Кіріспе

Тіл бірлігінің бір қыры Семантикалық қасиеттер немесе мағыналық қасиеттер – морфема, сөз немесе сөйлем сияқты тіл бірлігінің мағынасына үлес қосатын аспектілері. Негізгі семантикалық қасиеттерге мағыналы немесе мағынасыз болу жатады, мысалы, берілген сөздің тілдің лексикалық қорындағы жалпы түсінікті мағынасы бар-жоғы; полисемия – бірнеше, көбінесе байланысты мағыналардың болуы; екіұштылық – мағыналары міндетті түрде байланысты емес болуы; және аномалия – бірліктегі элементтер семантикалық тұрғыдан үйлеспейтін, бірақ грамматикалық жағынан дұрыс болуы мүмкін. Тіл бірлігінің өзінен бөлек, бірліктер арасындағы қатынасты сипаттайтын жоғары деңгейдегі семантикалық қатынастар да бар: оларға синонимия, антонимия және гипонимия жатады. Семантиканың негізгі қасиеттерінен өзге, семантикалық қасиет сөздің семантикалық құрауындарын сипаттау үшін де қолданылады, мысалы, «адам» сөзіндегі анықтауыш референттің адам, ер және ересек екенін білдіреді, ал «әйел» сөзі қыз, әйел және актриса сөздерінің ортақ құрауы болып табылады. Осы тұрғыдан алғанда, семантикалық қасиеттер сөздің немесе сөздер тобының семантикалық кеңістігін анықтау үшін пайдаланылады.

Есімдіктердің семантикалық қасиеттері

Есімдердің семантикалық қасиеттерін сегіз топқа бөлуге болады: ерекшелік, шектелу, тіршілік, жыныс, туыстық, әлеуметтік жағдай, физикалық қасиеттер және функция. Физикалық қасиеттер – бұл бір заттың кеңістікте қалай орналасқанын сипаттайды. Оған пішін, мөлшер және материал сияқты белгілер жатуы мүмкін. Семантикалық қасиеттердің функциялық тобы – заттың мақсатын немесе адамдардың оны қалай пайдаланатынын көрсететін зат есімдер класының белгілерімен байланысты. Мысалы, Дирбал тілінде балам морфемасы әрбір затты жеуге жарамды екендігін семантикалық қасиетімен белгілейді, ал Бирма тілі кесу немесе тесу мүмкіндігін семантикалық қасиет ретінде көрсетеді. Көлік, тұрғын үй және сөйлеуге қатысты функционалдық қасиеттерді кодтау да әлемдік тілдерде кездеседі.