АҚШ-тың «Ваху» теңіз астығымы (USS Wahoo) — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

USS Wahoo (SS 565) – АҚШ теңіз күштерінің ваху атты жылдам, хищті балықтың құрметіне аталған екінші кемесі. Бұл балық әлемдік мұхиттарда кездеседі.

Құрылыс және іске қосу

"Ваху" кемесін салуға арналған келісім-шарт Мэн штатындағы Киттери қаласындағы Портсмут теңіз кеме жасау зауытына тапсырылды және оның қазығы 1949 жылдың 24 қазанында салынды. Ол 1951 жылдың 16 қазанында Хари У. Хилл ханымның демеушілігімен суға түсірілді және 1952 жылдың 30 мамырында, Еске алу күні, командир Юджин П. Уилкинсон басқаруымен комиссияға қабылданды.

1952-1964 жылдар

Британдық Батыс Үнді аралдарына сынақ сапарынан кейін Портсмутте жөндеу жұмыстары аяқталған соң, «Ваху» 1952 жылдың 1 желтоқсанында өз үй порты – Перл-Харборға бағыт алды. Нью-Лондонға тоқтағаннан кейін, ол Канал аймағына қарай жүріп, Панама каналын кесіп өтіп, Сан-Диегоға, Калифорнияға жетіп, Оахуға дейін сапарды жалғастырды. Су асты кеме 1953 жылғы барлық уақытын Гавай аралдарындағы оқу-жаттығулар мен бағалау шараларында өткізді. Әскери кеме сонымен қатар, өздерінің су астына қарсы соғыс (ASW) тактикасын дамыту үшін жер және әуе күштерінің нысанасы ретінде де пайдаланылды. 1954 жылдың қаңтарында «Ваху» батыс Тынық мұхитындағы Жетінші флотпен алғашқы қызметтік сапарына шықты. Шамамен алты ай бойы ол Жетінші флоттың кемелерімен бірге Қиыр Шығыс суларында жүзіп, түрлі жаттығулар өткізіп, Шығыс елдерінің порттарына сапар шекті. Маусым айында Перл-Харборға оралып, Гавай аралдарындағы жергілікті операцияларды қайта бастамас бұрын алғашқы кемежайда күрделі жөндеуден өтті. 1955 жылдың наурыз айында су асты кеме жаттығу кестесінен уақыт бөліп, Таитиге сапар жасады. Осы сапардан кейін ол Гавайидегі қызметін жалғастырды, бірақ қараша айында Жетінші флотпен екінші тапсырмасын бастады. Шығыс саяхаты барысында Гонконг, Каосиунг (Тайвань), Гуам (Апра порты), Йокосука (Жапония), сондай-ақ Филиппиндегі Манила және Субик шығанақтарына тоқтады. 1956 жылдың мамыр айында Перл-Харборға оралғаннан кейін, ол жергілікті операциялар мен оқу жаттығуларын жалғастырды. Мұндай қызметі 1957 жылдың қазан айына дейін созылған кемежайдағы күрделі жөндеумен сәуір айында үзіліске ұшырады. Қараша айында кеме Таитиге қайта оралды. Гавайиге оралғаннан кейін көп ұзамай «Ваху» Перл-Харбордан шығып, Батыс Тынық мұхитына қарай бағыт алды. Алты айлық міндеті барысында ол қалыпты жаттығулармен және порттарға сапарлар кестесімен айналысты. Соғыс кемесі 1958 жылдың маусым айында Перл-Харборға оралды, жақын арада Субмарин эскадрильясы (SubRon) 1-нің ең үздік кемесі ретінде «E» марапатын алды. Келесі жылды Гавай аралдарында жаттығу операцияларын жүргізумен өткізді. Қараша айында ол Перл-Харбордағы кемежайда екі айлық жөндеу жұмыстарын бастады. 1959 жылдың шілдесінде су асты кемесі 1-ші Субмарин эскадрильясынан 7-ші Субмарин эскадрильясына ауыстырылды, ал шілдеде тағы да Қиыр Шығысқа сапарға шықты. Оқу жаттығулары басымдыққа ие болды, «Ваху» ASW жаттығуларында нысана ретінде пайдаланылып, бірнеше флоттық жаттығуларға қатысты. 1960 жылдың басында ол Оахуға оралды, екі айлық қалыпты жұмыстан кейін тағы да күрделі жөндеу үшін Перл-Харбор кемежайына кірді. Тамыз айының соңында кемежайдан шығып, қайтадан жаттығулар өткізіп, Гавай аралдарындағы әдеттегі жұмыс кестесін қайтадан бастады. Бұл жұмыс 1961 жылдың алғашқы үш айында жалғасты. Наурыздың соңында ол бір айлық аккумуляторларды жаңарту жұмыстарын бастады, ал сәуірдің соңында тағы бір шетелге сапарға дайындық бастады. 22 мамырда «Ваху» Перл-Харбордан шығып, батысқа қарай бағыт алды. Жетінші флотпен бірге жасаған сапарында ол Жапонияның Йокосука, Сасебо және Хакодате қалаларына барып, Окинава аралындағы Наха қаласында тоқтады. Алты айлық операциялар мен жаттығулардан кейін ол үйге оралды, 7 қарашада Перл-Харборға жетті. Гавай аралдарындағы қалыпты жұмыстардың жылынан кейін, 1962 жылдың желтоқсанында ол тағы да Батыс Тынық мұхитына сапарға дайындық бастады. Кеме 1963 жылдың 15 қаңтарында Перл-Харбордан шығып, алты айлық міндетін бастады, сапар барысында Жапониядағы Осака портына тоқтады. Бұл сапар 15 шілдеде Перл-Харборға қайта оралып аяқталды, содан кейін ол Гавай аралдарындағы жаттығу операцияларын қайта бастады, 1963 жылдың қазан айы мен 1964 жылдың сәуірі аралығында күрделі жөндеумен үзіліске ұшырады.

Following a shakedown cruise to the British West Indies and post shakedown repairs at Portsmouth, Wahoo got underway for her home port, Pearl Harbor, on 1 December 1952. After a stop at New London, Connecticut, she proceeded to the Canal Zone, transited the Panama Canal, and then touched at San Diego, California, before continuing on to Oahu. The submarine spent the entire year 1953 in training and evaluation exercises conducted in the Hawaiian Islands operating area. The warship also served as a target for surface and air units practicing their own antisubmarine warfare (ASW) tactics. In January 1954, Wahoo embarked upon her first tour of duty with the Seventh Fleet in the western Pacific. For about six months, she cruised Far Eastern waters with ships of the Seventh Fleet conducting various exercises and visiting Oriental ports. She returned to Pearl Harbor in June and underwent her first shipyard overhaul before resuming local operations in the Hawaiian Islands. In March 1955, the submarine took time from her busy training schedule to visit Tahiti. At the conclusion of that voyage, she then resumed duty at Hawaii but, in November, embarked upon her second assignment with the Seventh Fleet. The Oriental cruise brought port calls to Hong Kong; Kaohsiung, Taiwan; Apra Harbor, Guam; Yokosuka, Japan; and Manila and Subic Bay in the Philippines. Her deployment ended in May 1956 when she returned to Pearl Harbor to resume local operations and training exercises. Such duty was broken in April by a yard overhaul which lasted until October 1957. In November, the ship made a shakedown voyage back to Tahiti. Soon after her return to Hawaii, Wahoo stood out of Pearl Harbor on her way back to the western Pacific. Normal training operations and a schedule of port visits occupied her time during the six month assignment in the Far East. The warship returned to Pearl Harbor in June 1958 and, soon thereafter, she received the Battle "E" for Submarine Squadron (SubRon) 1 attesting to her overall operational and administrative superiority within the unit. She spent the ensuing year in the Hawaiian Islands conducting training operations for the most part. In November, she began a two month repair period at the Pearl Harbor Naval Shipyard at the conclusion of which, in January 1959, she resumed local operations. In June, the submarine transferred administratively from SubRon 1 to SubRon 7; and, in July, she headed west once more for a tour in the Far East. Again, training exercises predominated with Wahoo serving as target in ASW practice and participating in several fleet exercises. She returned to Oahu at the beginning of 1960 and, after two months of normal operations once again entered the Pearl Harbor Naval Shipyard this time for a major overhaul. Exiting the yard in late August, she conducted refresher training and then resumed her normal schedule of operations in the Hawaiian Islands. That employment continued during the first three months of 1961. Late in March, she began a month long battery renewal at the end of which, in late April, she began preparations for another overseas deployment. On 22 May, Wahoo departed Pearl Harbor and shaped a westward course. During that cruise with the Seventh Fleet, she visited Yokosuka, Sasebo, and Hakodate in Japan and stopped at Naha on the island of Okinawa. After six months of operations and exercises in the Far East, she headed home, returning to Pearl Harbor on 7 November. A year of normal operations in the Hawaiian group followed, and, in December 1962, she began preparations for another cruise to the western Pacific. The ship stood out of Pearl Harbor on 15 January 1963 to begin a six month tour of duty during which she added Osaka to her ports of call in Japan. That cruise ended on 15 July when she reentered Pearl Harbor and resumed her normal Hawaiian schedule of training operations, interrupted between October 1963 and April 1964 by a major overhaul.

Вьетнам соғысы

1964 жылдың жазында ол Пёрл-Харбордан жергілікті операцияларға қайта оралды. Алайда, тамыз айында Тонкин шығанағындағы оқиға оның жұмысының сипатын өзгертті. Қараша айында Қиыр Шығысқа оралғанда, тамыздағы оқиға Американың Вьетнам соғысына араласуын күшейтті. Осы өзгерістің салдарынан «Wahoo» ұзақ мерзімге тағайындалғанда Вьетнам жағалауындағы суларда екі рет қызмет етуге шақырылды. 1965 жылдың маусымында ол Гавайиге оралды және 1966 жылдың ақпанына дейін сол жерде болды, бұл кемеге Әскери-теңіз күштерінің мақтау белгісін әкелді. 1966 жылы 17 ақпанда басталған және 29 тамызда аяқталған Батыс Тынық мұхитындағы айлағында ол Вьетнамның соғыс аймағына оралды, сонымен қатар Жетінші флоттың жаттығулары мен портқа сапарларын орындады. Оахуға оралғаннан кейін, субмарина аралдарда ұзақ уақыт жұмыс істеді, одан кейін 17 айлық күрделі жөндеуден өтті. Бұл жөндеу кемесінің корпус құрылымына радикалды өзгерістер енгізуді қамтыды, оның ішінде ол PUFFS пассивті сонар қондырғысын орнату үшін 15 футқа (5 метрге) ұзартылды. 1968 жылдың маусым айының соңында күрделі жөндеуден өткеннен кейін және қайта дайындықтан өткен соң, ол Пёрл-Харбордан жергілікті операцияларды қайта бастады. 1969 жылдың 11 ақпанында «Wahoo» Оахудан шығып, мансабында сегізінші рет Қиыр Шығысқа жол тартты. Бұл сапар Вьетнамның соғыс аймағында қысқа ғана уақытқа жіберді, ал қалған уақытта Шығыс порттарына сапар жасап, Жетінші флоттың жаттығуларына қатысты. Ол 14 тамызда Пёрл-Харборға оралды және Гавай аралдарындағы әдеттегі жаттығуларын бастады. 1970 жылдың 1 сәуірінде Батыс Тынық мұхиты аймағында тоғызыншы рет қызмет атқарды. Айдың соңғы аптасында ол тағы да Вьетнамның соғыс аймағында қысқа уақытқа жүрді, бірақ бұрынғыдай, қалған уақытын Жетінші флоттың әдеттегі операциялар кестесіне арнады. 21 қазанда Пёрл-Харборға оралып, 1971 жылдың 1 маусымында аяқталған күрделі жөндеу жұмыстарын бастады. «Wahoo» Пёрл-Харбордан шығып, жаңа портына, Калифорния штатының Сан-Диего қаласына бағыт алды. Жолда ол Портленд (Орегон штаты) және Ванкувер (Британдық Колумбия штаты) қалаларында болды. Су асты кемесі 26 маусымда Сан-Диегоға келді және Калифорнияның оңтүстік жағалауында жаттығулар мен басқа да жергілікті операцияларды бастады. Порттардың өзгеруі Тынық мұхитының батысындағы қызметтің аяқталуын білдірмеді. Келесі сапарында ол Кореядағы Чинхэ және Пусан қалаларына барып, Оңтүстік Корея Әскери-теңіз күштерімен бірлескен операцияларды жүргізді. Кейіннен ол Тайваньға барып, Қытай Республикасы Әскери-теңіз күштерінің бөлімдерімен екіжақты әскери-жауынгерлік жаттығуларға қатысты. 1972 жылдың 28 сәуірінде Сан-Диегода орналасуын аяқтады. Мамыр айында кемелермен және ұшақтармен қысқа мерзімді жаттығулардан кейін ол үш айлық жөндеуге Хантерс Пойнт теңіз кеме жасау орнына кірді. Қыркүйек айының ортасында теңізге қайта оралған ол жергілікті операцияларды қайтадан бастады. 1973 жылдың 16 ақпанында Сан-Диего портынан шыққан су асты кемесі 7-ші флотпен 11-ші рет жұмыс істеді. Оңтүстік Корея және Қытайдың ұлттық әскери-теңіз флоттарымен екіжақты жаттығулар бейбіт уақыттағы әдеттегі тәртіпті көрсетті. Бұл жолы ол жапондық теңіздік өзін-өзі қорғау күштерінің құрамына қосылды. Ол 14 тамызда Сан-Диегоға оралды және Оңтүстік Калифорния операциялық аймағында операцияларды қайта бастады, оның ішінде су асты кемелерге қарсы жаттығулар, торпедалық жаттығулар болды. Жергілікті операциялар оны 1973 жылдың соңына дейін және 1974 жылдың алғашқы бес айында қамтыды. 1974 жылдың 14 маусымында ол Маре Айленд теңіз кеме жасау цехына 1975 жылдың шілдесіне дейін созылған күрделі жөндеуге кірді. «Wahoo» кемесі 23 шілдеде жөндеуден өткеннен кейін теңізде сынақтарды аяқтады. Ол 1975 жылы Сиэтл қаласында өткен «Теңіз жәрмеңкесіне» қатысып, Тынық мұхитының солтүстік-батысында қару-жарақ жүйелерін сынақтан өткізді. Содан кейін ол жергілікті операцияларды жалғастырды, оның ішінде қараша айында болашақ командалық офицерлер үшін оқу кемесі ретінде сапар және желтоқсан айында жаңарту курсын өткізді, ол оны 1976 жылдың сәуір айының басына дейін жұмыспен қамтыды. 2 сәуірде ол Сан-Диегодан шығып, Жетінші флотпен қайтадан жұмыс істеді. Сол тапсырма кезінде ол Жетінші флоттың жаттығуына, Оңтүстік Кореяның әскери-теңіз бөлімдерімен екіжақты жаттығуларға, АҚШ-тың теңізшілер корпусы мен Оңтүстік Кореяның әскери-теңіз жасақтарымен SEAL командасының жаттығуына қатысты. 8 қыркүйекте ол өзінің кезекті қызметін аяқтап, үйге оралды. Ол қазан айының басында Сан-Диегоға оралып, оңтүстік Калифорния жағалауында қайтадан жұмыс істей бастады. 1977 жылдың 6 қыркүйегінде ол Атлантика флотына ауысу үшін Сан-Диегодан кетіп қалды. Панама каналы арқылы, Картахена (Колумбия), Майами (Флорида) және Саванна (Джорджия) қалаларынан өтіп, 15 қазан күні Нью-Лондон (Коннектикут) қаласына жетті. 1 қарашада ол келесі жылы Trout су асты кемесін алуға дайын болған Иран Әскери-теңіз күштерінің экипажына оқытуды бастады. Бұл міндет 1978 жылдың жазына дейін жалғасты, соның ішінде 1978 жылдың басында ReadEx 1–78 қолдауымен Кариб теңізінде алты апталық сапар болды. 1978 жылдың 6 шілдесінде су асты кемесі Иранға беруге және Nahang деп атауға дайындау үшін Филадельфия теңіз кеме жасау орнында кеңейтілген жөндеуді бастады. Бұл жоспарлар 1979 жылдың 31 наурызында Иран революциясынан кейін күшін жойды. «Wahoo» орнына 1980 жылдың 27 маусымында қызметтен шығарылды және басқа Tang су асты кемелеріне бөлшектерді берді, олар әлі де шетелдік үкіметтерге тиесілі болды. «Wahoo» 1983 жылдың 15 шілдесінде Теңіз кеме тізілімінен шығарылды, ал 1984 жылдың қарашасында оның корпусы металл тескілеуге сатылды.

During the summer of 1964, she returned to local operations out of Pearl Harbor. In August, however, the Gulf of Tonkin Incident occurred and changed the complexion of her deployments. When she returned to the Far East in November, the August occurrence had already spurred an increased American involvement in the Vietnam War. As a consequence of that change, Wahoo was called upon to do two tours of duty in the waters off Vietnam during a deployment of extended duration. She returned to Hawaii in June 1965 and remained in the vicinity until February 1966, which earned the ship a Navy Unit Commendation. During her 1966 western Pacific cruise, which began on 17 February and ended on 29 August, she returned to the combat zone off Vietnam as well as fulfilling a schedule of Seventh Fleet exercises and port visits. Upon her arrival back to Oahu, the submarine began an extended period of operations in the islands, broken by a major overhaul of 17 months' duration. That overhaul included radical modifications to her hull structure during which she was lengthened by 15 feet (5 m) to receive the PUFFS passive sonar installation. She completed her extended overhaul in the latter part of June 1968 and, following refresher training, she resumed local operations out of Pearl Harbor. On 11 February 1969, Wahoo departed Oahu on her way to the Far East for the eighth time in her career. That deployment brought only a very brief tour in the Vietnam combat zone; otherwise, she conducted a normal peacetime deployment visiting Oriental ports and participating in Seventh Fleet training exercises. She returned to Pearl Harbor on 14 August and took up her usual training routine in the Hawaiian Islands. Her ninth tour of duty in the western Pacific began on 1 April 1970. During the last week of the month, she again cruised briefly in the combat zone off Vietnam; but, as in the previous deployment, she spent the remainder engaged in a normal Seventh Fleet schedule of operations. She returned to Pearl Harbor on 21 October and began an overhaul which was completed on 1 June 1971. On the same day that she completed her overhaul, Wahoo departed Pearl Harbor and shaped a course for her new home port, San Diego, California. En route, she visited Portland, Oregon, and Vancouver, British Columbia. The submarine arrived at San Diego on 26 June and began type training and other local operations along the southern California coast. The change in home ports, however, did not signal an end to tours of duty in the western Pacific. Her next deployment brought with it a visit to Chinhae and Pusan in Korea and a period of combined operations with units of the South Korean Navy. Later in that cruise, she also visited Taiwan and participated in bilateral ASW exercises with units of the Republic of China Navy. She finally concluded the deployment at San Diego on 28 April 1972. After a series of brief exercises with ships and aircraft during the month of May, she entered Hunters Point Naval Shipyard for a three month overhaul. Back at sea by the middle of September, she resumed local operations – type training, ASW exercises with surface units and aircraft, and torpedo and mine evaluation tests – for the remainder of the year. On 16 February 1973, the submarine exited San Diego harbor to embark upon her 11th tour of duty with the Seventh Fleet. Bilateral exercises with the South Korean and Nationalist Chinese navies again highlighted a normal peacetime deployment. This time, however, she also joined units of the Japanese Maritime Self Defense Force in ASW training operations. She returned to San Diego on 14 August and resumed operations in the southern California operating area which were highlighted by submarine against submarine exercises which included firing exercise torpedoes. Local operations occupied her through the end of 1973 and during the first five months of 1974. On 14 June 1974, she entered the Mare Island Naval Shipyard for an extended overhaul which lasted until July 1975. Wahoo completed post overhaul sea trials on 23 July and, after visiting Seattle, Washington, for the 1975 "Sea Fair" and conducting weapons systems tests and electronics accuracy trials off the coast of the Pacific northwest, she returned to San Diego on 28 August. She then resumed local operations — including a tour as school ship for prospective commanding officers in November and refresher training in December — which kept her busy until the beginning of April 1976. On 2 April, she stood out of San Diego to resume deployments with the Seventh Fleet. During that assignment, she participated in Seventh Fleet exercises, bilateral exercises with South Korean naval units, and SEAL team exercises with United States Marine Corps and South Korean naval personnel. She completed the tour of duty on 8 September and began the voyage home. She returned to San Diego at the beginning of October and resumed operations along the coast of southern California. On 6 September 1977, she departed San Diego to transfer to the Atlantic Fleet. Steaming via the Panama Canal; Cartagena, Colombia; Miami, Florida, and Savannah, Georgia, she arrived at New London, Connecticut, on 15 October. On 1 November, she began training a crew from the Iranian Navy scheduled to take possession of her sister ship Trout sometime the following year. That duty continued until the summer of 1978 and included a six week Caribbean deployment early in 1978 in support of ReadEx 1–78. On 6 July 1978, the submarine began an extended overhaul at the Philadelphia Naval Shipyard to prepare her to be handed over to Iran and renamed Nahang. These plans were cancelled on 31 March 1979 following the Iranian revolution. Wahoo was instead decommissioned on 27 June 1980 and cannibalized for parts for the other Tangs that were still in service to foreign governments. ex Wahoo was stricken from the Naval Vessel Register on 15 July 1983, and in November 1984 her hull was sold for scrap.