Кіріспе

Паласио де Ла Монеда (paˈlasjo ðe la moˈneða, Монета сарайы), немесе жай ғана Ла Монеда, Чили Республикасы Президентінің ордасы. Онда үш министрлік кабинетінің кеңселері де орналасқан: Ішкі істер министрлігі, Президент Әкімшілігінің Бас хатшылығы және Үкімет Бас хатшылығы. Сантьяго қаласының орталық бөлігінде орналасқан, ол азаматтық ауданда бір тұйық жерді алып жатыр, солтүстік жағы Монеда көшесімен, шығыс жағы Моранде көшесімен, оңтүстік жағы Либертадор Бернардо О'Хиггинс алаңымен және батыс жағы Театинос көшесімен шектеседі.

Тарих

Ла Монеда, отаршылдық дәуірде қаланың колониялық монета соғу үйі болды, оны итальяндық сәулетші Хоакин Тоска жобалады. Президент Рикардо Лагостың басқаруы кезінде сарайдың ішкі аулалары белгілі бір сағаттарда жұртшылыққа ашылды. Лагос сонымен қатар 20-ғасырдың басынан бері Чили президенттері сарайға кіру үшін пайдаланған Morandé 80 қақпасын қайта ашты. Сарайды қалпына келтіру кезінде ол бастапқы жоспарларда болмағандықтан алынып тасталды, бірақ оған байланысты маңызды символизм болғандықтан қайта орнатылды, себебі Чили президенттері Ла Монедаға осы қақпа арқылы кіріп, басты қақпадағы күзетшілердің рәсімін өткізіп жіберді, яғни елдің қарапайым азаматтары сияқты кірді. 1973 жылғы төңкерістен кейін президент Альенденің денесі де осы қақпадан шығарылды. Күзетті ауыстырудың дәстүрлі рәсімі әр екі күнде бір рет – тақ айлардың тақ күндері және жұп айлардың жұп күндері, соның ішінде жексенбі күндері, апта ішінде сағат 10:00-де, демалыс күндері сағат 11:00-де өтеді (2015 жылғы маусым айына сәйкес). 1850 жылдарға дейін тарихы бар бұл ресми шара шамамен 30 минутқа созылады, оның барысында оркестр ойнайды, атты әскерлер алаңға шеру тартады және көптеген салтанатты шаралар өтеді. Чилидің қарабинерлері рәсімге күзет жасаушы бөлімшесі мен оркестрін ұсынады, ал күзет жасаушы бөлімшеге жаяу күзетшілер батальоны және атты күзетшілер эскадрильясы кіреді.

Құрылыс

Хоакин Тоска колониялық Чилиде Сантьяго қалалық соборы сияқты көптеген қоғамдық ғимараттарда жұмыс істеген, содан кейін Паласио де ла Монеда болып белгілі болатын жаңа патшалық монетахананы жобалауға кірісті. Ғимараттың құрылысы 1784 жылы басталды, ал келесі жылы Чили мен әлемнің түкпір-түкпірінен құрылыс материалдары жеткізілді: Полпайко егістігінен әк тас; Майпо өзенінен құм; Сантьягодағы Сан-Кристобаль тауындағы карьерден қызыл тастар; көршілес Серро-Бланкодан ақ тас; Вальдивиядан емен және кипарис ағашы; Испанияның Виская аймағынан металл бұйымдары. Сантьягода төбелер, едендер, қабырғалар және бір метрден қалың қабырғалар үшін жиырма түрлі кірпіш пісірілді. Тоска 1799 жылы жұмысы аяқталмай тұрып қайтыс болды, ал әскери инженер Агустин Каваллеро жобаны өз мойнына алды. «Сантьяго де Чили монетаханасы» 1805 жылы ресми түрде ашылды. Жобаны Жошуа Смит бастапқы құрылыс жобасын қатаң сақтап жүзеге асырды. Ғимарат жылдар бойы әртүрлі президенттер жасаған бірнеше өзгерістерге ұшырады. Ғимараттың соңғы масштабты қалпына келтіру жұмысы 1973 жылғы әскери төңкерістен кейін жүргізілді, осы оқиғада ғимараттың көп бөлігі қирады немесе зақымдалды. Алаңнан төмен түсетін жолдар Паласио де Ла Монеда мәдени орталығына апарады, онда Чили мәдениеті мен тарихына арналған түрлі көрмелер ұйымдастырылады.