Кіріспе

Бұл Гаити тарихының уақыт жолағы, Гаити және оның бұрынғы мемлекеттеріндегі маңызды заңдық және аумақтық өзгерістерді, сондай-ақ саяси оқиғаларды қамтиды. Осы оқиғалардың контекстін білу үшін "Гаити тарихы" бөлімін қараңыз. Гаити мемлекет басшыларының тізімін де қараңыз.

15 ғасыр

1492 жыл - Кристофер Колумб Кап-Аитиенге жақын алғашқы испандық елді мекенге келді.

XVI ғасыр

1501 жылы алғашқы африкалықтар Испаниолаға әкелінді. 1503 жылы Испаниоладағы соңғы Тайно патшалығының басшысы королева Анакаона испан губернаторы тарапынан өлім жазасына кесілді. 1518 жылы Арагон патшасы Фердинанд II Испанияның Африкадағы құл саудасын ресми түрде бекітті. 1528 жылы Дон Себастьян Рамирес де Фуэнте аралдың алғашқы католик епископы болды.

17 ғасыр

1625 жылы француз, голланд және ағылшын филибустерлері, пираттар мен каперлер Тортуга аралын басып алды және испандықтар оларды бірнеше рет қуып шығарды. 1670 жылы француз қоныстанушылары солтүстік жағалауда Кап-Франси қаласын құрды. 1670 жылы Франция патшасы Людовик XIV Сен-Домингте африкалық құл саудасына рұқсат берді. 1685 жылы Людовик XIV Сен-Доминг және француз отарлық империясының қалған бөлігінде құлдықты реттейтін «Қара кодекс» заңын қабылдады. 1697 жылы Испания Рисуик шартын жасады, оған сәйкес Испания Францияға Испаньола аралының батыс үштен бір бөлігін берді.

18 ғасыр

Жыл Күн Оқиға 1749 Порт-о-Пренс қаласын Чарльз Бурнье, Ларнаж маркизі құрды және оны Сен-Домьингтың астанасы деп атады. 1751 жылы Франсуа Макандал бастаған солтүстік Сен-Домьингдегі құлдар көтерілісі басталды. 1758 жылы Маккандал тұтқындалып, Кап-Франсуада жұрт алдында өлім жазасына кесілді. 1778 жылы француз адмиралы граф д’Эстен бастаған ерікті гаитилік құлдар Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде Саванна қоршауына қатысу үшін Грузияның Саванна қаласына кетті, бірақ ол сәтсіз аяқталды. 1791 жылдың 25 ақпанында Винсент Оге мен Жан Батист Шаванн, ерікті қаралар мен мулаттардың тең құқықтарын жақтаған және қарулы көтерілістің басшылары, Кап-Франсуада жұрт алдында өлім жазасына кесілді. 7 тамызда африкалықтар тең құқықтарды талап ету үшін Коммунаның өкілді кеңесін құрды. Пинчинат кеңес төрағасы болып тағайындалды. 14 тамыз Гаити революциясы: Датти Букман мен Сесил Фатиман Бои Кайман қаласында Воду рәсімін өткізді, онда жүздеген құл бостандық үшін өлуге ант берді. 21 тамыз Датти Букман мен оның лейтенанттары Жан Франсуа, Жорж Биассу және Жанно бастаған ірі құл көтерілісі басталды. 25 тамыз көтерілісшілердің Кап-Франсуаға шабуылы ақ колонистердің артиллериясы мен жасақтарымен тойтарылды. 24 қыркүйекте африкалықтарға саяси құқықтар берілген Дамиен конкордатына қол қойылды. Қараша айында Роум, Мирбек және Сен-Лежерден тұратын Бірінші азаматтық комиссия тәртіпті қалпына келтіру үшін Кап-Франсуаға келді. 7 қарашада Дутти Букман отаршыл күштердің қарсы шабуылында қаза тапты. 1792 жылдың 4 сәуірінде Францияның Заң шығарушы жиналысы барлық түсті адамдарға толық азаматтық және тең құқықтар беруге дауыс берді. 18 қыркүйекте Легер Фелисите Сонтонакс, Этьен Полверель және Айлодан тұратын Екінші азаматтық комиссия 4 сәуірдегі заңды орындау үшін Кап-Франсуаға келді. 1793 жылдың 12 сәуірінде Екінші азаматтық комиссия мен африкалықтар басқаратын күштер 4 сәуірдегі заңды күшіне енгізу үшін ақ колонистерді жеңді. Туссен Лувертюр испандарға әскери қолбасшы ретінде қызмет етуді ұсынды. 20 маусымда француз отаршылдық күштері, Екінші азаматтық комиссияның басшылығымен, Франсуа Томас Гальбо дю Форт бастаған көтерілісті басты. Анри Кристоф француз отаршылдық күштерінің капитаны болып тағайындалды, бірақ көп ұзамай неке адалдығын бұзды деген айыппен қызметтен алынды. Британ әскерлері Сен-Домьингке қонды. Маусым айында Испания үшін күрескен Туссен Дондон қаласын басып алды. 13 тамызда Туссен Эннериде француз генералы Десфорноны жеңді. 29 тамызда Сонтонакс, француз үкіметінің алдын ала келісімінсіз, Сен-Домьингтың солтүстігінде жарлық арқылы құлдықты жойды. Полверель көп ұзамай Сен-Домьингтың оңтүстік бөлігі үшін де солай істеді. 6 желтоқсанда Туссен Испания үшін Гонаивті басып алды. 1794 жылдың 4 ақпанында Францияның Ұлттық конвенциясы барлық француз колонияларында құлдықты жойды, осылайша құлдықты жою заңды күшке енді және Францияның барлық территориясына және оның колонияларына қатысты. Майда Туссен испандардан кетіп, француз күштеріне қосылды. 1 маусымда британдықтар француз полковнигі Монбрундан Порт-о-Пренсті басып алды. 21 қазанда Туссен француздар үшін Сен-Мишель және Сен-Рафаэль қалаларын басып алды. 1795 жылдың 13 қазанында Туссен екінші рет Дондон қаласын басып алды, бұл жолы Франция үшін. 14 қазанда Базель келісімі ратификацияланды, Испанияның қақтығысқа қатысуы аяқталды және Францияға Испанияның шығыс бөлігі берілді. 1796 жылдың 30 наурызында Туссен француз командирі Лавоны мулаттар бүлікшісі Виллаттен құтқарып алды; Лаво Туссенді Сен-Домьингтың вице-губернаторы етіп тағайындады. 11 мамырда Сонтонакс, Роум, Жиро, Лебланк және Жюльен Раймондтан тұратын Үшінші азаматтық комиссия Франция мен колония арасындағы дипломатиялық қатынастарды орнату үшін Сен-Домингке келді. 1797 жылдың 1 мамырында Сонтонакс Туссенді француз отаршылдық күштерінің бас қолбасшысы етіп тағайындады. 1798 жылдың 20 сәуірінде генерал Гедювилл француз үкіметінің бұйрығымен Туссен Лувертурдың амбициясына қарсы тұру үшін Кап-Франсуаға келді. 31 тамызда британдық генерал Мэтланд Моле Сен-Николасты Тоссенмен жасалған келісім бойынша эвакуациялауға келісті. 1799 жылдың 12 қаңтарында колонияның генералдары – Туссен, Андре Риго, Бове және Лаплюм Порт-о-Пренсте кездесіп, Туссенді бас қолбасшы етіп тағайындады. Риго оңтүстік Леоген, Гранд-Гоав, Пети-Гоав және Мирагоан қалаларын өз бақылауынан шығарды.

19 ғасыр

Жыл Күн Оқиға 1801 27 қаңтар Туссен Испаниоланың шығыс бөлігіне басып кірді және Санто-Домингоны басып алды, барлық құлдарға бостандық жариялады және конституция жасау үшін он мүшеден тұратын Орталық Ассамблеяны тағайындады. 8 шілде 1801 жылғы Конституция жарияланды, оған сәйкес Туссен Лувертюр 1802 29 қаңтар Наполеон Бонапарт жіберген және оның туысы Шарль Леклерк басқарған француз әскері Самана шығанағына келді. 1 ақпан Француз кемелері Кап-Франсуаға келді. 4 ақпан Анри Кристоф француз әскерлеріне қарсы тұру үшін Кап-Франсуа қаласын өртеді. 23 ақпан Равин-а-Кулевр шайқасы: француз әскері Туссенді жеңді. 4 сәуір 24 наурыз Крет-а-Пьерро шайқасы: шайқас Жан Жак Дессалинге қарсы француз әскерінің жеңісімен аяқталды. 6 мамыр Туссен Леклерктің билігін мойындау үшін және өзіне және қалған генералдарына кешірім беру шартымен Кап-Франсуаға келді. 7 маусым Туссен генерал Леклеркпен тұтқындалды және Францияға жеткізілді, онда ол түрмеге қамалды. 13 қазан Революциялық күштердің бас қолбасшысы Дессалин Александр Петионмен Жоғарғы Капта әрі қадамдарды жоспарлау үшін кездесті. 1 қараша Француз әскерінің қолбасшысы генерал Леклерк сары қызбадан қайтыс болды. Оның орнына Донатьен Мари Жозеф де Вимюр, Рошамбо виконты тағайындалды. 1803 жылдың 7 сәуірінде Туссен француз түрмесінде қайтыс болды. 18 мамыр Гаити туы Дессалин мен Петионның Аркахаиде өткен кездесуі кезінде жасалды және Катерина Флонда тігілді. 18 қараша Вертьер шайқасы: Революцияның соңғы маңызды шайқасында Дессалин мен Петион басқарған гаитилік әскерлер француздарды жеңді. 19 қараша Француз генералы Рошамбо бағыну туралы құжатқа қол қойып, француз әскерлерін Сен-Домингодан шығаруға келісті; кейін Рошамбо британдықтарға тұтқын ретінде берілді. 29 қараша Дессалиннің әскері Кап-Франсуаға келді; Кристоф пен Клерво тәуелсіздік туралы алдын ала жариялады. 4 желтоқсан Француз әскері Моль Сен-Николаны Дессалиннің әскеріне тапсырды, бұл аралдағы француз үстемдігінің ресми аяқталуын білдірді. 1804 1 қаңтар Дессалин Гонаивте Гаитиді тәуелсіз мемлекет деп жариялады және генерал-губернатор болды. Ақпан Дессалиннің бұйрығымен 1804 жылғы Гаити қырғыны Гаитидегі ақ нәсілділерді құртуға бағытталды; қырғын 22 сәуірде тоқтатылды. 22 қыркүйек Дессалин Гаити императоры болып жарияланды. 6 қазан Дессалин Кап-Франсуада император Жак I болып тағына отырды. 1805 20 мамыр Дессалин тәуелсіз мемлекет ретінде Гаитидің алғашқы конституциясын, 1805 жылғы Императорлық Конституцияны жасады. 1806 17 қазан Дессалин өзінің әкімшілігіндегі наразы лидерлердің қолынан қаза тапты. 27 желтоқсан Порт-о-Пренс соборында өткен мәжілісте Конституциялық Ассамблея жаңа конституцияны қабылдады және Анри Кристофты Гаити Республикасының Президенті лауазымына төрт жылға тағайындады. 1807 1 қаңтар Сиберт шайқасы Гаитидің Александр Петион басқаратын оңтүстік Гаити Республикасына және Кристоф басқаратын солтүстік Гаити штатына бөлінуімен аяқталды. 17 ақпан Анри Кристоф өзін Гаити штатының Президенті деп жариялады; Кристоф тағайындаған 7 генерал мен 2 азаматтан тұратын мемлекеттік кеңес Кап-Гаитиде бас қосып, Гаити Конституциялық Актісіне дауыс берді. 9 наурыз Петион 1806 жылғы Конституция бойынша Гаити Республикасының Президенті болып сайланды. 1809 Наполеон Гаити тәуелсіздігін мойындау үшін делегация жіберді; Петион француз делегаты Доксион Лавайспен кездесіп, француз жер иелеріне өтемақы төлеуге келісті. 1811 9 наурыз Петион Гаити Республикасының Президенті лауазымына екінші төрт жылдық мерзімге сайланды. 26 наурыз Кристоф солтүстік Гаити штатының королі, енді Гаити Корольдігі деп белгіленді деп жариялады. 28 мамыр Гаити Корольдігі Генри I-нің Корольдық Конституциясын жариялады. 2 маусым Кристоф Кап-Гаитиде Генри I патшасы болып тағына отырды. 1812 24 ақпан Гаити Корольдігі Генри кодексін, азаматтық кодексін қабылдады. 1814 Қараша Кристоф Францияның Гаити тәуелсіздігін мойындауы туралы француз делегаты Франко де Мединамен келісімдер жүргізуден бас тартты. 1816 2 маусым Петион Республикалық Конституцияны жариялады. 8 қазан Францияның VIII Людовигі Гаити тәуелсіздігін мойындау үшін тағы бір делегация жіберді; Петион келісімдерді тоқтатты, Кристоф делегаттармен кездесуден бас тартты. 1818 29 наурыз Гаити Республикасының Президенті Петион қызбадан қайтыс болды. 30 наурыз Президенттік гвардияның бастығы Жан Пьер Буайер Гаити Республикасының өмір бойына Президенті болып тағайындалды. 1820 8 қазан Солтүстік Гаити штатының королі Кристоф өзіне-өзі қол жұмсады. 26 қазан Буайер Кристофтің солтүстік штатында Республикалық Конституцияны жариялады; солтүстік және оңтүстік Гаити біріктірілді. 1822 9 ақпан Буайер Санто-Домингоға келді және Испаниола аралының барлық бөлігін бақылауға алды. 1825 17 сәуір Францияның X Карлы Гаити тәуелсіздігін шартты түрде мойындайтын және гаити үкіметіне 150 миллион франк өтемақы салуды көздейтін жарлыққа қол қойды. 3 шілде Франция кемелерінің эскадрильясы Буайер Президентіне 17 сәуірдегі X Карлының жарлығы туралы хабар жеткізу үшін Гаитиге келді. 1831 22 қыркүйек Порт-о-Пренс маңындағы Петионвиль қаласы Александр Петионнің құрметіне Буайермен негізделді. 1838 Гаитидің Францияға қалған қарызы, 120 миллион франк 60 миллион франкқа дейін төмендетілді. 1842 7 мамыр Дүңгіршік Солтүстік Гаитиде болды, Кап-Гаити қаласын қиратты. 1843 13 наурыз Президент Буайер құлатылды және Парижге эмиграцияға кетті. 18 қыркүйек Конституциялық Ассамблея 1843 жылғы Конституцияны жасауды бастады; оны аяқтауға үш айдан астам уақыт кетті. 31 желтоқсан 1843 жылғы Конституция жарияланды және Шарль Ривьер Герар Гаити Президенті болып тағайындалды. 1844 28 ақпан Доминикан Республикасы Гаитиден тәуелсіздігін жариялады. 4 сәуір Оңтүстік Гаити шаруалары Жан Жак Акау басшылығымен үкіметке қарсы көтерілді. 3 мамыр Шаруалар Ривьер Герарды эмиграцияға мәжбүр етті; Филипп Геррье Гаити Президенті болып тағайындалды. 1845 15 сәуір Президент Геррье лауазымында қайтыс болды; Мемлекеттік Кеңес Жан Луи Пьерроны Гаити Президенті болып тағайындады. 1846 1 наурыз Президент Пьерро құлатылды; Жан Баптист Рише Гаити Президенті болды. 1847 Гаити тарихшысы Томас Мадиу өзінің маңызды еңбегі «Гаити тарихы» («Histoire d'Haïti») алғашқы томын жариялады. 27 ақпан Президент Рише лауазымында қайтыс болды. 1 наурыз Фастин Эли Сулу Гаити Президенті болып сайланды. 1852 18 сәуір Президент Фастин Сулу Гаити императоры Фастин I болып таж кигізілді. 1858 Желтоқсан Фабре Жеффард басқаратын күштер Император Фастиннің Императорлық армиясын жеңді. 1859 13 қаңтар Фабре Жеффард Гаити Президенті болып сайланды. 1860 28 наурыз Гаити және Ватикан Гаитиді бес дінге бөлу туралы келісімге келді. 1862 АҚШ Гаитиді мойындады. 15 желтоқсан Rhum Barbancourt алғаш рет өндірілді. 1865 Селиньи Ардуиннің Гаити тарихына арналған он бір томдық еңбегі, «Гаити тарихы бойынша Эсселер» («Essais sur l'Histoire d'Haïti») жарияланды. 1867 Президент Жеффард елден қашуға мәжбүр болды. Сильвен Салнаве Гаити Президенті болып сайланды. 1867 жылғы Конституция қабылданды. 1869 Ұлттық Ассамблея Салнаве құлатылғаннан кейін Ниссаж Сажеді төрт жылдық мерзімге Гаити Президенті етіп сайлады. 1870 Гаити жазушысы Демесвар Делорм «Теоретиктер билікте» («Les Théoriciens au Pouvoir») эссесін жариялады, онда саяси билік интеллектуалды элитаның қолында болуы керек екендігі айтылды. 1874 Саже Президенттік лауазымынан бас тартты; Конституциялық Ассамблея Мишель Домингені Гаити Президенті етіп сайлады. Президент Доминг 1874 жылғы Конституцияны жариялады. 1875 Президент Доминг Доминикан Республикасымен бейбітшілік және достық туралы шартқа қол қойды. 1876 Президент Доминг құлатылды; Конституциялық Ассамблея Пьер Теома Буарон Каналды төрт жылдық мерзімге сайлады...

20 ғасыр

Жыл Күн Оқиға 1902 Президент Саймон Сэм отставкаға кетеді; Пьер Нор Алексис президент болады 1904 1 қаңтар Гаити тәуелсіздігінің 100 жылдығын тойлайды. Гаити футбол федерациясы құрылды 1908 Пьер Нор Алексис президенттік қызметтен бас тартады; Конституциялық жиналыс Франсуа К. Антуан Саймонды президент етіп тағайындайды 1911 Президент Антуан Саймон президентті Цинциннатус Леконтке береді 1912 5 тамыз Гаити-Америка қант компаниясы құрылды 8 тамыз Президент Леконт және 300 сарбаз Ұлттық сарайдағы жарылыста қаза тапты; Конституциялық жиналыс Танкреді президент етіп тағайындайды 1913 Президент Огуст солтүстік Гаитиге сапары кезінде қайтыс болды. Сенатор Мишель Оресте Конституциялық жиналыспен президент сайланды 1914 Президент Оресте құлдырап, оның орнын Оресте Замор басады. Президент Замор құлдырап, Жозеф Давильмар Теодор жеңіліске ұшырайды 1915 Президент Теодор отставкаға кетеді, оның орнын Вильбрун Гийом Сам басады. Сам Порт-о-Пренс түрмесінде (бұрынғы президент Заморды қоса) 167 саяси тұтқынды атқарыды. Президент Сам француз елшілігіне паналады. Оны мулаттардың көшбасшылары тауып, көшеге шығарып, өлтіріп, денесін кесіп жіберді. Дене бөліктері астана бойынша парадпен көрсетілді. 28 шілде Адмирал Уильям Б. Капертон басқарыған үш мың АҚШ теңізшілері Порт-о-Пренске кірді; Гаитиді 19 жылға оккупациялаудың бастауы 12 тамыз Сенатор Филипп Сюдре Дартигенев Конституциялық жиналыспен жеті жылдық мерзімге президент сайланды 1919 12 сәуір Гаити үкіметі Гаити Ұлттық банкімен ақша реформасын жүргізеді 31 қазан АҚШ оккупациясына қарсы күрестің жетекшісі Шарлем Перальте өлтірілді 1920 Гаити жазушысы Леон Лалео өзінің алғашқы өлеңдер жинағын – «A Voix Basse» жариялайды 1921 24 қаңтар Президент Дартигенев Гаити халқының қажеттіліктері туралы АҚШ президенті Уоррен Г. Хардинге үндеу жасады 12 сәуір Президент Хардинг Президент Дартигеневке жауап берді 1922 10 сәуір Луи Борно төрт жылдық мерзімге президент сайланды 15 мамыр Президент Дартигеневтің өкілеттігі аяқталды; Луи Борно қызметке кірді 28 желтоқсан Дамиенде Ауыл шаруашылығы орталық мектебі (Ecole Centrale d'Agriculture) құрылды 1926 Президент Борно Мемлекеттік кеңеспен қайта сайланды және АҚШ-қа дипломатиялық сапар жасады. Гаити жазушысы Леон Лалео өзінің екінші өлеңдер жинағын – «La Flèche au Cœur» жариялайды 1928 Гаити жазушысы Жан Прайс Марс өзінің танымал романын – «Ainsi Parla l'Oncle» («Солай айтты Қарт аға») жариялайды. Леон Лалео екі өлеңдер жинағын жариялайды: «Le Rayon des Jupes» және «Abréviations» 1929 21 қаңтар Гаити және Доминикан Республикасы екі елдің арасындағы шекараны белгілейтін келісімге қол қойды 1930 28 ақпан АҚШ президенті Герберт Гувер Гаитидің саяси жағдайын зерттеу үшін жіберген Форбс комиссиясы елге келді 21 сәуір Луи Эжен Руа мемлекеттік жарлықпен уақытша президент болып тағайындалды 18 қараша Сенатор Стеніо Винсент алты жылдық мерзімге президент сайланды 10 желтоқсан Фиетта, Гаитиге жіберілген алғашқы Апостолдық нунций (Рим-католик шіркеуінің дипломатиялық өкілі) Порт-о-Пренске келді 1931 Жак Румен өзінің танымал романын – «Gouverneurs de la Rosée» («Жауынның билеушілері») жариялайды 5 тамыз АҚШ Гаити үкіметіне Порт-о-Пренс, денсаулық сақтау, ауыл шаруашылығы және білім беру салаларындағы басқаруды беруге келіседі 15 желтоқсан Порт-о-Пренстің Діңгеке Марияға арналуының 50 жылдығын тойлауға арналған салтанатты шара басталды, оны архиепископ Жозеф Легуазе басқарды. 17 желтоқсан Салтанатты шара аяқталды. 1933 7 тамыз Гаити және АҚШ үкіметтері АҚШ әскерлерін елден шығару және АҚШ оккупациясын аяқтау туралы келісімге қол қойды 18 қазан Гаити президенті Винсент пен Доминикан Республикасының президенті Рафаэль Леонидас Трухильо Доминикан шекарасына жақын, солтүстік-шығыс Гаитидегі Уанаминтте дипломатиялық келіссөздер үшін кездесті 1934 5 шілде АҚШ президенті Франклин Д. Рузвельт Кап-Айтиенге сапар жасады 14 тамыз Соңғы американдық әскерлер Гаитиден шығарылды, АҚШ оккупациясы аяқталды 21 тамыз Гаити туы Касернес Дессалинде көтерілді, ол АҚШ оккупациясы басталғанда он тоғыз жыл бұрын төмендетілген еді 1935 16 мамыр Президенттік билікті күшейтетін және президент Стеніо Винсенттің өкілеттігін тағы бес жылға ұзартатын жаңа конституция жарияланды 1937 Доминикан Республикасында тұратын 20-35 мың гаитилік президент Рафаэль Трухильоның бұйрығымен Доминикан Республикасының қарулы күштері тарапынан қырғынға ұшырады. 1938 18 мамыр Гаити туының 135 жылдығы Порт-о-Пренстегі Марс алаңында спорттық мерекелермен тойланды 1940 Гаитидің ұлттық кітапханасы – Bibliothèque Nationale d'Haïti ұйымдастырылды 1941 14 сәуір Эли Леско бес жылдық мерзімге президент сайланды 15 мамыр Президент Винсенттің өкілеттігі аяқталды; Эли Леско қызметке кірді 1944 7 мамыр Кап-Айтиен соборы 100 жылдық қалпына келтіру жұмыстарынан кейін киеленді 14 мамыр Centre d'Art құрылды; ол маңызды гаитилік өнер туындыларын көрсетеді 1946 Әскери төңкеріс Президент Лесконы отставкаға жіберді; жаңадан құрылған Әскери Атқару комитеті Дюмарсе Эстимеді президент етіп тағайындайды және 8.1 Доминикан Республикасындағы жер сілкінісі. 1948 16 ақпан Мемлекеттік тамақ өнеркәсіп компаниясы Régie du Tabac et des Allumettes құрылды 1949 8 желтоқсан Порт-о-Пренстің құрылған күнінің 200 жылдығы тойланды; әлемдік көрме, Exposition internationale du bicentenaire de Port au Prince өтті 1950 10 мамыр Дюмарсе Эстиме президенттік лауазымнан бас тарды және уақытша үкімет алмастырды 8 қазан Президенттік және заң шығару сайлаулары өтті; полковник Поль Маглуар Гаити халқының, делегаттардың және сенаторлардың тікелей сайлау арқылы сайланған алғашқы президенті болды 6 желтоқсан Поль Маглуар президент қызметіне кірді 1951 Гаити президенті Маглуар мен Доминикан Республикасының президенті Трухильо дипломатиялық келіссөздер үшін кездесті. Гаити Статистика институты (Institut Haïtien de Statistique) және Гаити Ауыл шаруашылығы және өнеркәсіптік несие институты (Institut Haïtien de Crédit Agricole et Industriel) үкімет тарапынан құрылды 1953 31 мамыр Әке Реми Огюстен, алғашқы гаитилік епископ, Порт-о-Пренс соборында киеленді 1954 1 қаңтар Гаитидің Франциядан тәуелсіздігінің 150 жылдығын тойлауға арналған салтанатты шара басталды, оның аясында Порт-о-Пренсте «тәуелсіздік қаһармандарына» ескерткіштер ашылды. 4 қаңтар Салтанатты шара аяқталды. 8 қазан «Hazel» дауілі шамамен 1000 гаитиліктің өмірін қиды және кофе және какао егістерін жойды, бұл экономикаға жылдар бойы әсер етті. 1955 26 қаңтар Президент Маглуар және оның әйелі АҚШ, Канада және Ямайкаға сапар бастады. 17 ақпан Маглуардың сапары аяқталды. 3 наурыз АҚШ вице-президенті Ричард Никсон және оның әйелі Гаитиге келді. 5 наурыз Никсонның сапары аяқталды. 1956 Президент Маглуар президенттік лауазымнан бас тартты; Жозеф Немур Пьер Луи Жоғарғы сот президенті Гаитидің уақытша президенті болды 1957 Франк Сильвен Гаити президенті сайланды, бірақ оның орнын 13 мүшелі Үкіметтік Атқару кеңесі басты 22 қазан Доктор Франсуа «Папа Док» Дювалье Гаити президенті сайланды 1958 Дювалье өзінің қарсыластарын зорлықпен шабуылдады, олардың көптегенін эмиграцияға мәжбүр етті. 1964 Дювальенің үкім сүруі аяқталды. Ұлттық ассамблея Дювальестік Конституцияны қабылдауға дауыс берді, Дювальесті Гаитидің өмір бойына президенті етіп бекітті 1968 28 қазан Франсуа Вольф Лигондэ, алғашқы гаитилік архиепископ, ...

21 ғасыр

2001 жылы Аристид Превальдан кейін тағы бес жылға президенттікке сайланды. Келесі екі жылда Вашингтонның қолдауымен Аристидтің оппозициясы 2000 жылғы сайлауға қатысты ҰАҰ-ның (OAS) шақыруын экономикалық және саяси тұрақсыздықты күшейту үшін пайдаланды. Гаитидің бұрынғы әскерлері, негізінен Доминикан шекарасы бойында және астанада партизандық шабуылдар жасады. 2004 жылы Гаити тәуелсіздігінің 200 жылдығы тойланды. 4 ақпан күні Гонайв қаласында көтеріліс басталды, Аристидке қарсы жергілікті жасақтар қаланы басып алып, полицияны ығыстырды. 22 ақпан күні көтерілісшілер қысқаша шайқастан кейін Гаитидің екінші ірі қаласы Кап-Айтиенді жаулап алды, бұл екі апталық көтерілістегі ең маңызды жеңіс болды, нәтижесінде үкімет күштері елдің солтүстігінен қуылып шықты. 29 ақпан күні Аристид қызметінен кетіп, АҚШ әскери ұшағымен Оңтүстік Африкаға қашып кетті. Бонифас Александр уақытша президент болып инаугурацияланды. Кейін Аристид АҚШ үкіметінің өзіне қысым көрсетіп, ұрлап әкеткенін мәлімдеді. Наурыз айында БҰҰ-ның 1529 қаулысы үш айлық көпұлттық уақытша бейбітшілік сақтау күштерін бекітті. Олар Франция, Канада, Чили және АҚШ әскерлерінен құралды. Қыркүйекте «Женна» дауылынан 1900-ден астам адам қаза тапты. 2006 жылдың ақпан айында Рене Преваль АҚШ-тың қолдауымен және басқа да кандидаттарды жеңіп президенттікке сайланды, сайлауды БҰҰ бейбітшілік сақтаушылары бақылады. 2008 жылдың сәуір айында Ле-Кейс және Порт-о-Пренс қалаларында азық-түлік бағасының өсуіне байланысты тәртіпсіздіктер болды, бұл премьер-министр Жак Эдуард Алексистің отставкаға келуіне әкелді. Тамыз айында «Фэй» тропикалық дауылы, «Густав» дауылы, «Ханна» тропикалық дауылы және «Айк» дауылы бір ай ішінде соқтығысып, 800-ге жуық адамның өмірін қиды және экономиканың төрттен бірін жойды. (қыркүйекке дейін) Қараша айында Петион-Виль мектебі мен Грейс Дивайн мектебі құлап түсті. 2009 жылдың мамыр айында АҚШ-тың бұрынғы президенті Билл Клинтон Гаитидегі БҰҰ арнайы елшісі болып тағайындалды. Оған 2008 жылғы дауылдардан кейін елдің құлдыраған экономикасын жандандыру міндеті жүктелді. 2010 жылдың 12 қаңтарында 7.0 магнитудалы жер сілкінісі Порт-о-Пренсте 230 000-нан астам адамның өмізін қиып, ғимараттар мен инфрақұрылымға зор зиян келтірді. 2016 жылдың 4 қазанында «Мэтью» дауылы елдің түбегіне 4 санатты дауыл ретінде соқтығысып, 700-ден астам адамның өмізін қиды (бағалауларға сәйкес, 1600-ға жуық адам қаза тапты) және үлкен қиратуларға әкелді. 2021 жылдың 14 тамызында болған Гаитидегі жер сілкінісі кең ауқымда зардаптарға алып келді. 15 тамыз 2021 жылғы мәліметтер бойынша, 304 адам қаза тауып, 1800-ге жуық адам жараланған.