Кіріспе
Ұстауға бейімделген жануардың құйрығы – заттарды ұстап немесе тістеп ұстауға қабілетті болған жануардың құйрығы. Толыққанды ұстауға бейімделген құйрықтар заттарды ұстап, манипуляциялау үшін, әсіресе ағаш өсімдіктерінде азық табуға және жеуге көмектеседі. Егер құйрықты осы мақсатта пайдалану мүмкін болмаса, ол жартылай ғана ұстауға бейімделген деп саналады; мұндай құйрықтар көбінесе жануардың денесін бұтаққа іліндіріп, немесе көтерілуге көмектесу үшін қолданылады. "Прехензиль" термині "ұстауға қабілетті" дегенді білдіреді (латын тілінен – *prehendere*, ұстап алу, қысып ұстау). Керісінше, Оңтүстік-Шығыс Азиядағы сияқты тығыздығы төмен орман аймақтарында колог немесе ұшатын жыландар сияқты көптеген жылға қабілетті жануарлар кездеседі, ал Оңтүстік Америкада олардың саны аз. Оңтүстік Американың жаңбырлы ормандары лианалардың көп болуымен де ерекшеленеді, себебі Африка мен Азияға қарағанда оларды жейтін ірі жануарлар аз; лианалардың болуы альпинистерге көмектесе алады, бірақ жылға қабілетті жануарлардың жолын қиындатады. Қызығы, Австралия және Жаңа Гвинея көптеген ұстауға бейімделген құйрықтары бар сүтқоректілерге және жылға қабілетті сүтқоректілерге ие; шындығында, Австралиядағы барлық жылға қабілетті сүтқоректілердің құйрықтары белгілі бір дәрежеде ұстауға бейімделген.
A prehensile tail is the tail of an animal that has adapted to grasp or hold objects. Fully prehensile tails can be used to hold and manipulate objects, and in particular to aid arboreal creatures in finding and eating food in the trees. If the tail cannot be used for this it is considered only partially prehensile; such tails are often used to anchor an animal's body to dangle from a branch, or as an aid for climbing. The term prehensile means "able to grasp" (from the Latin prehendere, to take hold of, to grasp). In contrast, less dense forests such as in Southeast Asia have been observed to have more abundant gliding animals such as colugos or flying snakes; few gliding vertebrates are found in South America. South American rainforests also differ by having more lianas, as there are fewer large animals to eat them than in Africa and Asia; the presence of lianas may aid climbers but obstruct gliders. Curiously, Australia New Guinea contains many mammals with prehensile tails and also many mammals which can glide; in fact, all Australian mammalian gliders have tails that are prehensile to an extent.
Анатомия және физиология
Құйрықтар көбінесе омыртқалы жануарлардың белгісі болып табылады; алайда, шаяндар сияқты кейбір омыртқасыз жануарлардың да құйрық деп санауға болатын қосымшалары болады. Дегенмен, тұтқалы құйрық тек омыртқалы жануарларда ғана дамыған. Көптеген тұтқалы құйрықты сүтқоректілердің ұстауға көмектесетін терісі жалаңаш бөлігі болады. Бұл жалаңаш бөлік "сүргіш жастықша" деп аталады.
Сүтқоректілер
Жаңа әлем маймылдары. Ателидалар тұқымдасына жататын көптеген Жаңа әлем маймылдары, оның ішінде айқайлағыш маймылдар, өрмекші маймылдар және жүнді маймылдар, көбінесе жалаңаш сезімтал төсемшесі бар тұтануға қабілетті құйрықтарына ие. Бұл олардың алыс туыстары, Ескі әлем маймылдарынан өзгеше, олардың құйрықтары тұтануға қабілетті емес. Құмырсқа жегіштер. Құмырсқа жегіштер Орталық және Оңтүстік Америкада таралған. Құмырсқа жегіштердің төрт түрінің үшеуі – жібектей құмырсқа жегіш және екі түрі тамадуа – тұтануға қабілетті құйрықтарға ие. Бинтурунг. Толыққанды тұтануға қабілетті құйрықтары бар, бірақ олар құйрықтарының тек ұшын ғана пайдаланатын Ескі әлем жануарларының бірі. Кинкадзоу. Оңтүстік және Орталық Америкадағы кинкадзоу – бұл бинтурунгтан басқа, Карниворалар отрядынан тұтану қабілетіне ие болған жалғыз жануар. Ағаш панголині. Толыққанды тұтануға қабілетті құйрығы бар Ескі әлем сүтқоректілерінің бірі. Microgale longicaudata, тенректер тұқымдасына жататын ағаш өмір салған түр.
Балық
Теңіз жылқылары. Теңіз жылқыларының толыққанды жабыса алатын құйрықтары болады, оларды теңіз шөптеріне, балдырларға, губкаларға, маржандарға, тіпті адам жасаған заттарға бекіну үшін пайдаланады.
Сүтқоректілер
Жаңа әлем маймылдары. Капучин маймылы. Капучин өзінің тұтқалай құйрығын толыққанды пайдалануға жеткілікті ақылды, бірақ құйрығында жақсы ұстау үшін қажетті жалаңаш тері болмағандықтан, ол көтерілуге және асылуға ғана қолданылады. Құйрықтың толыққанды тұтқалай болмауының себептері құйрықтың жеткіліксіз күші немесе икемділігі болуы мүмкін, немесе онымен заттарды манипуляциялау қажеттігінің болмауы да мүмкін. Ағаш кірпісі. Ағаш кірпісінің 15 түрі (Coendou туысы). Олар Оңтүстік Америкада таралған, ал бір түрі Мексикаға дейін жетеді. Барлығының тұтқалай құйрығы бар. Тышқандардың құйрығын заттың айналасына орап, тепе-теңдікке қол жеткізе алатыны белгілі. Олар қысқа мерзімге заттан асыла алады, бірақ ұзаққа емес. Поссумдар. Бұл үлкен, алуан түрлі 63 түрден тұратын топ Австралияда, Жаңа Гвинеяда және жақын орналасқан аралдарда кездесетін сумкалылардың Phalangeriformes кіші тобын құрайды. Кіші топтың барлық өкілдерінің тұтқалай құйрығы бар; алайда, Acrobatidae сияқты кейбір түрлердің құйрықтарының тұтқалай қабілеті шектеулі. Ерекше айта кетерлік жайт, барлық үш түрлі желкен қанатты сумкалы жануар осы кіші топқа жатады. Potoroidae. Австралияда кездесетін, бетонгтар мен потороуларды қамтитын сумкалы жануарлар тобы. Олардың құйрықтары нашар тұтқалай. Монтито дель Монте. Оңтүстік Америкаға тән кішкентай, тұтқалай құйрықты сумкалы жануар.
Құмтазылар
Саламандрлар. Солтүстік Американың орманды жерлерінде тіршілік ететін, өрмелеуге бейімделген бірнеше саламандрдың құйрықтарын ұстап, көтерілуге көмектеседі. Олардың кейбіреулері Aneides туысына жатады, мысалы, бұлтты саламандра (Aneides ferreus), саяхалайтын саламандра (Aneides vagrans) және ағаш саламандрасы (Aneides lugubris). Басқаларына үлкен Қызыл төбе саламандрасы (Phaeognathus hubrichti) және үңгір саламандрасы (Eurycea lucifuga) жатады. Сондай-ақ, Орталық Американың Bolitoglossa sombra және Мексика мен Орталық Американың Bolitoglossa mexicana саламандралары да бар.
Балық
Сингнатидтер. Бұл топқа, теңіз жылқылары мен құбыр балықтарын қоса алғанда, көптеген түрлердің жабыса алатын құйрықтары болады.