Кіріспе

Оңтүстік Роналдзэй (сонымен қатар Роналдзэй деп те аталады) – Ұлыбритания, Шотландияның солтүстік жағалауындағы Оркни аралдарының бірі. Ол Черчилль бөгеттері арқылы Оркни материгімен қосылған, бұл бөгеттер Бэррей, Глимпс Холм және Лэмб Холм арқылы салынған.

Атауы

Солтүстік Рональдсеймен қатар, арал Сент-Рональдтың құрметіне аталған. Ағылшынша атының түбірі болған алғашқы атау, Rǫgnvaldsey, көне норвег тілінен келген: Rǫgnvalds ("Рональд") + ey ("арал").

География және геология

Аумағы бойынша, ол Оркни аралдарындағы The Mainland, Hoy және Sanday аралдарынан кейін төртінші орында тұрады. Оңтүстік Рональдсейдің бас ауылы – Оркнидің үшінші ірі елді мекені Сент-Маргарет Хоуп. Ол Шотландия тағының мұрагері, жеті жасында Оркниде қайтыс болған Норвегия ханшайымы Маргареттің немесе, мүмкін, Киелі Маргареттің құрметіне аталған. Ауылда кішкентай ұсталар мұражайы бар және ол жыл сайын өткізілетін ұлдардың егіс шаруалығы жарысымен танымал. Осы шарада қара жакет киген ұлдар мен қыздар жылқы рөлін ойнаса, ал кішкентай тырмаларды қолданатын ұлдар жақын маңдағы құмда 4 футтық шаршы тікбұрыш пішіндес егістік жасау үшін жарысады.

Тарихқа дейінгі дәуір

Арал неолиттік Isbister Chambered Cairn қабірімен, халық арасында "Бүркіттер қабірі" деп танымал. 1958 жылы Рональд Симисон аралдың оңтүстік-шығысында 16 000 адам сүйегі және 725 құс сүйегі тапқан, соңғысы басым көпшілігі аққұйрықты теңіз бүркітіне (Haliaeetus albicilla) тиесілі болған. Дәлелдерге сүйенсек, адам денелері жерлеу алдында етінен айыру үшін ауа райына ұшыратылған. Бұл қабір мың жыл немесе одан да көп уақыт бойы үздіксіз пайдаланылған. 1972 жылы Симисон тапқан, жақын орналасқан Лиддлдегі күйдірілген үйінді, Оркнейдегі қола дәуіріндегі тамақ дайындау орнының ең жақсы мысалы болып табылады. Бастапқыда сазбен жабысқан жалпақ тақталардан салынған, орталық тас ойық сумен толтырылған, ол торфты отын ретінде пайдаланып, тастармен қыздырылған. Ғимараттың шатыры болмаған болуы мүмкін. Солтүстік-батыстағы Хокзаның Хоу орнында Торфин "Бас жарушының" жерленген жері орналасқан болуы мүмкін. Мердок Маккензидің 1750 жылғы арал картасында Гримнес маңындағы қорғасын кенін өндіру орны көрсетілген, ал 1774 жылы келген саяхатшы "бірнеше терең шұңқырларды көрді, олардың қорғасын кенін іздеу үшін қазылғанын естідім", дегенмен тек шамалы мөлшерде ғана кен өндірілген. Он сегізінші ғасырдың соңында Оңтүстік Роналдсей екі тең емес ауданға бөлінді, Сент-Питер аралдың солтүстік екі бөлігін, ал Сент-Мэри оңтүстік бөлігін құрады. Сент-Питер шіркеуінің қасбетінде 1642 жылғы жазу бар және ол Блаудың 1654 жылғы картасында көрсетілген. 1793 жылы ғимараттың шатыры болмады және "барлық желдерге ашық тұрды", бірақ шамамен 1801 жылы жөнделген болуы мүмкін. Шіркеудің терезесінде пиктік символ тас табылған. Тастың бір жағында безендірілмеген жарты ай мен V тәрізді белгінің астында айнаның қалтасы бейнеленген, ал екінші жағында орамалармен әшекейленген жарты ай мен V тәрізді белгі, төменде безендірілген панель орналасқан. Сент-Маргарет Хоуп Оңтүстік аралдардың негізгі сауда орталығына айналды. 1890 жылы онда 20 дүкен және 18 саудагер орналасқан. 1991 жылы аралды бүкіл әлемдік шайтандық қорқыныштың бір бөлігі ретінде балаларды зорлау туралы негізсіз айыптаулар шарлады, нәтижесінде полиция және әлеуметтік қызметкерлер тоғыз баланы олардың отбасыларынан алып кетті. Іс сотта тоқтатылды, себебі әлеуметтік қызметкерлердің балалардан мойындау алу үшін бейәдептік тергеу әдістерін қолданғаны анықталды, ал барлық балалар зорлауды жоққа шығарды. Аймақтың сәулет стилінде сақталған көптеген үйлер мен басқа да құрылыстар бар.

Жергілікті саясат

Орал "Шығыс материк, Оңтүстік Роналдсей және Бэррей" бөлімінің құрамына кіреді, және Оркни аралдары кеңесінде үш тәуелсіз кеңесшімен өкілдік етіледі. Жергілікті қоғамдық кеңес Оңтүстік Роналдсей және Бюррейді қамтиды.

Табиғат тарихы

Microtus arvalis ronaldshaiensis – Оркней аралдарында ғана кездесетін жалпы құрттың кіші түрі, Оркней құртының бес түрінің бірі. Ол қарапайым құрттан ірілеу, бірақ оның жүні қысқарақ және ақшыл. Оркней құрттары неолит дәуірінде аралдарға әкелінген. Оркней құртының ең көне радиокөміртекпен даталанған қазбасы 4600 жыл бұрынғы кезеңге жатады, бұл оның аралдарға әкелінуінің ең соңғы мүмкін мерзімін көрсетеді.