Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
8-тарау Басшылар кеңесі (Босе Леву Вакутурага)
8-тарау: Атқарушы үкімет. Фиджидің 1997 жылғы Конституциясының 8-тарауы «Басшылар кеңесі (Босе Леву Вакутурага)» деп аталады. Оның жалғыз бөлімі (116-бап) Фиджи тарихында шешуші роль атқарған қуатты феодалдық институтты конституцияда қадағалай бекітеді.
Chapter 8: Executive Government. Chapter 8 of the 1997 Constitution of Fiji is titled Great Council of Chiefs (Bose Levu Vakaturaga). Its single section (Section 116) enshrines in the constitution a powerful feudal institution that has played a pivotal role in Fiji's history.
116-бөлім Bose Levu Vakaturaga
Фиджи Конституциясының ең қысқа тарауы Фиджи істері туралы заң бойынша құрылған Бас басшылар кеңесі немесе фиджи тілінде Босе Леву Вакутураганың әрі қарай жұмыс істеуін және оның құрамы, функциялары, жұмысы мен тәртібі осы заңда белгіленгендей болып табылады. Бас басшылар кеңесі – өте көне орган, оның тамыры 1800 жылдары Рату Серу Эпениса Какобау құрған басшылар кеңестеріне дейін жетеді. Британдық отаршыл үкімет оны кеңес беру органы ретінде сақтап келді. Алайда, Фиджи 1970 жылы тәуелсіздік алғанға дейін оның ресми саяси рөлі болған жоқ. Тәуелсіздік Конституциясы бойынша ол сол кездегі 22 сенатордың 8-ін тағайындау құқығын алды. Бүгінде Бас басшылар кеңесі 32 сенатордың 14-ін ұсынады, сонымен қатар Президент пен Вице-президентті сайлауға арналған сайлау коллегиясы ретінде де қызмет етеді. Бірақ бұл өкілеттіктер осы тарауда көрсетілмеген, олар Конституцияның басқа бөлімдерінде жазылған. Бұрын Парламент Актісімен құрылғанмен, 1997 жылғы Конституцияны жасағандар оны Конституцияда бекітуді дұрыс деп санады. Фиджи индо-фиджиліктерінің саяси өкілдігі артып келе жатқандықтан, басшылар Бас басшылар кеңесінің Конституцияда бекітілуіне мұқтаж екенін сезінді, оны саяси қайраткерлердің қалауынша өзгертілетін қарапайым заңдық құжат ретінде қалдыруды қаламады.
This chapter, the shortest in the Fiji Constitution, stipulates that the Great Council of Chiefs, or Bose Levu Vakaturaga in Fijian, originally established under the Fijian Affairs Act, continues in existence, and that its membership, functions, operations, and procedures are as prescribed by that act. The Great Council of Chiefs is a very old body, which has its roots in the chiefly councils established by Ratu Seru Epenisa Cakobau in the 1800s. It was retained as a consultative body by the British colonial rulers. It had no formal political role, however, until Fiji became independent in 1970. Under the independence constitution, it gained the authority to nominate 8 of the then 22 Senators. Today, the Great Council of Chiefs nominates 14 Senators out of 32, and also serves as an electoral college to choose the President and Vice President. But these powers are not stated in this chapter; they are set out elsewhere in the constitution. Although previously established by an Act of Parliament, the framers of the 1997 Constitution thought it best to enshrine it there. With increased political representation being granted to Indo Fijians, the chiefs felt they needed the security of having the Great Council enshrined in the constitution, and not merely in a legal document that could be amended at the whim of politicians.