Кангасала: Табиғат, Тарих және Санаториялық Шипажайы
Kangasala
Кангасала – Финляндиядағы қала, халық саны шамамен адам. Tampere қаласының шығысында орналасқан, 1865 жылы құрылған. Географиясы, тарихы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кангасала – Финляндиядағы қала, Пирканма аймағында орналасқан. Ол аймақтық орталық Тампереден шығысқа қарай жатыр. Кангасаланың халқы шамамен адамды құрайды, ал агломерацияның халқы шамамен адамға жетеді. Кангасала – Финляндиядағы ең көп халқы бар муниципалитет. Қала 1865 жылы құрылған. Кангасаланың ауданы шаршы километрді құрайды, оның шаршы километрді су алып жатыр.
is a town in Finland, located in the Pirkanmaa region. It lies to the east of the regional capital, Tampere. The population of Kangasala is approximately , while the metropolitan area has a population of approximately It is the most populous municipality in Finland. Kangasala was founded in 1865. The town covers an area of of which is water.
Жазғыштар
Кангасала 18 ғасырда танымал мақсатты жер болған. Сол кезде Куоху бұлағының (Куохунляхде) суы оған батқандарға емдік күш сыйлайды деп сенген, сондықтан Кангасала туристер арасында демалыс орны ретінде белгілі болды. Аристократия арасында денсаулық сақтау ортасында сергіп, суға түсу, таза ауада жаттығу жасау және "су ішу" танымал болған. Осының өзі алғашқы туристердің Кангасалаға демалысқа келуіне себеп болды. Куоху бұлағының жанына су құдырының ғимараты салынды, одан кейін жеке мейрамхана мен қонақ үйлер бой көтерді. Спа туризмі көбінесе қазіргі демалыстың алғашқы түрі деп есептеледі. Дегенмен, сол кезде бұл көбінесе ақсүйектер мен жақсы жағдайлы буржуазияның ғана уақыт өткізуі болған.
Kangasala was known to be a popular destination in the 18th century. At that time, the waters of Kuohu Spring (Kuohunlähde) were believed to have healing powers on those who ventured into it and Kangasala became known among tourists as a place to rest. Refreshing in a health spa, bathing, taking outdoor exercise and "taking the waters" were popular amongst the aristocracy. It was also the reason why the first tourists came to Kangasala to spend their holidays there. A water well building was built by the Kuohu Spring, which was later followed by a separate restaurant and hotel. Spa tourism if often considered to be a predecessor of modern holiday making. However, at the time, it was primarily a pastime of the nobles and the prosperous bourgeoisie only.
Қалқалар
Сапа туризмінің алтын ғасыры шамамен жүз жылға созылды, себебі 1840 жылдары емдік бұлақтарға қызығушылық төмендеді. Романтизм дәуірінің суретшілері табиғатқа ғибрат етіп, оның сұлулығын жиі мадақтады. Суретшілер Кангасалаға ландшафттарды тамашалау үшін келіп тұратын. Университет студенттері үшін өз отанын аралау – патриоттық сезімді көрсетудің бір жолы болды. 1775 жылы Швеция королі Густав III Сирженкорки қыратының көрінісіне қатты әсерленіп, оны Шайтанның Исаны азғырып, әлемнің барлық ғажайыптарын уәде еткен жер деп есептеді. 1819 жылы Сыржанкорки қыратының көрінісі Ресей императоры және Финляндияның ұлы князі Александр I-ге де ұнады. Содан кейін ол Кесаринхаржу деп аталды, яғни «Император қырқасы» деп аударуға болады. Кесаринхаржудан басқа, панорамалық көріністерге танымал үш қырат бар. Олардың ең үлкені және ең биігі – Кирккохарью, сондай-ақ Хелаамяки деп те аталады, ол Ватиаладан Кангасала шіркеуіне дейін созылады. Куохунхарью (Куоху қыраты) және Вехониеменхарью (Вехониеми қыраты) да әдемі көріністерімен белгілі. Қанғасаланың солтүстігіндегі Суинулада орналасқан Хараланвуори, немесе Хараланхарью – екінші атына қарамастан, тасты төбе.
The golden age of spa tourism lasted about a hundred years, as interest in health springs began to decline in the 1840s. The artists of the Romantic period admired nature and frequently praised its beauty. Artists were drawn to Kangasala to view the landscapes. Amongst university students, wandering their homeland's natural environment became a way of showing patriotic love. In 1775, the king of Sweden, Gustav III, was so taken by the scenery of the Syrjänkorkee ridge that he believed it to have been the very place where Satan tempted Jesus and promised him all the wonders of the world. Syrjänkorkee also made an impression on the Russian tsar and Grand Duke of Finland, Alexander I, in 1819. Thus, it was later renamed Keisarinharju, which can be translated as 'Emperor's Ridge'. In addition to Keisarinharju, there are three other ridges that are popular panoramic sightseeing locations. The largest and highest of these is Kirkkoharju, also called Helaamäki, which stretches from Vatiala to the church of Kangasala. Kuohunharju (Kuohu Ridge) and Vehoniemenharju (Vehoniemi Ridge) are also well known for their views. Haralanvuori, or Haralanharju, located in Suinula, northern Kangasala, is a rocky hill, despite its second name.
Кангасаладағы жазғы күн
1853 жылы жазда Хельсинкиде холера эпидемиясы болды. Захарий Топелий аурудан құтылу үшін елге шегінді. Ол өзінің танысы Лотта Линдквистпен бірге Хараланвуори маңындағы полковник Аминовтің шаруашылығына барды. Топелий "Харжула қыратының" көрінісіне ғашық болып, "Кангасаладағы жазғы күн" атты танымал өлеңін жазды. Кейін Габриэль Линсен бұл өлеңге әуен жазды. 1995 жылдан бері бұл әуен Пирканмаа облысының гимні болып табылады және фин музыкасының ең көп танылған туындыларының бірі.
In the Summer of 1853, Helsinki suffered from a cholera epidemic. Zacharias Topelius escaped the disease by retreating to the countryside. He visited lieutenant colonel Aminoff's farm near Haralanvuori with his female acquaintance, Lotta Lindqvist. Topelius became fond of the views from the "Harjula ridge" and wrote his famous poem "A Summer's Day in Kangasala". Later, Gabriel Linsén composed a melody for the poem. From 1995, the melody has been the provincial hymn of the Pirkanmaa region, and it is one of the most widely known Finnish melodies.
Бейнелеу
Кангасаланың ландшафты басқа фин авторларына да әсер етті. Франс Микаэль Францен, Йохан Якоб Нервандер, Эмиль фон Квантен және Йохан Людвиг Рунеберг сияқты ақындар қоршаған орта туралы жазды. Бұл ландшафттар ұлттық сезімнің және өнердің қалыптасуына ықпал етті, олар оларға деген құрмет пен мақтанышты бейнелеудің құралы болды. Әсіресе, 19 ғасырдың басындағы кескіндеме өнері, ел мен табиғаттың идиллиялық бейнелерімен, романтизмнің рухани әлемін көрсетеді. Ауылдық жерлер далалармен, орманмен, төбелермен, қыраттармен, көлдермен және өзендермен толы. 19 ғасырда Кангасаланың ландшафтарын бірнеше белгілі суретшілер суретке түсірді. Жергілікті ландшафтты бейнелеушілердің алғашқылары – барон Густаф Мауриц Армфельттің Кангасалаға жіберген шведі Эммануэль Тельнинг, ол 1811 жылы Куохудың емдік бұлағына сапар жасағаннан кейін, және Александр I патшасының суретшісі, неміс Карл фон Кюгельген, ол Кангасаланы бейнелейтін кем дегенде үш картина салды. Оның 15 литографиядан тұратын «Финляндияның көркем көріністері» атты жұмысы фин ландшафтының сурет өнерінің бастауы деп есептеледі. Санкт-Петербургтағы Эрмитажда фон Кюгельгеннің туындылары сақталған. Кангасаланы суретке түсірген басқа суретшілер: Вернер Холмберг, Айнар Ильмони, Ээро Ярнефельт, Хьяльмар Мюнстерхельм, Сигурд Веттенхови Аспа және Магнус фон Райт, ол 1860 жылдары Кангасаланың алты ландшафтын суретке түсірді. 1882 жылы құрғақ пластиналы фотографияның пайда болуы суретке түсіруді оңайлатып, арзандатты. Сонымен қатар, қалада ландшафттық фотография кең таралды. Қазіргі уақытта белгілі болғандай, Кангасаладағы алғашқы ландшафттық фотосуреттерді 1893 жылы Густин Лояндер түсірді. Оның фотосуреттер сериясы Кангасаланың ландшафтары мен көрікті жерлерін көрсетті. Ландшафттық фотографияның артуы суретшілердің Тавастия (Хейме) провинциясына деген қызығушылығын азайтты. Фин ұлттығының тамырларын іздеу енді Карелияға (Каржалаға) бұрылды. Дегенмен, Кангасала суретшілер үшін ұмытылған жоқ. Жергілікті суретшілердің саны, көбінесе өздерінің туған жерлерінің ландшафтын суреттейтін суретшілер, артып келе берді. Фотосуреттер Кангасаланың ландшафтарын бүкіл ұлтқа танытуға көмектесті. 19 ғасырдың соңында баспа технологиясының жетістіктері ел бойынша қолжетімді түсті хаттар түрінде суреттерді таратуға мүмкіндік берді.
The landscapes of Kangasala made an impression on other Finnish authors as well. Poets like Frans Mikael Franzén, Johan Jakob Nervander, Emil von Qvanten, and Johan Ludvig Runeberg wrote about the environment. These landscapes were a source for an arising sense of nationality and arts that were means of concretizing the admiration and pride directed at them. In particular, the early 19th century art of painting, with its idyllic portraits of country and nature, expresses the intellectual world of Romanticism. The countryside is filled with fields, forests, hills, ridges, lakes, and rivers. In the 19th century, Kangasala's landscapes were painted by several famous painters. The earliest portrayers of the local landscape include Emanuel Thelning, a Swede sent to Kangasala by baron Gustaf Mauritz Armfelt, after he himself had visited the healing spring of Kuohu in 1811, and the German Carl von Kügelgen, royal painter of Alexander I, who painted at least three paintings representing Kangasala. His workpiece Vues pittoresques de la Finlande, which includes 15 lithographs, is often considered the start of Finnish landscape painting. The Hermitage in St. Petersburg contains pieces of art by von Kügelgen. Other artists who painted Kangasala were Werner Holmberg, Einar Ilmoni, Eero Järnefelt, Hjalmar Munsterhjelm, Sigurd Wettenhovi Aspa and Magnus von Wright, who painted six paintings on Kangasala in the 1860s. The invention of dry plate photography in 1882 made taking photographs easier and cheaper. Furthermore, landscape photography has started to gain popularity in the city. As far as is currently known, the first actual landscape photographs in Kangasala were taken by Gustin Lojander in 1893. His series of photographs presented the landscapes and sightseeing of Kangasala. The increased popularity of landscape photography decreased artists' interest in the province of Tavastia (Häme). The search for the roots of Finnishness has now turned towards Karelia (Karjala). Still, Kangasala wasn't forgotten by artists. The number of local artists – who often were landscapists of their home district – kept on growing. Photographs helped in making the nation aware of Kangasala's landscapes. At the end of the 19th century, advances in the printing press made it possible to spread pictures throughout the country in the form of affordable picture postcards.
Бақылау мұнаралары
Суретшілердің Кангасаланы бейнелеуі қауымға көбірек және көбірек саяхатшыларды тартты. Адамдар көріністерді көру үшін биікке, тіпті ағаштарға көтерілуге мәжбүр болды. Сол кездегі тау шатырында ағаштар салыстырмалы түрде аз болғанмен – себебі диірмен өнеркәсібінің ағашқа үлкен сұранысы болды – жаңа көрініс алаңдарын ұсыну үшін бақылау мұнараларын салу қажет деп есептелді. Көптеген қарау орындары (Куохунхаржудан басқа) 1880 немесе 1890 жылдары өз бақылау мұнараларын алды. Алғашқы бақылау мұнарасы 1881 жылы Кейсаринхаржуда салынды. Александр I келген кезде онда панорамалық павильон салынған, бірақ ол 1850 жылдары жоғалып кеткен. 2006 және 2007 жылдары Хараланхаржу мен Кейсаринхаржудағы мұнаралар өрткеоқыған адамдардың қолынан жойылды. Қазір тек Вехонименхаржу мен Кирккохаржудағы мұнаралар ғана сақталған, бірақ алғашқы өрттен кейін бір жыл ішінде екі мұнараны да қайта салу жоспарланған. Кангасала мен Тампере таулары бір тау тізбегінің бөлігі болып табылады. Саяхатшылар көбінесе Кангасала мен Тампередегі Пыникинхаржуға (Пыникинки тауы) баратын. Олар бірге Батыс Финляндияның ең танымал туристік орындары болды. 1890 жылы Кангасалаға шамамен 800 адам келді, Пыникинхаржуға 1200-1400 адам келді, ал сол кездегі Финляндияның ең танымал туристік орны болған Иматраға шамамен 5000 турист келді. Суретшінің қалыптастырған идеологиялық көзқарастары фин ұлттық сезіміне, сондай-ақ суреттер мен бақылау мұнараларынан көрінетін көлдерге үлкен әсер етті. 19 ғасырдың соңында орыстандыру кезеңі басталғанда, фин табиғаты ұлттық өзін-өзі құрметтеуді қалыптастырушы күш ретінде және фин мәдениетін біріктіруші фактор ретінде жұмыс істеді. Кангасала осы дамуда өзінің үлесін қосты.
The artists' descriptions of Kangasala lured more and more travelers to the parish. People had to climb high, even up the trees, to be able to see the views. Although the ridgetops were relatively treeless at that time – because of the sawmill industry's great demand for wood – the construction of observation towers was considered necessary to provide new viewpoints. Many lookout spots (except Kuohunharju) got their own observation towers in the 1880s or 1890s. The first observation tower was built on Keisarinharju in 1881. A panoramic pavilion had been built there at the time of the visit of Alexander I, but it had already vanished by the 1850s. The towers at Haralanharju and Keisarinharju were destroyed by an arsonist in 2006 and 2007. Now only the towers at Vehoniemenharju and Kirkkoharju remain, but plans were in progress for rebuilding both towers within a year of the first arson. The ridges of Kangasala and Tampere are part of the same ridge formation. Travelers often used to visit both the ridges of Kangasala and Pyynikinharju (Pyynikki Ridge) in Tampere. Together, they were the most popular tourist attractions in Western Finland. In 1890, approximately 800 visitors came to Kangasala, 1,200–1,400 visited Pyynikki, and Imatra, the most popular tourist attraction in Finland at the time, was a destination for about 5,000 tourists. The ideological conceptions created by the artist had a great influence on the Finnish sense of nationality, as had picture postcards and the lake views from the observation towers. When the period of Russification began at the end of the 19th century, Finnish nature worked as an upbringing force for national self esteem and as a unifier of Finnish culture. Kangasala played a role in that development.