Кіріспе

Орсон Скотт Кардтың 1992 жылғы романы. «Жердің естелігі» (1992) – американдық жазушы Орсон Скотт Кардтың ғылыми фантастикалық романы. Бұл «Үйге оралу» сағасының бірінші кітабы, Мормон кітабындағы алғашқы бірнеше жүз жылдық оқиғалардың көркемделіп суреттелген нұсқасы.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Адамзат 40 миллион жыл бойы Хармония планетасында өмір сүрді, ал Жер адамдардың қақтығыстарынан қирап жойылды. Жердегі өркениеттің құлауына әкелген қателіктерді қайталамау үшін, "Жоғары Жан" деп аталатын компьютер осы планетаның қорғаушысы ретінде қалдырылды. Оның басты міндеті – адамдардың соғысты жаһандық деңгейге жеткізе алатын технологияларды жасауына жол бермеу еді. Осы мақсатта адамдар генетикалық түрде өзгертіліп, Жоғары Жанмен байланысқа түсуге бейімделді. Жоғары Жан осы байланысты пайдаланып, адамдарды тыйым салынған технологиялар туралы ойлағанда оңай алаңдатып, сол ойлардан басқаруға мүмкіндік береді. Бірақ осы ұзақ уақыттан кейін Жоғары Жан күшіне жете алмай бастайды және ол Жердің Қамқоршысын іздеу үшін Жерге оралуға бір топ адамды таңдайды, осы арқылы Хармониядағы адамдарға билігін сақтап қалудың жолын таба алады деп үміттенеді. Осы мақсатта Жоғары Жан оқиғаның басты кейіпкері Нафаидің әкесі Волемакты тартады. Нафаи мен оның інісі Иссиб Жоғары Жанның ойға әсер ету қабілетіне қарсы тұруға тырысады. Осының арқасында олар оның қаншалықты қауіпті екенін біледі. Нафаи Жоғары Жанның даусын өз санасында ести бастайды. Бірінші кітапта отбасының аяқ астынан жасаған сатқындығы, Индекске қол жеткізуі және Базилика қаласының, басты кейіпкерлердің мекені және кітаптың бірінші жартысының оқиғасының орны, қатерлі мемлекетпен одақтасуды жоспарлаған Габаллуфикстің құлауы туралы айтылады. Нафаи, Елемак және Меббекев, оның үлкен ағалары, Иссиб және олардың әкесі Волемак ақырында қаладан кетуге мәжбүр болады. Олар Жоғары Жанның Индексін қайтаруға келеді, ол оларға онымен тікелей байланыс орнатуға мүмкіндік береді. Нафаидің салғырт қателіктері мен керемет табыстарының нәтижесінде Елемак, Нафаидің үлкен ағасы, оны жек көре бастайды, бұл тақырып саганың соңына дейін жалғасады.

Кейіпкерлер

Мұнда аталған кейіпкерлер – "Жердің естелігі" кітабындағы басты рөлдерді сомдайды. Басқа кейіпкерлер туралы мәліметтер үшін "Үйге оралу сагасы" немесе жеке кітаптарға жүгініңіз. Нафаи – Ветчик Волемак пен Расаның екінші келісімшарт бойынша кіші ұлы, Елемак, Мebbekew және Иссибтің інісі. Нафаи – 18 жастағы, бойы биік жігіт (ғибадатхана жылдары бойынша 14 жаста), ол өзінің санасындағы Жоғарғы Жанның дауысын анық естиді. Нафаи, оның ағалары мен әкесі Габалуфикс жасаған қулықтан Базиликадан қуылып, шөлге кешіріледі. Волемак төрт ұлын Базиликаға қайтып, Индексті (Жоғарғы Жаннан ақпарат алуға арналған құрал немесе көрсеткіш) әкелуге шақырады. Кейін Нафаи Габаллуфикспен бетпе-бет келіп, Жоғарғы Жанның бұйрығымен оның басын кеседі. Габаллуфикс – Елемақтың үлкен (жартылай) ағасы, Хоснидің Здеднойдан туған ұлы, Севет пен Кокордың Расадан туған әкесі. Ол Базиликаны Потокгаванмен Горайниге (кейде "Су басқандар" деп те аталады) қарсы одақтасуға тырысады. Көбірек маңыздысы, ол қаланы Жоғарғы Жанның (әлсіреп бара жатқан) саналық шектеулерінен тыс соғысқа тартуға және көшелердегі голографиялық маскировкаланған сарбаздардың көмегімен дәстүрлі әйелдер билігін жоюға тырысады. Ол өзіне қарсы шыққан Волемакты өлтіру жоспарын құрады, ал Волемак пен оның ұлдары шөлге шегінгеннен кейін, олардың Габаллуфикс қолындағы Индекс қажет екенін түсінеді. Соңында оны Нафаи өлтіреді, ол бұл шешімі үшін өмірі бойы өкінеді және ешқашан өзін кешіре алмайды. Рашгалливак – Ветчик әулетінің қоршысы. Волемак бірқатар ойсыз әрекеттер жасағаннан кейін, Рашгалливак ақшаны өзіне бағындырады. Оның ниеті (Ветчик қаражатын қорғау, міндетіне сәйкес) бастапқыда жақсы болғанымен, ол алдымен Ветчик болып, содан кейін Габаллуфикс орнына отырғаннан кейін өзінің күшіне бағынады. Хушид оның Габаллуфикс сақшыларына бағынуын бұзады. Хосни – Волемақтың "апасы" (баланың жасөспкен кезеңінде оған жыныстық тәжірибе туралы үлгі арқылы үйретуге тағайындалған әйел) және оның Элемақтың анасы. Ол сондай-ақ Здеднойдың Габаллуфикс анасы, ол серияда есімдері аталмайды, тек шежіре кестелерінде ғана кездеседі. Хоснидің бірнеше түрлі (анонимді) еркектерден туған басқа балалары, олардың да бейнесі тек шежіре кестелерінде ғана көрінеді: Псугал, Азх және Охай. Ропта – Волемак пен Габаллуфикспен бірге Базиликадағы ең ықпалды үш адамның бірі. Габаллуфикс Ропта мен Волемакты өлтіріп, қылмыстың кінәсін Нафаиге таңуды жоспарлайды. Елемак – Волемақтың Хосниден туған үлкен баласы. Габаллуфикспен жартылай бауыр.