Кіріспе

"Бейіктеу сөз" – американдық жазушы Урсула К. Ле Гуиннің қысқа әңгімесі. Алғаш рет 1964 жылғы қаңтарда «Fantastic» журналында жарияланып, кейін «The Wind's Twelve Quarters» сияқты жинақтарда қайта басылды. Осы әңгімеде «Жер теңізінің сиқыршысы» кітабы арқылы әйгілі болған Жер теңізі әлемі алғаш рет таныстырылды. «Есімдер ережесі» әңгімесімен бірге, бұл әңгіме Ле Гуиннің Жер теңізі әлеміне қатысты бастапқы идеяларын, ең маңыздысы оның географиялық орналасуын және физикалық бейнесін жеткізеді, бірақ кітаптағы кейіпкерлерді емес.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Әңгіменің басында басты кейіпкер, Фестин есімді сиқыршы түрмеге қамалады. Есіне түсіргенде, ол зұлым сиқыршы Воллдың аралдан аралға, Жертеңізі аралдарындағы барлық жерді бағындырып, келе жатқанының жаңалығын естігендегі алаңдауын еске алады, оның сиқырына қарсы тұра алмайтын еді. Фестин Воллдың енді ғана оның аралына жеткенін түсінеді, сондықтан ол тұтқындалған. Басында, өзінің күшті сиқыршы екенін білген Фестин, қашып құтылуға және Воллды жеңуге сенімді, бірақ барлық әрекеттері жеңіліске ұшырайды, тіпті жеңіліске де жетпейді. Соңында Фестиннің сүйікті даласына деген құштарлығы оны аралдың салқын ағысында жүзген балыққа айналдырады. Бірақ Волл оның не істегенін байқайды, және зұлымның қызметшісі – тролль Фестинді тауып судан шығарып алады. Сиқыршы өзінің сиқырының құрбаны болып, қайтадан өзгеріп, бұрынғы қалпына келе алмайды. Осы кезде Фестин Воллдың күші мен зардап шекпеуінің себебі – оның бұрыннан өлгендігі және өлгендер әлемінен өз қызметшілерін басқаратынын түсінеді. Фестинге жалғыз қалған жол – "Босату сөзі", оны айту – өзіне-өзі қол жұмсаумен тең, бірақ бұл Фестинге жауына жете алуға және оны жоюға мүмкіндік береді. Фестин сүйікті аралының қуанышын мәңгілікке жоғалтты, бірақ оның құрбандығы басқаларды Воллдан құтқарады.

Әдеби мәні және сын

Сьюзан Вуд Ле Гуиннің 1960 жылдардағы "Байлағы сөз" және "Есімдер ережесі" сияқты ерте әңгімелері оның "шебер жазушы болғанын, құнды ойларды әдемілік пен юмормен жеткізгенін" жазады. "Байлағы сөз" бүкіл Жертеңіз мифологиясында тілдің маңыздылығын ерекше атап көрсетеді. Атап айтқанда, аталымдағы "сөз" және "Есімдер ережесіндегі" "есімдер" сөздері осы ойды Жертеңіздің алғашқы екі әңгімесінде бекітеді. Бұл әңгіме "Ең алыс жағалауда" Гедтің де тірілер әлеміне қауіп төндіретін "өлген" жаумен күресу үшін өлгендер әлеміне барып, оны зор құрбандықпен жеңуімен (бірақ бұл жағдайда өмірі емес, күшімен) байланысты.