Кіріспе
Швейцарияның ұлттық бейнесі Helvetia (/h//ɛ//l//'//v//i://ʃ//ə/) – Швейцарияның ұлттық бейнесі, ресми атауы Confoederatio Helvetica, Швейцария Конфедерациясы. Бұл аллегория көбінесе аққыш киімде, швейцариялық тумен әшекейленген найза мен қалқанмен, сондай-ақ конфедерацияның символы ретінде өрілген шашы мен гүл шоғымен бейнеленеді. Атау Гелветтер этнонимінен шыққан, бұл Римдіктер басып алғанға дейін Швейцария таулы жазығында қоныстанған галл тайпасының аты.
Helvetia (/h//ɛ//l//'//v//i://ʃ//ə/) is a national personification of Switzerland, officially Confoederatio Helvetica, the Swiss Confederation. The allegory is typically pictured in a flowing clothing, with a spear and a shield emblazoned with the Swiss flag, and commonly with braided hair and a wreath as a symbol of confederation. The name is a derivation of the ethnonym Helvetii, the name of the Gaulish tribe inhabiting the Swiss Plateau before the Roman conquest.
Тарих
Швейцария Конфедерациясын әйелдер аллегориясы тұрғысынан бейнелеу модасы 17 ғасырда пайда болды. Бұл 1580 жылдары танымал болған Швейцарияны бұқа ретінде бейнелеудің бұрынғы дәстүрінің орнын алды (Schweizer Stier). XVII ғасырдың бірінші жартысында Хельветия деп аталатын бірде-бір аллегория кездеспеді. Керісінше, бірнеше аллегориялар конфедерацияның артықшылықтары мен кемшіліктерін бейнеледі. 1642 жылы жарық көрген «Топография» атты еңбегінің бетінде Маттеус Мериан екі аллегориялық бейнелі сурет салған: бірі – қарулы Эйдгеноссе бейнесі, швейцариялық әскери батырлық пен тәуелсіздікті көрсетеді, екіншісі – қала қабырғаларымен сәнделген әйелдер аллегориясы – Аббудантия. Жекелеген кантондардың әйелдер аллегориялары жалғыз Хельветия бейнесінен бұрын пайда болған. Мысалы, Вильмерген шайқасының жеңімпазы Кристоф Пфайффермен бірге 1658 жылы бейнеленген Люцерна және 1682 жылғы Берна суреттері бар. Келесі жарты ғасырда Мерианның Аббудантиясы Хельветияның толыққанды бейнесіне айналды. Солотурн қаласындағы 1677/78 жылдардағы «Libertas Helvetiae» атты майлы суретінде әйел Либертас аллегориясы бағананың үстінде тұрған күйде бейнеленген. 1672 жылы Альбрехт Кау салған майлы суретте «Helvetia moderna» деп аталатын бірнеше тұлға бейнеленген. Бұл суретте көрсетілмеген «Helvetia antiqua» қасиеттеріне қарсы келетін Voluptas және Avaritia сияқты жамандықтар бейнеленген. 1672 жылдың 14 қыркүйегінде Цуг қаласында Иоганн Каспар Вайсенбахтың «Eydtgnossisch Contrafeth Auff und Abnemmender Jungfrawen Helvetiae» атты монументальді барокко пьесасы қойылды. Пьеса Реформациядан кейін Хельветияның өркендеуі мен құлдырауы туралы аллегорияларға толы. 4-ші актіде «Abnemmende Helvetiae», яғни «Сөніп бара жатқан Хельветия» Атеизммен және Политикпен бетпе-бет келеді, ал бұрынғы ізгіліктер оны тастап кетеді. Соңғы сахнада Мәсіх еліксіз қызды жазалауға келгені көрінеді, бірақ Құдай Анасы мен Брудер Клаус араласып, өкінішті күнәкар кешіріледі. Швейцариялықтарды «Helvetians» (Hélvetiens) деп атау 18 ғасырда, әсіресе француз тілінде кеңінен таралды, мысалы Франсуа Жозеф Николас д’Альт де Тифендхалдың өте патриоттық «Histoire des Hélvetiens» (1749–1753) еңбегі, содан кейін Александр Людвиг фон Ваттенвилдің «Histoire de la Confédération hélvetique» (1754) еңбегі. Хельветия 19 ғасырдың басында, Наполеондық Хелветтік Республиканың ыдырауынан кейін ұлттық тарих пен бірегейлікті құру аясында патриоттық және саяси өнер туындыларында пайда болды. Ол Швейцарияның 1848 жылы федеративтік мемлекет ретінде құрылғаннан бастап ресми федералды монеталар мен маркаларда бейнеленді.
Швейцарияның атауы
Швейцария Конфедерациясы төрт ресми тілінің бірін немесе барлығын қолдану қолайсыз немесе тиімсіз болған жағдайларда латынша атауын қолдануды жалғастырады. Осылайша, атау пошта маркаларында, монеталарда және басқа да қолданыстарда пайда болады; толық атау, Confœderatio Helvetica, ISO 3166 1 alpha 2, көлік құралын тіркеу коды CH және ccTLD, ch сияқты жағдайларда қысқартылады. Ерекше айта кетерлік жайт, Helvetia терминінің аудармалары әлі де Швейцарияның атауы ретінде қолданылады – мысалы, ирланд тілінде ел An Eilvéis деп, грек тілінде Ελβετία (Elvetia) деп, ал румын тілінде Elveția деп аталады. Итальян тілінде Elvezia көне сөз саналады, бірақ elvetico деген сөз svizzero сөзінің синонимі ретінде жиі қолданылады. Француз тілінде швейцариялықтарды Helvètes деп атауға болады. Неміс тілінде Helvetien сөзі Schweiz сөзінің синонимі ретінде қолданылады және оның поэтикалық құндылығы жоғары. Helvetien Германияда да жиі кездеседі; неміс тілді швейцариялықтар өз елдерін поэтикалық синонимдермен – Helvetia немесе Helvecia деп атайды.