Кіріспе

Құймақ қоспасы, сироп және басқа да таңғы ас өнімдерінің бренді, бұрын "Джемима әпкесі" деп танылған тағам өнімдерінің бренді, "Джемима әпкесі" брендінің орнын бастан кешірген бренд.

"Джемима әпкесі" – американдық таңғы ас бренді, құймақ қоспасы, үстел сиропы және басқа да таңғы ас өнімдерін қамтиды. Құймақ қоспасының бастапқы нұсқасы 1888–1889 жылдары Pearl Milling Company компаниясымен әзірленді және алғашқы "дайын қоспа" пісіру өнімі ретінде жарнамаланды. "Джемима әпкесі" Америка Құрама Штаттарының оңтүстігіндегі "Мама" архетипінің танымал мысалы болды. "Мама" стереотипінің Джим Кроу дәуірімен тарихи байланысы болғандықтан, Quaker Oats компаниясы 2020 жылдың маусым айында "расалық теңдікке қол жеткізу үшін" "Джемима әпкесі" бренді тоқтатылатынын жариялады, нәтижесінде 2020 жылдың төртінші тоқсанына дейін "Джемима әпкесі" имиджі алынып тасталды. 2021 жылдың маусым айында, АҚШ-тағы нәсілдік шиеленістер күшейген кезде, ағымдағы иесі PepsiCo "Джемима әпкесі" брендінің атауын тоқтатты, барлық өнімдер Pearl Milling Company деп қайта аталды – бұл бастапқы құймақ қоспасын өндірген компанияның атауы. "Джемима әпкесі" атауы брендтің слоганында қолданылады: "Джемима әпкесі сияқты керемет дәм".

Тарих

1888 жылы Сент-Джозеф газетінің редакторы Крис Л. Ратт және оның досы Чарльз Г. Андервуд Миссури штатының Сент-Джозеф қаласындағы 214 Солтүстік 2-ші көшеде шағын ұн диірменін сатып алды. Ратт пен Андервудтың "Жемше ұнтақтау компаниясы" жемшекті ұнтақтау әдісін қолдана отырып, ұн және жүгері ұны сияқты ұнтақталған өнімдерді өндірді. Бір жылдық тәжірибеден кейін, ұн нарығында артық өнім пайда болғандықтан, олар артық ұнды қағаз қаптарға салып, "Өзін-өзі көтеретін ұн" деген жалпы атаумен (кейін "алғашқы дайын қоспа" деп аталды) сата бастады.

Бренд және тауар белгісі

1889 жылдың соңында Ратт панкейк қоспасын ерекшелеу үшін Миссури штатының Сент-Джозеф қаласындағы водевиль театрында көрген литографиялық плакаттардағы "Джемима әпке" есімін және бейнесін пайдаланды. Джемима әпке американдық жарнама тарихындағы үздіксіз қолданылып келе жатқан ең ұзақ логотиптер мен тауарлық белгілердің біріне айналды.

Логотип

Ең алғашқы жарнама водевиль пародиясына негізделген және ол көптеген жылдар бойы карикатура болып қалды. 1989 жылы брендтің 100 жылдығына орай оның имиджі қайта жаңартылды, барлық бас жамылғылары алынып тасталды, толқынды, сұр сызықты шашы, алтынмен әшекейленген інжу-маржан сырғалары, оның қарапайым ақ жағасы кружевомен ауыстырылды. Сол кезде жаңартылған сурет "көбірек таттылыққа" қарай жасалған қадам ретінде сипатталды, ал Quaker компаниясы бұл өзгерісті "қазіргі заманғы көрініс" беру деп маркетингтеді, бұл 2021 жылдың басына дейін өнімдерде сақталды. Сурет 2020 жылдың күзінде қаптамадан алынып тасталды, ал атауды өзгерту кейінірек жоспарланған. 2020 жылдың маусым айындағы хабарламадан кейін бір күн ішінде басқа да ұқсас брендтерді жаңарту және бренд маркетингін қарау туралы хабарламалар жарияланды, соның ішінде Ben's Original күріші (бұрын Uncle Ben's rice), Mrs. Butterworth's панкейк сиропы бренді мен бөтелке пішіні және Cream of Wheat логотипінде пайдаланылған "Rastus" атымен белгіленген қара шеф. Джемима әпкесінің моделі болған Лилиан Ричард пен Анна Шорт Харрингтонның ұрпақтары бұл өзгеріске қарсылық білдірді. Ричард отбасының тарихшысы Вера Харрис: "Біз тыныс алып, барлығынан бірден құтылуды қаламаймын. Жақсы немесе жаман болсын, бұл біздің тарихымыз" деді. Харрис әрі айтты: "Менің Джемима әпкемді өшіру тарихтың бір бөлігін өшірумен тең". Харрингтонның шөбересі Ларнелл Эванс: "Бұл мен үшін және менің отбасым үшін әділетсіздік. Бұл менің тарихымның бір бөлігі" деді. Эванс бұрын 2015 жылы Quaker Oats (және басқаларға) қарсы миллиардтаған долларлық сот процесін ұтып алған болатын. 2021 жылдың 9 ақпанында PepsiCo компаниясы жаңа бренд атауы Pearl Milling Company болатынын жариялады. PepsiCo осы мақсатта бұл бренд атауын 2021 жылдың 1 ақпанында сатып алды. Бұл контексте "әпке" және "аға" терминдері - ескі құлдарға қолданылған оңтүстік аймағындағы сөздердің бір түрі. Оларға "ханым" және "мырза" сияқты ағылшын тіліндегі құрметті атауларды қолдануға рұхсат етілмеді. Конгресс кітапханасындағы британдық суретте, 1847 жылға дейін жасалған болуы мүмкін, күлімдеген қара әйел "Мисс Джим Има Кроу" деп аталған, оның артында қабырғаға "Джеймс Кроу" суреті ілінген. "Джемима әпке" кейіпкері 1864 жылға дейін Вашингтондағы сахнада пайда болды. Ратт Джемима әпкесі үшін 1875 жылы жазылған Билли Керсандтың американдық стильдегі минестрель/вадевиль әні "Олд Тейзи Джемима" әнінен шабыттанды. Ратт 1889 жылдың күзінде Артур Ф. Маркетт "Бейкер және Фаррелл" деп атаған қара жүзді орындаушылар ұсынған "Олд Тейзи Джемима" әнін орындаған минестрель шоуын көрген. Витт Ратттың сол кездегі газеттерде "Лудвиг" және "Джемима әпке" деп сипатталған кейіпкерлерді ойнаған вадевиль орындаушысы Пит Ф. Бейкердің өнерін көрген болуы мүмкін деп болжайды. Оның Джемима әпкесі кейіпкерін бейнелеуі қара жүзбен боялған ақ еркек болуы мүмкін, ол неміс иммигранты болып көрінеді, қара мынстрлдің қара әйел құлдың пародиясын еліктейді. Сол әлемдік көрмеде және одан кейінгі ондаған жылдар бойы Джемима "Орталық соғыстан бұрын Оңтүстіктен" келген құпия рецептіні қолданып, "теңдесі жоқ плантациялық дәммен" Диксидегі ең дәмді панкейктерді жасады деп айтылды. Джемима әпкесіне күйеуі Раст аға (кейіннен Cream of Wheat кейіпкерімен шатасудан сақтау үшін Мозе аға деп аталды, ал Мозе аға алғаш рет плантацияның бас қызметшісі ретінде таныстырылды) қосылды. Олардың балалары "қомедіант пиканьиндар" ретінде сипатталды: Авраам Линкольн, Дилси, Зеб және Дина. Қағаздан жасалған қуыршақ отбасы жалаң аяқ билеп тұрды, жыртылған киім киген, ал қорапқа "Рецепт сатылғанға дейін" деп жазылған. (Рецепт - бұл рецепттің көне ауылдық түрі.) ХХ ғасырдың басында жарнамашы Джеймс Вебб Янг пен суретші Н. К. Уайет жасаған журнал жарнамасы. Купер өзінің "Оңтүстіктен келген дауыс" (1892) кітабында "Оңтүстіктің ықпалы, оңтүстіктің идеялары және оңтүстіктің идеалдары" деген қызығушылықты атап өтті, ол "бұл ұлттың миын және күшін басқарды". WTDY AM радиосының Джон Сильвестр Кондолиза Райсты "Джемима әпке" деп, ал Колин Пауэллді "Том аға" деп атағаннан кейін сынға ұшырады, бұл әнші және азаматтық құқық қорғаушы Гарри Белафонттің Джордж Буш әкімшілігінде олардың қызмет етуі туралы айтқан сөздеріне сілтеме жасады. Ол Джемима әпкесінің панкейк қоспасын және сиропын таратып, кешірім сұрады. 77 жастағы Лурей қаласының мэрі Барри Прегрейвс, Вирджиния, қалалық кеңес тарапынан 5-1 есебімен айыпталды, өйткені ол Камала Харристі Джо Байден Демократиялық партияның вице-президенттікке кандидат ретінде таңдағаннан кейін "Джемима әпке" деп атады.

Нэнси Грин

Нэнси Грин R. T. Davis Milling Company компаниясының «Джемима әпке» панкейк қоспасы үшін жалдаған алғашқы өкілі болды. Грин «Джемима әпке» кейіпінде киініп, 1893 жылы Чикагода өткен Дүниежүзілік Колумбия көрмесінде «әлемдегі ең үлкен ұн бөшкесінің» (24 фут биіктікте) жанында болды. Ол панкейк пісіру көрсетілімін ұйымдастырды, әндер орындады және Ескі Оңтүстік туралы әдемі әңгімелер айтты (қара және ақ халықтың тең бақытты өмір сүрген жері). Ол жәрмеңкелерде, фестивальдерде, көшбазарларда, тағам көрмелерінде және жергілікті азық-түлік дүкендерінде пайда болды; оның келгенін «Мен қаладамын, жаным» деген жазуы бар үлкен жарнамалар хабарлады. Оның орнына Агнес Муди келді. Грин 1923 жылы қайтыс болды және Чикагодағы Оук Вудс зиратында белгісіз кедейлер қабіріне жерленді. 2020 жылдың 5 қыркүйегінде оның қабіріне ескерткіш орнатылды.

Агнес Моуди

60 жастағы Агнес Муди 1900 жылы Париж көрмесінде алғаш рет Джемима әпке рөлінде өнер көрсетті және жаңылысып, ол бастапқы Джемима әпке деп хабарланды. Ол Чикаго аймағында жүгері ұнынан жасалған нан және кекстерімен кеңінен танымал болды. Ол 1903 жылдың 9 сәуірінде қайтыс болды. Минеоланың шығысында орналасқан Хокинс, Техас қаласы, Лилиан Ричардтың көп жылдық тұруының арқасында "Техастың панкейк астанасы" деп белгілі. Жергілікті сауда-өнеркәсіп палатасы туризмді жандандыру үшін Хокинстің Джемима әпкемен байланысын пайдалануға шешім қабылдады.

Анна Робинсон

Анна Робинсон 1933 жылы Чикагодағы «Өндірістің ғасыры» әлемдік көрмесінде Джемима әпке рөлін ойнауға шақырылды. Лорд пен Томас оны суретке түсіру үшін Нью-Йорк қаласына жіберді. 1967 жылғы компания тарихында бұл сапар «20 ғасырлық лимитт пойызына 350 фунт салмақтағы Анна Робинсон тиелген күн» деп еске алынды. Осындай мәлімдеме Анна Шорт Харрингтонға қатысты да жасалды. 1940 жылғы халық санағына сәйкес, ол қызы, күйеу баласы және екі немересімен бірге Вашингтон Парктегі төрт пәтерлік үйде пәтер жалдаған. Ол «Quaker Oats» компаниясының басшысының үйінде аспаз болып жұмыс істеді және жұмыс берушісінің өтінішімен қамыр қуыру (панкейк) демонстрацияларын бастады. Ол 1969 жылы қайтыс болды және Огайо штатының Рипли қаласындағы тарихи «Ред-Ок» пресвитериан шіркеуінің зиратында ата-анасы мен әже-шешесінің қасына жерленді.

Анна Шорт Харрингтон

Анна Шорт Харрингтон 1935 жылы Джемима әпке рөлімен карьерасын бастады және 1954 жылға дейін осы рөлді сомдады. Ол 1897 жылы Оңтүстік Каролина штатының Марлборо округінде дүниеге келді. Шорт отбасы Пегус Плейс плантациясында жалға алып егіс салған шаруалар болып жұмыс істеді. 1927 жылы ол Сиракуз қаласына (Нью-Йорк штаты) көшіп кетті. Quaker Oats компаниясы оның 1935 жылғы Нью-Йорк штатының жәрмеңкесінде дайындаған кеспелерін байқады. Харрингтон 1955 жылы Сиракузда қайтыс болды.

Этель Эрнестин Харпер

Этель Эрнестин Харпер 1950 жылдары Джемима әпке рөлін сомдаған. Джемима әпке рөлін орындағанға дейін Харпер 17 жасында колледжді бітірген, 2 жыл бастауыш мектепте, 10 жыл орта мектепте математикадан сабақ берген, Нью-Йоркке көшіп, 1939 жылы «The Hot Mikado» және 1942 жылы «Harlem Cavalcade» фильмдерінде өнер көрсеткен, содан кейін Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін «Ginger Snaps» тобының мүшесі ретінде Еуропаны аралап жүрді. 1979 жылдың 31 наурызында Нью-Джерси штатының Мористоун қаласында қайтыс болды. Ол кейіпкердің логотипі үшін соңғы жеке модель болды. Джемима әпке, министрлік үлгідегі әртүрлі радио бағдарлама, 1929 жылдың 17 қаңтарынан 1953 жылдың 5 маусымына дейін, кейде CBS-те, кейде Blue Network-те хабарланды. Бағдарлама эфирде болған кезде бірнеше рет үзілістерге ұшырады. 1933 жылы шыққан Фанни Херсттің «Өмірді еліктеу» романында Джемима әпкеге ұқсас кейіпкер, Делила, өмірде жесір қалған жұмыс берушісі Беамен күресіп жүрген қызметші. Олардың тағдыры күрт өзгереді, Беа Делиланың отбасылық кеспе рецептісін пайдаланып, Джерси жағалауында туристерді тартатын кеспе ресторанын ашады. Ол үлкен жетістікке қол жеткізеді және ақырында оны пакеттеп, «Далила әпкесінің пісірген пирогы» деп сатады. Олар бұл жетістікке Джемима әпке сияқты киінген, қорапта күлімдеген Делила бейнесі бар ұнды сату арқылы жетеді. 1934 жылы «Өмірді еліктеу» фильміне номинация алған Клодетт Колберт пен Луиза Биверс сюжеттің осы бөлігін сақтап қалды, ол 1959 жылы қайта түсірілген «Өмірді еліктеу» фильмінде Лана Тернер және Дуглас Сирк режиссерлік еткен. 1960 жылдары Бетье Саар Джемима әпкесі, Том аға, Кішкентай қара Самбо және басқа да стереотиптік афроамерикандық фигураларды Джим Кроу дәуірінің халықтық мәдениеті мен жарнамасынан жинауды бастады. Ол оларды коллаждар мен асемблеждерге енгізіп, оларды саяси және әлеуметтік наразылықтың мәлімдемелеріне айналдырды. «Жемама әпкесінің азаттығы» - оның осы дәуірдегі ең танымал туындыларының бірі. Бұл аралас медиа-асемблеяда Саар Джемима әпкесінің стереотиптік аналық бейнесін пайдаланып, нәсіл мен жыныстың дәстүрлі түсініктерін бұзды. «Жемама әпкесінің асханасы» — 1955 жылы алғаш рет жұмыс істей бастаған кезде «Жемама әпкесінің керемет үйі» деп аталған, 1962 жылы Азаматтық құқықтар қозғалысы кезінде Диснейлендтегі ресми Джемима әпкесінің мейрамханасы ретінде ашылған. Рестораннан бөлек, Джемима әпкесінің кейіпіндегі әйел қонақтармен суретке түсуге дайын тұратын. Джемима әпкесінің асханасының АҚШ-та қосымша орналасқан жерлері болды. Эдит Уилсонның сомдаған Джемима әпкесі 1964 жылдың 25 қаңтарында Мичиган штатының Альбион қаласының кілтін алды. Джемима әпкесінің рөлін сомдаған актрисалар Альбионға, Батл-Крикке («Астық шаңырағы») және Мичиганның басқа қалаларына үш онжылдық бойы жиі барып тұрды. Гранд-Рапидсте Джемима әпкесінің асханасы болды, ол 1968 жылы Колониалдық асханаға ауыстырылғанға дейін 21 орынның бірі болды. Фейт Рингольдтың «Кім Джемима әпкесінен қорқады?» (1983) атты алғашқы хикаясы Джемима әпкесі туралы оқиғаны матриарх-ресторатор ретінде бейнелейді: Джемима әпкесі туралы сипаттама беру үшін қолданылатын мәтін мен бейнелер арқылы Ринггольд қысымға ұшыраған мама карикатурасын кәсіпкер ретінде көрсетті. Public Enemy-дің 1990 жылғы «Fear of a Black Planet» альбомындағы «Burn Hollywood Burn» әнінде Big Daddy Kane нәсілдік троптарды жаңарту туралы пікірін білдіреді: «Және осы кәсіптегі қара әйелдер / Адвокатты ойнау туралы сөз жоқ / Олар ойнайтын нәрсеге Джемима әпке - бұл керемет термин / Тіпті қазір ол пермді алса да». Спайк Лидің 2000 жылы шыққан «Бамбузлэд» фильмінде Джемима әпке (Тихиша Коллинз сомдаған) фильмдегі әдейі расистік телешоудағы «пиканни»лердің бірі ретінде бейнеленген. 2004 жылғы «C. S. A.: The Confederate States of America» макияждық фильмінде Джемима әпкеге ұқсас кейіпкерлердің құл ретінде (қызметшілер ретінде аталады) Конфедерация Америка Азамат соғысында жеңіске жеткен баламалы уақыт сызығында көптеген бейнелері бар. «Саут Парк» эпизодындағы «Глютенсіз Эбола» (2014) эпизодында Джемима әпкесі Эрик Картманның армансыз түсіне келіп, оған азық-түлік пирамидасы теріс бұрылысқа ұшырады деп айтады. 2020 жылдың 7 қарашасында комедиялық эскиздік телесериал «Saturday Night Live» эскизінде Джемима әпкесі, Бен ағадан басқа, «Count Chocula» және «Allstate Guy» рөлдерімен жұмыстан шығарылды. 2021 жылғы «Иуда және Қара Мәсіх» фильмінде полиция қызметкері қара әйелді Джемима әпкесімен салыстырып, Чикаго полициясы Қара пантерлер партиясының штаб-пәтерін қоршап алған көріністе.