Кіріспе
Hyvinkää – Финляндиядағы қала. Hyvinkää қаласы Уусимаа облысының солтүстік бөлігінде орналасқан. Hyvinkää халқының саны шамамен 46 мың адамды құрайды. Бұл Финляндиядағы ең халқы көп муниципалитеттердің бірі. Hyvinkää Хельсинки агломерациясының құрамына кіреді, онда шамамен 1,5 миллион тұрғын бар. Қала Хельсинки астанасынан шамамен 50 шақырым солтүстікке қарай орналасқан. Қалаға 1960 жылы қала мәртебесі берілді. Муниципалитет солтүстікте Риихимяки және Хаусярвимен, шығыста Мянтсялямен, оңтүстікте Туусула және Нурмиярвимен, батыста Вихти және Лоппимен шектеседі. Тампере тас жолы (E12) және Ханко тас жолы сияқты тас жолдар, сондай-ақ теміржол қатынастары оны Хельсинки агломерациясының маңызды қалалық аймақтарының біріне айналдырады. Қала жоспарлауда демалыс және ойын-сауық нысандарына ерекше мән берілген. Hyvinkää-да 1961 жылғы шіркеу және Кютая сарайы сияқты бірнеше танымал ғимараттар орналасқан. Сонымен қатар, Финляндия теміржол мұражайы да Hyvinkää қаласында орналасқан. Kytäjä Golf клубы Hyvinkää ауылдық аймағындағы Кютая ауылында орналасқан. Hyvinkää қаласында сондай-ақ, көтергіштерді өндіру және қызмет көрсетумен айналысатын Konecranes және лифтілер мен эскалаторларды өндіретін, орнататын және қызмет көрсететін әлемдегі үшінші ірі компания – KONE Elevators орналасқан.
Hyvinkää (; Hyvinge, ) is a town in Finland, located in the southern interior of the country. Hyvinkää is situated in the northern part of the Uusimaa region. The population of Hyvinkää is approximately It is the most populous municipality in Finland. Hyvinkää is part of the Helsinki Metropolitan Area, which has approximately million inhabitants. Hyvinkää is located approximately north of the capital Helsinki. The city was granted its charter in 1960. The municipality shares borders with Riihimäki and Hausjärvi to the north, Mäntsälä to the east, Tuusula and Nurmijärvi to the south, and Vihti and Loppi to the west. Highways, such as the Tampere Highway (E12) and Hanko Highway, as well as rail connections, make it one of the suburban commuter centres of the Helsinki Metropolitan Area. The city planning has placed emphasis on recreational facilities. Hyvinkää is home to several well known buildings, including the 1961 church and the Kytäjä manor house. Additionally, the Finnish Railway Museum is located in Hyvinkää. Kytäjä Golf is located in the village of Kytäjä in the Hyvinkää countryside. Hyvinkää is also home to Konecranes, which specialises in the manufacture and service of cranes, and KONE Elevators, the world's third largest elevator company, which manufactures, installs and services elevators and escalators.
Тарих
XVI ғасырда қазіргі Хевинкяңкила (сөзбе-сөз "Хевинкя ауылы") деп аталатын, Хельсинки мен Хаменлиннаның арасында орналасқан жерде таверна болған. Ол 1495 жылы Höffinga деп алғаш рет тілге алынған. Алғашқы салық тізімдері де сол кезде аймақта бірнеше үйлердің бар екенін көрсеткен. XVI ғасырда қазіргі Кютяй ауылының жанында кен болған. Хевинкя ауылы 19 ғасырдың екінші жартысында біртіндеп өсті, бірақ 1861 жылы Финляндия арқылы теміржол желісінің салынуы қаланың қарқынды өсуінің бастамасы болды. Сол кезде әлі Нюрмиярви приходына қарасты Hyvinkää 1917 жылы өз приходы ретінде бөлініп шықты. Финляндиядағы алғашқы теміржолдың – Хельсинки-Хаменлинна желісінің салынуы қазіргі қала орталығының орналасуын анықтады және Хевинкя теміржол станциясы қазірге дейін қолданылып келе жатқан санаулы станциялардың бірі. Хевинкядан теміржол Ханко портына да тармақталады. Ханко-Хевинкя теміржолы 1862 жылы құрылған және 1875 жылы Фин мемлекеттік теміржол компаниясына өткен Финляндиядағы алғашқы жеке теміржол болды. 20 ғасырдың басында Хевинкядағы станциялық ауыл Ханкодан Солтүстік Америкаға жаңа өмір іздеп келе жатқан көптеген эмигранттар үшін тоқтау орны болды. Хевинкяның ауасы тығыз қарағай ормандарының арқасында салауатты деп есептелді, ал 1880 жылдары Хельсинкиден келген дәрігерлер тобы демалыс және емделуді іздейтін науқастар үшін санаторий ашты. Индустрияландыру 1892 жылы Хевинкяға жүн фабрикасын – Доннер отбасының Hyvinge Yllespinneri фабрикасын әкелді. Фабрика 1990 жылдары жұмысын тоқтатты, бірақ қызыл кірпіштен салынған залдары әлі де сақталған. Бұл ғимаратқа көрме орталығы мен театр сияқты жаңа мақсаттар берілді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Хельсинки Мальми әуежайы одақтас державалардың бақылауында болған кезде Хевинкя әуежайы қысқа мерзімге елдің басты әуежайы болды. Қазір әуежайдың жанында автоспорт орталығы бар. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Хевинкя халқы тез өсті. Карелия Мәскеу бейбіт шарты бойынша Кеңес Одағына өткеннен кейін, ол көптеген фин карелиялықтардың панасы болды. Бүгінде Хевинкя Уусимаа облысының халқы бойынша алтыншы ірі қаласы.
Халық саны
Хивинка қаласында тұрғын бар, бұл оны Финляндиядағы ең көп халқы бар муниципалитет етеді. Хивинка қаласы Хельсинки агломерациясының құрамына кіреді, ол Финляндиядағы ең ірі қалалық аймақ болып табылады. Хивинкада халықтың 7,9%-ы шетелдік тегінен шыққан, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен төмен.
Тілдер
Hyvinkää – фин тілінде сөйлейтін бір тілді муниципалитет. Халықтың көп бөлігі фин тілін ана тілі ретінде қолданады. Hyvinkää-де халықтың көпшілігі немесе халықтың бір бөлігі швед тілінде сөйлейді. Шетелде туған тұрғындардың саны 3418 адамды құрайды, бұл халықтың 7,3%-ы. Hyvinkää-де тұратын шетелдік азаматтардың саны 2421 адамды құрады.
Денсаулық сақтау
Хивинка қаласында үш денсаулық сақтау орталығы бар. Hyvinkää ауруханасы Финляндиядағы ең ірі жалпы ауруханалардың бірі. Шұғыл жәрдем бөлімі тәулігіне 24 сағат қызмет көрсетеді.
Білім
Хювинкяда жиырма бастауыш мектеп бар: Антила мектебі (1–2 сыныптар), Асема мектебі (және Хювинкядағы ағылшын тілі сыныптары), Хакала мектебі, Хювинкянкиля мектебі, Хамейенкату мектебі, Херкевехмас мектебі (3–9 сыныптар), Каукас мектебі, Кйтяя мектебі, Марти мектебі, Ноппо мектебі, Паавола мектебі, Северпуисто мектебі (7–9 сыныптар), Поолиматка мектебі (1–9 сыныптар), Ридасярви мектебі, Svenska skolan i Hyvinge (1–6 сыныптар), Талвисильта мектебі (1–2 сыныптар), Тапалинна мектебі (1–9 сыныптар), Уусикля мектебі және Вехокая мектебі (3–9 сыныптар). 2021 жылдан бастап Хювинкяда Hyvinkään yhteiskoulun lukio және Hyvinkään Sveitsin lukio біріктірілгеннен кейін тек жоғары мектеп бар.
Теміржол
Hyvinkää – Финляндияның оңтүстігіндегі басты теміржол бағытында орналасқан маңызды теміржол қаласы. Станция ғимараты – Хельсинки-Хямеенлинна теміржолының бастапқы станцияларының бірі, қазірге дейін қолданылып келеді. Қалада сондай-ақ Фин теміржол мұражайы мен VR техникалық қызмет көрсету аймағы орналасқан. Hyvinkää қаласында тағы бір теміржол желісі бар – Hyvinkää-Karis теміржолы, Ханкоға қарай (1873 жылдың 8 қазанында салынған). Hyvinkää мен Karis арасындағы жолаушылар қозғалысы 1983 жылдың қыркүйегінде тоқтатылды, бірақ бұл теміржолды VR Cargo әлі де пайдаланады.
Әуеайлақ
1944–1947 жылдары, Хелсинки Мальми әуежайы Одақтас Комиссияның қолданысында болған кезде, Hyvinkää әуежайы Финляндияның басты әуежайы болды. Finnair Hyvinkää әуежайын маңызды хаб ретінде пайдаланды. Finnair-дің DC-3 ұшқыштары 1948 жылы Hyvinkää әуеайлағында ұшуға оқытылды. 1950 жылдардан бері әуеайлақ көбінесе жеке авиация үшін қолданылып келеді. 2020 жылдың мәліметі бойынша, Jukolan Pilotit, Mäntsälän Ilmailukerho және Hyvinkään Ilmailukerho сияқты авиациялық клубтар осы әуеайлақтан жұмыс істейді.
Автобустар
Жергілікті автобус қызметін Hyvinkään Liikenne компаниясы атқарады. Алты жергілікті автобус маршруты бар.
Спорт
Hyvinkää қаласында көптеген спорт түрлері бар. Hyvinkään Tahko ерлердің жоғары лигасы, Superpesis-те песяпбол ойнайды. Hyvinkää Falcons американдық футболдан ерлер және әйелдер лигасы жүйесінде екінші деңгейде ойнайды. Hyvinkään Palloseura немесе HyPS футболдан ерлер үшін төртінші дивизионда, ал әйелдер үшін бесінші дивизионда ойнайды. Hyvinkää-де үш ерлер хоккей командасы бар, олардың ішінде Hoki Klupi Hyvinkää төртінші дивизионда, ал Hyvinkää Bruins және Hyvinkää Storm бесінші дивизионда ойнайды. Баскетболдан Hyvinkään Ponteva ерлердің 1-ші B дивизионында және әйелдердің екінші дивизионында ойнайды. Vauhtipuisto, Hyvinkää Speedway трегі – қаланың солтүстік-шығысында орналасқан автоспорт кешеніндегі Hyvinkaa әуежайының жанындағы мотоциклдерге арналған жылдамдық трассасы. Бұл кешенде сонымен қатар мотокросс және жарыс трассасы да бар. Speedway трегі 1992, 2013, 2016 және 2021 жылдары төрт рет Финляндияның жеке спидвей чемпионатының финалын қабылдады.
Фестивальдар
Жазда жыл сайынғы сыра фестивалі өтеді, ол Скандинавиядан рок-топтарды және шамамен 10 000 адамды қызықтырады.
Жобалар
Білім бөлімі 2007–2013 жылдары Финляндиядағы өмір бойы білім беру бағдарламасына қатысады.