. Four hundred kilograms (881 lbs.) of explosives were placed in a culvert under the highway between Palermo International Airport and the city of Palermo, near the town of Capaci. Brusca's men carried out test drives, using flashbulbs to simulate detonating the blast on a speeding car, and a concrete structure was specially created and destroyed in an experimental explosion to see if the bomb would be powerful enough. Leoluca Bagarella assisted at the scene during preparations. Brusca detonated the device by remote control from a small outbuilding on a hill to the right of the highway on 23 May 1992. Giovanni Falcone, his wife Francesca Morvillo and police officers Rocco Dicillo, Antonio Montinaro and Vito Schifani were killed in the blast. The explosion was so powerful that it registered on local earthquake monitors. Riina reportedly threw a party, toasting Falcone's death with champagne, according to the pentito Salvatore Cancemi. Thousands gathered at the Church of Saint Dominic for the funerals which were broadcast live on national TV. All regular television programs were suspended. Parliament declared a day of mourning. In the major crackdown against the Mafia following Falcone and Borsellino's deaths, Riina was arrested on 15 January 1993, and was serving a life sentence, until his death in 2017, for sanctioning the murders of both magistrates as well as many other crimes. Brusca, also known as lo scannacristiani (the people slaughterer), was convicted of Falcone's murder. He was one of Riina's associates and admitted to detonating the explosives. Dozens of mafiosi were sentenced to life imprisonment for their involvement in Falcone's murder. Reports in May 2019 indicated that a Cosa Nostra insider revealed that John Gotti of the Gambino crime family had sent one of their explosives experts to Sicily to work with the Corleonesi Mafia clan to help plan the bombing that would kill Falcone.

Мұра

Палермо халықаралық әуежайы екі судьяның құрметіне Фальконе-Борселлино әуежайы деп аталды және жергілікті мүсінші Томазо Герачидің оларға арналған ескерткіші орналасқан. Италияның түкпір-түкпірінде, соның ішінде Песчиера-дель-Гардада Фальконе және Капачидегі жарылыстың басқа құрбандарын еске алуға арналған ескерткіштер қойылды. Фальконе қайтыс болғаннан кейін Train Foundation-ның "ішкі жанның ерекше батырларын" марапаттайтын Азаматтық Батылдық сыйлығымен марапатталды. Фальконеге арналған ескерткіш "Пицца байланысы" ісіне қосқан үлесін құрметтеу үшін Вирджиниядағы ФБР Ұлттық академиясында да орналасқан.