Кіріспе

Вирджиния класының пре-дредноут линкорлары 1900 жылдардың басында АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін салынған. Бұл классқа бес кеме кірді: Вирджиния, Небраска, Джорджия, Нью-Джерси және Род-Айленд. Кемелерде төрт және сегіз дюймдік пулялардан тұратын аралас калибрлі шабуылдық батарея болды; олар ерекше тәртіппен орналастырылды, 8 дюймдік пулялардың төртеуі 12 дюймдік мұнаралардың үстіне орналастырылды. Бұл тәсіл сәтсіз болып шықты, себебі 8 дюймдік пуляларды 12 дюймдік пуляларға кедергі келтірмей, тәуелсіз түрде оқтап болмады. Сонымен қатар, Вирджиниялар қызметке түскен кезде, алғашқы "үлкен калибрлі" линкорлар – оның ішінде британдықтар да – аяқталуға жақын болды, бұл Вирджиния класы сияқты аралас батареялық кемелерді қолданыстан шығарып жіберді. Дегенмен, кемелердің активті қызметі болды. Бес кеме де 1907–1909 жылдары Ұлы Ақ Флоттың саяхатына қатысты. 1909 жылдан бастап олар АҚШ Атлантикалық флотының негізгі күштері ретінде қызмет етіп, Еуропа мен Орталық Америкада оқу жаттығуларын өткізіп, елдің мәртебесін көрсетті. 1910 жылдары Орталық Американың бірнеше елінде тәртіпсіздіктер орын алған кезде, кемелер аймақтағы полициялық операцияларға қатысты. Ең маңыздысы – 1914 жылғы сәуірде Веракрус қаласын басып алу кезіндегі Мексика революциясына АҚШ-тың араласуы. Бірінші дүниежүзілік соғысқа АҚШ-тың қатысу кезінде Вирджиния класының кемелері соғыс кезеңіндегі теңіз күштерін кеңейту үшін теңізшілерді даярлауға пайдаланылды. 1918 жылдың қыркүйегінде олар конвойлерді Еуропаға сүйемелдеуді бастады, бірақ Германия екі айдан кейін капитуляциялап, соғыс аяқталды. Соғыстан кейін олар американдық әскерлерді Франциядан қайтаруға, ал кейін оқу кемелері ретінде қолданылды. 1922 жылғы Вашингтондық теңіз келісімінде теңіз қаруларын қысқарту талап етілді, бұл кемелердің қызмет мерзімін қысқартты. Вирджиния мен Нью-Джерси 1923 жылы бомбалау сынақтарында батып, ал қалған үш кеме сол жылдың соңында металл тескілеріне жіберілді.

Дизайн

1898 жылғы Испания-Америка соғысындағы АҚШ-тың жеңісі жауынгерлік кемелерді құрылыстануға зор әсер етті, себебі флоттың қызметі жөніндегі мәселе – яғни, оның жағалау қорғанысына немесе ашық теңіздегі операцияларға бағытталғандығы шешілді. Флоттың шетелдегі шабуылдық операцияларды жүргізуге қабілеті, қуатты жауынгерлік кемелердің қажеттілігін көрсетті. Осының нәтижесінде АҚШ Конгресі одан да үлкен кемелерді құрылысқа беруге келісім берді; «Вирджиниялар», олардың үшеуі 1899 жылдың 3 наурызында мақұлданды, осы жаңа кемелердің алғашқысы болды. 1900 жылдың 7 маусымында тағы екеуіне рұқсат берілді. 1898 жылдың 12 шілдесінде жарияланған меморандумда 12 дюймдік 4 зеңбірек, 16 зеңбірек және 10 зеңбірекпен қаруланған, 12 дюймдік Крупп бронялық белдеуімен қорғалған және белгілі бір жылдамдықпен жүзуге қабілетті кемелер қарастырылды. Жобаланған ауырлық пен қару-жарақ жөніндегі пікірталас қазан айына дейін жұмысты тоқтатты. Капитан Чарльз О’Нилл 12 дюймдік және кіші калибрлі зеңбіректердің аралас батареясын, біріне-бірі орналасқан мұнаралармен жабдауды ұсынды, ал Құрылыс және жөндеу бюросының бас конструкторы Филипп Хичборн аралас батареяның орнына біркелкі қаруланған кемені ұсынды. Аралас батареяны қабылдауға шешім қабылданды, себебі 8 дюймдік зеңбірек, қарсылас елдердің линкорларындағы орта броняны тесіп өте алатын еді. Жабдықтау бюросының бастығы капитан Роял Брэдфорд 18,5 теңіз шақырымы жеткілікті дей отырып, О’Ниллдің талабынан кемірек ұсынды; ең төменгі 20 теңіз шақырымын талап ету арқылы келісімге келді. Бұл келісімдер екі нұсқаны жасады: «А», онда 8 дюймдік зеңбіректер кеменің ортасына орналасқан төрт екі зеңбіректік мұнараларда орналастырылған, «Вирджиния» сияқты, және «Б», онда төрт мұнараның екеуі 12 дюймдік зеңбірек мұнараларының үстіне орналастырылған, «Дредноут» сияқты. «А» нұсқасында казематтарда он алты 6 дюймдік зеңбірек болды, ал «Б» нұсқасында тек он екі зеңбірек болды. Құрылыс жөніндегі кеңес бастапқыда «А» нұсқасын жақтады, бірақ кеңестегі бір офицер бұл жобаны соншалықты қабылдамады, Теңіз әскері хатшысы екі жобаны қарастыру үшін екінші, үлкен кеңес құруды бұйырды. Кеңеске сегіз жетекші офицер қосылды; бұл топ «Б» нұсқасының біріне-бірі орналасқан мұнараларын жақтады. Кеңес мүшелерінің бірі, вице-адмирал Альберт Баркер, алғашқы үш кемені «А» нұсқасы бойынша, ал соңғы екеуін «Б» нұсқасы бойынша салуды ұсынды. Бастапқыда кеңес бұл идеяны мақұлдады, бірақ Оружие бюросының бастығы бұл ұсынысты жобалардың біркелкілігі үшін қабылдамады. Теңіз әскері хатшысы мәселені шешу үшін үшінші кеңес шақырды, он екі мүшесінің он бірі «Б» нұсқасын қолдады. Соңғы жоба 1901 жылдың 5 ақпанында мақұлданды. Біріне-бірі орналасқан мұнаралар өте қиындық тудырды; бұл құрылғы бастапқыда салмақты азайту және үлкен калибрлі зеңбіректердің ұзақ уақытты қайта зарядтау кезінде 8 дюймдік зеңбіректердің жылдам атуын қамтамасыз ету үшін жасалған. «Вирджиниялар» қызметке кірген кезде, түтінсіз ұңғыл және жылдам атуға қабілетті, үлкен калибрлі зеңбіректер оқ ату арасындағы уақытты 180 секундтан 20 секундқа дейін қысқартты. 8 дюймдік зеңбіректер 12 дюймдік зеңбіректерге кедергі келтірмей, ең жоғары жылдамдықпен атуға мүмкіндік бермеді, себебі соққы және ыстық газдар төмендегі экипажға зиян келтіретін еді. Сонымен қатар, британдық «Дредноут» – қызметке енген алғашқы «үлкен зеңбірекпен» жабдықталған линкор, «Вирджиниялардан» кейін көп ұзамай 1906 жылдың соңында құрылысқа қойылды және оларды бірден ескірген деп жариялады.

Жалпы сипаттамалары мен машиналары

Виргиния класының кемелерінің су сызығындағы ұзындығы 133 метр (435 фут), ал жалпы ұзындығы 134 метр (441 фут) болатын. Олардың ені 23 метр (76 фут), ал суға бату тереңдігі 7 метр (23 фут) құрады. Олар жобаланған күйінде және толық жүктемеде дейін суды ығыстырды. Кемелердің жоғары метацентрикалық биіктігі болғандықтан, тіпті қолайсыз теңізде де тұрақсыздыққа ұшырады. Басқару бір рульмен жүзеге асырылды. Салынған кезде кемелерде ауыр әскери мачталар мен шайқас платформалары орнатылған, бірақ 1909 жылы олар торлы мачталармен ауыстырылды. Кеме экипажы 40 офицер және 772 сарбазды құрады. Кеме екі білікпен үш кеңейімді бу машинасымен жабдықталған. Бу көмірмен қыздырылатын су түтікшелі қазандықтармен қамтамасыз етілді; Вирджиния және Джорджия штаттарында жиырма төрт Николасс қазандығы болса, ал қалған үш кемеде он екі Babcock & Wilcox қазандығы болды. Бұлар кеменің орта тұсындағы үш түтік арқылы шығарылды. Машиналар ең жоғары жылдамдықты қамтамасыз етті. 1919 жылы Вирджиния және Джорджия штаттарындағы Николасс қазандықтары он екі Babcock & Wilcox қазандығымен ауыстырылды. Кемелер көмірдің тоннасын тасыды, бұл оларға жобаланған круиздік радиусы шақырымға дейін, жылдамдықпен саяхаттауға мүмкіндік берді. Қызметте олар іс жүзінде шақырымға дейін саяхаттады. Кемелер жалпы қуаты болған электр генераторларымен жабдықталған.

Қару-жарақ

Кемелердің негізгі батареясы орта сызықта орналасқан екі екі қабатты мұнарада 12 дюймдік 40 калибрлі төрт зеңбіректерден тұратын, біреуі алдыңғы, біреуі артқы жағында болды. Зеңбіректер снарядты бастапқы жылдамдығымен атып жіберді. Мұнаралар Mark V типті орнатулар болды, бұл кез келген көтерілу бұрышында қайта зарядтауға мүмкіндік берді. Бұл орнатулар 20 градусқа дейін көтеріліп, -7 градусқа дейін төмендеуге қабілетті болды. Әр зеңбірекке 60 снарядтан берілді. Екінші батарея сегіз 8 дюймдік 45 калибрлі Mark 6 және он екі 6 дюймдік 50 калибрлі Mark 6 зеңбіректерінен тұрды. 8 дюймдік зеңбіректер төрт екі қабатты мұнараға орнатылған; олардың екеуі негізгі батарея мұнараларының үстіне орналастырылған, ал қалған екі мұнара алдыңғы түтікпен қатар орналасқан. 8 дюймдік зеңбіректер Mark VI типті болды және олар снарядтарды 125 снарядпен қамтамасыз етілді. 6 дюймдік зеңбіректер корпустағы казематтарға орналастырылды. 6 дюймдік Mark VI зеңбіректер торпедалық қайықтарға қарсы жақын қашықтықта қорғану үшін 12 3 дюймдік 50 калибрлі зеңбіректерден және 12 3 фунттық зеңбіректерден құралды. Сол кездегі ірі кемелерге тән болғандай, Вирджиния класы төрт 21 дюймдік (533 мм) торпеда түтігін алып жүрді, олар корпустың бүйір бөлігінде су астында орналастырылған. Бастапқыда олар Mark I Bliss Leavitt дизайнымен жабдықталған, бірақ олар тез арада 1905 жылы жасалған Mark II-ге ауыстырылды. Mark II жарылғыш бөлігіне арналған және жылдамдығымен қозғалды.

Қару-жарақ

Вирджинияның негізгі бронелі белдеуі журналдардың, машиналар бөлімшелерінің және басқа да жерлердің үстін қалың жапқан. Ол су сызығынан жоғары 1 метрге, ал төмен 2 метрге дейін созылған. Басты артиллерия мұнаралары (және олардың үстіндегі қосалқы мұнаралар) қалың майсасы мен қалың төбелеріне ие болды. Басты артиллерия мұнараларының қабырғалары 8 дюйм қалыңдық болса, үстіне орналасқан мұнаралардың қабырғаларындағы броня 6 дюймға дейін азайтылған. Тіреу барбеттері броньды пластиналармен жабылған. Екі бүйірлік мұнараның майсасы қалың, қабырғалары 6 дюйм, ал төбелері 2 дюйм қалыңдық болды. Алты дюйм қалыңдықтағы броня казематтық қаруларды қорғаған. Бақылау мұнарасының қабырғалары қалың, ал төбесі 2 дюйм қалыңдық болды. Кемелердің палубаларының қалыңдығы 2-ден 5 метрге дейін ауытқып, олардың бүйірлері негізгі белдеудің төменгі жиегімен байланысу үшін көлбеу бұрышпен орналасқан.

Қызмет тарихы

Осы кластағы бес кеме де өздерінің мансабының басым бөлігінде Атлантика флотында қызмет етті. 1907 жылы Вирджиния, Джорджия және Нью-Джерси Джеймстаун колониясының құрылғанына 300 жыл толуын атап өту үшін Джеймстаун көрмесіне қатысты. Бес кеме Ұлы Ақ Флоттың 1907–1909 жылдардағы круизіне қатысты, бірақ АҚШ-тың батыс жағалауында салынған Небраска флотына 1908 жылы Калифорнияға жеткеннен кейін қосылды. Флот 1907 жылдың 16 желтоқсанында Хэмптон Роудстан шығып, оңтүстікке қарай, Оңтүстік Американы айналып, солтүстікке қарай АҚШ-тың батыс жағалауына қарай жүзіп кетті. Содан кейін кемелер Тынық мұхиты арқылы өтіп, Австралия, Филиппин және Жапонияда тоқтады, ал кейін Үнді мұхиты арқылы әрі қарай жүзу үшін жолға шықты. Олар Суэц каналы арқылы өтіп, Атлантиканы кесіп өтер алдында Жерорта теңізін аралап, 1909 жылдың 22 ақпанында президент Теодор Рузвельтпен теңіз парадында кездесу үшін Хэмптон Роудсқа келді. Содан кейін кемелер АҚШ-тың шығыс жағалауы мен Кариб бассейнінде бейбіт уақыттағы жаттығуларды бастады, соның ішінде Вирджиния шығанақтарында артиллериялық жаттығулар, Атлантикадағы жаттығу круиздері және Куба суларындағы қысқы жаттығулар. 1909 жылдың соңында Вирджиния, Джорджия және Род-Айленд француз және британ порттарына сапарлады. Мансабының барысында Орталық Американың бірнеше еліндегі саяси тәртіпсіздіктер АҚШ-ты аймақтағы американдық мүдделерді қорғау үшін кемелерді жіберуге мәжбүр етті. Нью-Джерси президент Томас Эстрада Палманың үкіметін қолдау үшін Кубаның тыныштығын сақтауға көмектесу үшін Кубаға жіберілді. Бес кеме де Мексика революциясына қатысты, АҚШ елде тұратын азаматтарын қорғау үшін араласты, нәтижесінде 1914 жылдың сәуір айында Веракрустың басып алынуына әкелді. Нью-Джерси де 1914 жылы Гаитидегі және Доминикан Республикасындағы американдық мүдделерді қорғау үшін жіберілді. 1914 жылдың шілдесінде Еуропада Бірінші дүниежүзілік соғыс басталды; АҚШ соғыстың алғашқы үш жылы бейтарап қалды. Германиямен қарым-қатынастар 1917 жылдың басында Германияның шектеусіз су асты кемелерінің кампаниясынан кейін шиеленісті күйге жетті, оның салдарынан бірнеше американдық сауда кемелері Еуропа суларында батты. 1917 жылдың 6 сәуірінде АҚШ Германияға соғыс жариялады. Вирджиния класының кемелері бастапқыда тез өсіп келе жатқан соғыс флотының қажеттілігі үшін пулеметшілер мен машина бөлімінің қызметкерлерін даярлау үшін пайдаланылды. 1918 жылдың қыркүйегінен бастап кемелер Францияға солдаттарды тасымалдаған конвойларды сүйемелдеуге кірісті, бірақ бұл міндет қарашада Германиямен қол қойылған келісіммен тоқтатылды. Соғыс аяқталғаннан кейін Вирджиниялар 1919 жылдың ортасына дейін американдық сарбаздарды Франциядан қайтарып әкелу үшін пайдаланылды. Бұл кемелер соғыстан кейінгі кезеңде қысқа уақытқа сақталып, кейін қызметтен шығарылды. Небраска, Джорджия және Род-Айленд Тынық мұхиты флотына ауыстырылды, соңғысы 1-ші эскадрильяның флагманы ретінде қызмет етті, бірақ олардың барлығы 1920 жылға қарай қызметтен шығарылды. 1922 жылы қол қойылған Вашингтон теңіз келісімінің шарттарына сәйкес, олар теңіз қарулануын шектеу бағдарламасының бір бөлігі ретінде жойылды. Вирджиния мен Нью-Джерси 1923 жылдың қыркүйегінде Билли Митчеллдің басшылығымен әскери бомбалаушылардың шабуылымен Кейп-Хаттерастан тыс жердегі нысана ретінде батты. Қалған үш кеме сол жылдың қараша айында кеме бөлгіштерге сатылды.