Кіріспе

1946 жылы Джон Кромвелл режиссерлік еткен драмалық фильм.

«Анна және Сиам патшасы» – Джон Кромвелл режиссерлік еткен 1946 жылғы американдық драмалық фильм. Маргарет Лэндонның 1944 жылы жарық көрген осы аттас романының бейімделуі, ол 1860 жылдары британдық азаматша ретінде танылған және Сиам Корольдік сарайында (қазіргі Таиланд) гувернант болып жұмыс істеген англо-индиялық әйел Анна Леоновенстің құрастырылған күнделіктеріне негізделген. Даррил Ф. Занук Лэндонның кітабын оқып, бірден фильмге құқық сатып алды. Бұл оқиғаның негізгі тақырыбы – Британ империясының империалистік, викториялық құндылықтары мен Сиам патшасы Монгкуттың автократиялық билігі арасындағы мәдени қақтығыс. Фильмде Рекс Харрисон патша рөлін, ал Айрин Данн Анна рөлін сомдады. 19-шы «Оскар» марапаттау салтанатында фильм екі «Оскар» сыйлығын жеңіп алды: «Ең үздік операторлық жұмысы» және «Ең үздік көркемдік безендірілуі» (Лайл Р. Уилер, Уильям С. Дарлинг, Томас Литтл, Фрэнк Э. Хьюз). Сонымен қатар, Бернард Херманнның музыкасы, сценарийшілер және екінші пландағы актриса Гейл Зондергаард номинацияға іліккен болатын. Кейіннен Лэндонның романы Роджерс пен Хаммерштейн тарапынан 1951 жылғы «Патша мен мен» атты мюзиклге және 1956 жылғы осы аттас фильмге бейімделді. Американдық режиссер Энди Теннант 1999 жылы Джоди Фостер мен Чоу Юн-фаттың қатысуымен фильмді «Анна және Король» деп қайта түсірді. «Анна және Сиам патшасындағы» Туптим бейнесі «Патша мен мен» мюзикліндегіге қарағанда әлдеқайда аз симпатия тудырады, себебі 1946 жылғы фильмде Туптим мен Анна арасындағы жаман қарым-қатынас көрсетілген, ал мюзиклде ол романтикалық кейіпкерге айналдырылған. Сонымен қатар, Туптим Леоновенстің кітабындағы эпизодқа сәйкес патша тарапынан қатыгез жазаға тартылады, ал мюзиклде оның тағдыры белгісіз қалдырылған.

Сюжет

1862 жылы Анна Оуэнс ұлы Луимен бірге Бангкокқа келіп, корольдің балаларын оқытуға кіріседі. Патшадан Сиамға келуін сұраған хатында, оған сарайдан алыс, жеке үй берілетіні уәделенген, бірақ Кралахоме (Премьер-министр) ол әзірге гаремде тұруға мәжбүр дейді. Анна ертесі күні Кралахоме кеңсесіне барып, оны корольге таныстыруын сұрайды, сонда үй мәселесін шешіп, мектеп ашуға мүмкіндік алады. Корольмен кездескенде, оған алдында сәжде жасау әдептілік екенін айтады; Анна өзінің королевасына иіліп отырғандай иіліп отыратынын мәлімдейді. Монгкут оны көптеген әйелдерімен және 67 баласымен таныстырады, сондай-ақ ол сарайда тұруға тиіс, себебі оған қол жеткізу оңай болады. Ол талап еткен кезде, оған балық базарындағы нашар үйді көрсетеді, бірақ Анна оны қабылдамайды және сарайда қалып, мектеп ашады. Соңында король үй мәселесінде Аннаға келіседі. Монгкут түнгі уақытта Аннаны шақырып, Киелі кітап және басқа да ғылыми мәселелерді талқылай бастайды. Осы кездесулердің бірінен қайтып келгенде, ол кішкентай баласымен бірге тізгінталған құлды табады. Бұл – Л’Ор, ол корольдің жаңа әйелі, леди Туптимге тиесілі. Туптим Л’Орді босатудан бас тартады, тіпті оның күйеуі үшін ақша төлеуге дайын болса да. Анна корольге оның заңына сәйкес, құл үшін ақша төленсе, оны босату керек екенін еске салады. Туптим қашып кетеді. Монгкут ағылшын қонақтарын күтеді және Аннадан өзінің ең әдемі әйелдерін еуропалық стильде киюді, сондай-ақ ағылшын үлгісіндегі жиһаз және ыдыс-аяқпен қамтамасыз етуді сұрайды, осылайша ол варвар емес екенін көрсетуге тырысады. Анна корольге басқа елдердің консулдарын да шақыруды ұсынады. Кеш өте табысты болады, британдық, еуропалық және сиамдық дәстүрлер үйлеседі, соның нәтижесінде қонақтар Сиамның өркениетті және мақтан тұтатын тарихы бар ел екеніне көз жеткізеді. Леди Туптим будда ғибадатханасында, жас жігіт кейпінде табылған. Сотта ол өзіне тыйым салынғанын көтере алмағанын, сондықтан өзін жасырып, монастырға барғанын түсіндіреді, онда ол жаңадан келген және бұрынғы күйеуі Фра Палатпен бірге оқыды, ол Туптим корольге ұсынылған кезде қасиетті уада берген. Ешкім оның айтқанына сенбейді. Анна корольден көмек сұрайды, бірақ ол оның осындай жеке мәселені білгеніне ашуланады. Анна ашуланып, корольдің жүрегі жоқ екенін айтады. Фра Палат пен Туптим екеуі де өртеліп жазаланады. Анна осыдан шаршап, балалармен қоштасады. Корольдің әйелдері оған қалуын өтінетін хатты оқып береді. Ханшайым Тианг ханзаданың Анна үйде қалып, оған тәрбие бермесе, жақсы патша бола алмайтынын айтады. Осы кезде Луи атпен жол апатына ұшырап қаза табады. Король Аннадан хатшылық қызметін жалғастыруды сұрағанда, ол: "Мен балаларды қалаймын", - деп жауап береді және мектебін ашады. Көп жылдар өткен соң Аннаны өліп бара жатқан корольдің төсегіне шақырады. Король Аннаның оған шындықты айтқанын және балаларға жақсы әсер еткенін айтады. Ол оған ризашылығын білдіріп, көз жұмады. Кралахоме Аннадан қалып, ханзадаға көмектесуді сұрайды. Чулалонгкорн таққа отырғаннан кейін, оның бірінші әрекеті – корольдің алдында сәжде жасауды тоқтату, осылайша барлық адам бір-бірін құрметтеп, бірлесіп жұмыс істей алады.