Кіріспе
Британдық авианосецтер класы
«Имплакабель» класындағы авианосецтер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік теңіз күштері үшін салынған екі авианосецтен тұрады. Олар бұрынғы кемелерге қарағанда жылдамырақ болды және көбірек ұшақтарды тасымалдады. 1944 жылы құрылысы аяқталғаннан кейін оларға Жеке флотқа (Home Fleet) кіруге тапсырыс берілді және Норвегиядағы нысаналарға, сондай-ақ неміс линкоры «Тирпицке» шабуыл жасады. Кейін олар Британдық Тынық мұхиты флотына (БТФ) қосылды. «Имплакабель» Тынық мұхитына барған алғашқы кеме болды және жолда жапондықтар бақылауындағы Суматрадағы мұнай өңдеу зауыттарына шабуыл жасады. Ол 1945 жылдың наурыз-сәуір айларында Окинаваға шабуыл жасаған «Мұзтау» (Iceberg) операциясына қатысты. Екінші кеменің Тынық мұхитына келуі жөндеу жұмыстарына байланысты кешікті, ол маусым айынан бастап ғана жапондықтарға қарсы операцияларға қатысты. Апалы-сіңлілі кемелер шілде және тамыз айларында Жапон аралдарына жасалған шабуылдарға қатысты. «Индефатигебл» BТФ-тің көп бөлігі тамыздың басында қосымша операцияларды дайындау үшін кері қайтқаннан кейін операцияларын жалғастыруға таңдалған жалғыз авианосец болды. Жапонияның ресми капитуляциясынан кейін «Имплакабель» одақтас әскерлерін және соғыс тұтқындарын жыл соңына дейін Австралия мен Канадаға тасымалдады. Апалы-сіңлілі кемелер 1946 жылы елдеріне оралды; «Индефатигебл» әскерлерді тасымалдау үшін жыл бойы пайдаланылды, содан кейін 1947 жылы резервке жіберілді, ал «Имплакабель» Жеке флот үшін оқу авианосеціне айналды. «Индефатигебл» оқу кемесіне айналдырылып, 1950 жылы Жеке флотпен қызмет ету үшін қайта жандандырылды. «Имплакабель» сол жылы резервке жіберілді және 1952 жылы оқу кемесіне айналдырылды. Апалы-сіңлілі кемелерді 1950 жылдардың ортасында жаңғырту жоспарланған, бірақ олардың алдындағы авианосецті жаңғырту тым қымбат және ұзаққа созылғандықтан, жаңғырту тоқтатылды. Апалы-сіңлілі кемелер 1954 жылы қызметтен шығарылды және 1955–1956 жылдары металл тескілеуге сатылды.
Негізгі мәліметтер мен сипаттама
Implacable класы 1938 жылғы Әскери-теңіз бағдарламасы үшін Illustrious класының ұшақ тасымалдауышының жетілдірілген нұсқасы ретінде құрылды, бірақ Екінші Лондондық Әскери-теңіз келісімінде рұқсат етілген тоннаждың шегінде қалып отырды. Бастапқы өзгеріс – тасымалдаушылардың жылдамдығын кеміндегісін қамтамасыз ету үшін төртінші бу турбинасы мен оған сәйкес винт бұрандасын қосу қажет болды. Машиналардың қосымша салмағын өтеу үшін ангар палубасы мен ангардың соңғы бөліктеріндегі броняның қалыңдығы азайтылды. Сонымен қатар, Кеме құрылысының директоры (DNC) төменгі ангарда қосымша он екі ұшақ (барлығы 48) тасымалдауға арналған Illustrious дизайнының (Design D) басқа модификациясын жасап жатты, бұл бастапқы дизайнның қосымша машиналарын одан да көп броняны құрбан ету арқылы енгізуді көздейді. Ангардың биіктігі бастапқыда жаңа Fairey Albacore торпедалық бомбалаушысын орналастыру үшін жоғарғы ангарда 13 фут (4 м), ал биік амфибиялық ұшақтарды орналастыру үшін төменгі ангарда 16 фут (5 м) болуы жоспарланған, бірақ саясаттағы кейінгі өзгеріс жоғарғы ангардың биіктігін 14 футқа (4 м) көтерді. Design D 1938 жылдың 2 тамызында Адмиралтейство кеңесіне ұсынылып, 17 қарашада бекітілді. 1939 жылдың сәуір айында төменгі ангардың биіктігі ангардың қабырғалық бронясын қалыңдату үшін 14 футқа дейін төмендетілді және ангарда амфибияларды тасымалдау туралы идеядан бас тартты. Implacable класының кемелерінің жалпы ұзындығы 766 фут (233 м), су сызығындағы ұзындығы 730 фут (223 м) болды. Олардың ені су сызығында 95 фут (29 м) және толық жүктемеде 29 фут (9 м) суға бату тереңдігі болды. Кемелердің салмағы артық болды және толық жүктемеде ығыстырды. Олардың экипажы 1945 жылы шамамен 2300 офицер мен сарбаздан тұрды. Толық жүктемедегі метацентрлік биіктігі жеңіл жүктемеде 4,06 фут (1 м), ал толық жүктемеде 6,91 фут (2 м) болды. Кемелерге төрт Парсонс бу турбинасы орнатылған, олардың әрқайсысы сегіз Адмиралтейство 3 барабанды қазандықтан бу алатын бір валды қозғалтты. Турбиналардың жалпы қуаты , максималды жылдамдыққа жетуіне жеткілікті болды. Теңіз сынақтарында кемелер жылдамдыққа жетті. Implacable класының кемелері максималды 766 тонна отын майын тасымалдады, бұл оларға жылдамдығында қашықтыққа қанағаттандырды. Тұтқыштар, апаттық тосқауылдар, ұшақ катапульті және лифттер 766 тонна салмаққа дейін ұшақтарды қабылдауға арналған. Тасымалдаушылардың мұрт жағындағы қондыруды тоқтатуға арналған тоғыз тұтқыр кабельдері орнатылған, олар кеме мұрт жағына қонған ұшақтардың соқтығысуын болдырмау үшін үш апаттық тосқауылмен толықтырылды. Артқы ұшу палубасына зақым келген жағдайда Implacable класының кемелері ұшақтардың мұрттан қонуына мүмкіндік беру үшін үш қосымша алдыңғы тұтқыр кабельдермен жабдықталған. Бір BH3 гидравликалық катапульті ұшу палубасының алдыңғы бөлігіне 20 000 фунт салмақтағы ұшақтарды ұшыруға орнатылған, ал жеңіл ұшақтарды ең жоғары жылдамдықпен ұшыруға болады. Кемелер орта сызықта екі лифтпен жабдықталған, олардың алдыңғысы тек жоғарғы ангарды қызмет көрсетті, ал артқы лифт екі ангарды да қызмет көрсетті. Жоғарғы ангардың ұзындығы 458 фут (140 м), ал төменгі ангардың ұзындығы 208 фут (63 м) болды, екеуінің де ені 62 фут (19 м) тең болды. Екі ангардың биіктігі 14 фут болды, бұл Lend Lease Vought F4U Corsair истребительдерін, сондай-ақ соғыстан кейінгі көптеген ұшақтар мен тікұшақтарды сақтауға мүмкіндік бермеді. Өрт болған жағдайда жоғарғы ангарды екі өртке қарсы пердемен, ал төменгі ангарды бір өртке қарсы пердемен бөлуге болады. Хангарларда 48 ұшақ орналасуға арналған, тұрақты палубалық тұрақ 81 ұшаққа дейін орналасуға мүмкіндік берді. Осы қосымша ұшақтарды қолдауға қажетті экипаж, техникалық қызметкерлер және жабдықтар төменгі ангарда орналастырылды. Кемелерге ұшаққа шамамен бес рет ұшуға жеткілікті мөлшерде бензин берілді.
Қару-жарақ, электроника және бронь
Кемелердің негізгі қару-жарағы сегіз RP 10 Mk II** қос пулемет мұнарасында орналасқан он алты QF Mark II қос мақсатты зеңбірек болды, корпустың әр жағында төрт-төрт мұнарадан. Illustrious класындағы кемелерден айырмашылығы, зеңбірек мұнараларының шатырлары жазық және ұшу палубасымен бір деңгейде болды. Зеңбіректің максималды атыс қашықтығы +45° бұрышта 41000 фут (12497 м) құрады. Жеңіл әуе шабуылына қарсы қорғанысқа бес сегіздік установкадағы QF 2 фунт (“пом-пом”) зеңбіректері кірді: екеуі аралдың алдында, біреуі аралдың артқы бөлігінде және екісі корпустың сол жағында. Сонымен қатар корпустың сол жағында бір төрттік 2 фунт установкасы орнатылған. 2 фунт зеңбіректің максималды атыс қашықтығы белгісіз. Екі кемеде де шамамен алты жүзден астам Оерликон 20 мм автопулеметтері әртүрлі конфигурацияда – жеке және жұп установкаларда орнатылған. 1945 жылы Британдық Тынық мұхиты флотына қосылғанға дейін Implacable кемесіне тағы екі төрттік “пом-пом” установкасы қосылды. Соғыстан кейін Оерликон зеңбіректерінің бір бөлігі Бофорс зеңбіректерімен ауыстырылды. 1946 жылдың сәуір айында әрбір кемеде 11–12 Бофорс және 19–30 Оерликон зеңбірегі болды. 4,5 дюймдік зеңбіректер төрт Mk V* (M) атыс басқару директоры арқылы басқарылды, әрқайсысы 285 типті зеңбірек радарымен жабдықталған. Екі директор ұшу палубасында, аралдың алдында және артында орналасқан, үшіншісі аралда, түтін құбырының артында, ал төртіншісі корпустың сол жағында, ұшу палубасының астында болды. Әр директор өз деректерін зеңбірек атуын есептеу үшін АА атыс басқару жүйесіне жіберді. Әр “пом-пом” зеңбірегі тек 282 типті зеңбірек радары бар Mk IV директорымен жабдықталған. Implacable класындағы кемелердің радарлық жабдықтары туралы толық мәліметтер жарияланған көздерде кеңінен қолжетімді емес. Олар көпірдің үстінде 277 типті беттік іздеу/биіктік табу радарымен және алдыңғы мачтада 293 типті нысананы көрсету радарымен жабдықталған. Кемелерде, Illustrious класындағы тасымалдаушыларға соғыстың соңында орнатылған радарларға сүйене отырып, 279 және 281B типті ерте ескерту радарлары болған болуы мүмкін. Implacable класындағы кемелердің ұшу палубасы бронямен қорғалған. Ангарлардың шеттері 2 дюймдік қалқандармен қорғалған. Су сызығындағы броньды белдеу қалыңдығы белгілі, бірақ ол кеменің орталық бөлігін ғана қамтыды, брондалған цитадельді құрайды. Белдеу алдыңғы және артқы бөліктерде 1,5–2 дюймдік көлденең қалқандармен жабылған. Су асты қорғаныс жүйесі Illustrious класында қолданылған сұйық және ауа толтырылған бөліктердің қабатты жүйесі болды және жарылғыш зарядқа төтеп бере алады деп есептелді. 4,5 дюймдік зеңбіректерге арналған патрондар брондалған цитадельдің сыртында орналасқан және 2–3 дюймдік шатырлармен, 4,5 дюймдік қабырғалармен және 1,5–2 дюймдік ұштарымен қорғалған.
The waterline armour belt was thick, but only covered the central portion of the ship to form the armoured citadel. The belt was closed by 1.5 to 2 inch transverse bulkheads fore and aft. The underwater defence system was a layered system of liquid and air filled compartments as used in the Illustrious class and was estimated to be able to resist a explosive charge. The magazines for the 4.5 inch guns lay outside the armoured citadel and were protected by 2 to 3 inch thick roofs, 4.5 inch sides and 1.5 to 2 inch ends.
Жоспарланған жаңғырту
Екі Implacable кемесі 1953–55 жылдары жаңғыртуға жоспарланған, ал Implacable кемесі Victorious кемесінен кейін жаңғыртылатын болды. Штабтық талаптардың жобасы 1951 жылдың шілдесінде жасалды. Бұл жобаға екі ангарды бір 5 метрлік (17 фут) ангарға біріктіру, ұшу палубасын және ұшақтарды басқару жабдықтарын нығайту, лифттерді кеңейту, ангар мен ұшу палубасы арасындағы галерея палубасын қосымша персоналды орналастыру үшін салу, бу катапульттерін орнату және авиациялық отын қоймасын ұлғайту кірді. 1951 жылдың қазанында Victorious кемесінің жаңғыртуын аяқтау күні алғашқы бағаланған 1954 жылғы сәуірден бір жылға кешікті. Implacable кемесінің жаңғыртуы 1953 жылдың сәуірінде басталып, 1956 жылы аяқталу жоспарланған, бірақ кемежай директоры екі крейсердің және басқарылатын зымыранды сынақ кемесі RFA Girdle Ness кемесінің жаңғыртуы кешіктірілмесе, қолданыстағы кестеге сәйкес оны 1955 жылдың сәуірінен бұрын бастау мүмкін емес екенін көрсетті. Әскери-теңіз күштерінің бақылаушысы қайта құрудың уақытын және құнын қысқартуға болатынын сұрады, бірақ ең аз өзгерістер құрылымдық өзгерістерді қажет ететіндіктен ең қымбатқа бағаланды. Бақылаушы кемежай директорына 1953 жылдың маусымынан 1956 жылдың желтоқсанына дейін Implacable кемесін қайта құруды жоспарлауға бұйрық берді, тіпті ол кейіннен шектеулі жаңғыртудың да бастапқы жоспардың үштен біріне жуық құрылымдық жұмысты қажет ететінін және білікті жұмысшылардың жетіспеушілігі (жеке Victorious үшін де жеткіліксіз) екі кемедегі жұмысты кешіктіретінін айтты. Құрылымдық жұмыстың көлемін азайту үшін қазандықтарды ауыстыру талабы алынып тасталды және кемеге әзірлену үстіндегі жүйелердің орнына қолданыстағы радарлар орнатылды. 1952 жылдың қаңтарында кеменің жаңа қару-жарағы алты екі зеңбірекпен жабдықталған 3"/70 және үш алты зеңбірекпен жабдықталған Bofors зеңбірегі деп бекітілді. Бес айдан кейін Әскери-теңіз министрлігі Victorious кемесі соңғы жаңғыртылатын кеме болады деп шешті, себебі тәжірибе көрсеткендей, бұл процесс күткеннен ұзаққа созылып, қымбатқа түседі.
Кемелер
+ Құрылыс деректері Атауы Салушы Құрылысы басталған күні: Fate Fairfield Shipbuilding and Engineering Co., Govan, Scotland21 наурыз 193910 желтоқсан 194228 тамыз 1944Мақұлданбаға сатылған, 27 қазан 1955John Brown & Co., Clydebank, Scotland3 қараша 19398 желтоқсан 19423 мамыр 1944Мақұлданбаға сатылған, қыркүйек 1956
Құрылыс және қызмет көрсету
Бастапқыда екі кеме жоспарланған, бірақ 1938 жылғы Теңіз бағдарламасына бір ғана авиатасымалдағыш кірді, екіншісі үкімет тарапынан бір жылға кешіктірілді. Салынып жатқанда, кемелердің алдыңғы лифті кеңейтіліп, Hawker Sea Hurricane және Supermarine Seafire-дің алғашқы үлгілері сияқты бүктелмейтін ұшақтарды қабылдауға мүмкіндік берді. Ұшу палубасы алдыңғы лифтпен қатар кеңейтілді, сынықтардан қорғау және әрқайсысы өз су өткізбейтін бөлімінде орналасқан жеті дизель генераторы қосылды. Бұл өзгерістер кемелердің толық жүктеме кезіндегі суыруын арттырды. Қазан айының соңында авиатасымалдағышқа Seafire ұшақтары келді және ол Норвегия жағалауындағы «Атлетика» операциясына қатысып, төрт соғыс кемесі мен екі сауда кемесін батырып, неміс суасты қайығына зақым келтірді. Қараша және желтоқсан айларында «Имплакабель» мина қою операцияларын әуеден қамтамасыз етіп, Норвегия жағалауындағы неміс кемелеріне шабуыл жасады. 15 желтоқсанда ол BPF-ке ауысуға дайындық жұмыстарын Роситте бастады, бұл оның жеңіл зениттік қаруларын күшейтуді де қамтыды. 1945 жылдың 10 наурызында кемеге 81 ұшақ (48 Seafire, 12 Firefly және 21 Grumman TBF Avenger торпедолық бомбалаушы) орналастырылды, бұл сол кезге дейін британдық авиатасымалдағыштағы ең көп ұшақ саны болды. Басқа авиатасымалдағыштармен жұмыс істегеннен кейін, кеме 6 шілдеде 1-ші ACS тобымен бірге Жапонияның Хонсю аралынан он күннен кейін 38-ші топтың американдық авиатасымалдағыштарымен кездесу үшін шықты. Британдық авиатасымалдағыштар 17 шілдеде Хонсюдағы жапондық нысаналарға қарсы ұшуды бастады, ал 11 тамызда аймақтан кетуге дейін 1000-нан астам ұшу жасады. Ол 24 тамызда Сиднейге келді және жылдың қалған бөлігін одақтас әскери тұтқындар мен сарбаздарды Австралия мен Канадаға қайтарумен өткізді. 1946 жылдың қаңтарында ол өзінің бауыры «Индефатигебл» және басқа да бірнеше кемелермен бірге Австралия мен Жаңа Зеландияға бірнеше рет портқа барды. Кеме 3 маусымда Сиднейде үйге оралуға дайындалып, үй флотының палубалық оқу-жаттығу кемесі болды. «Индефатигебл» әлі де сынақтарды жүргізіп жатқанда, де Хавиланд Москито 1944 жылдың 25 наурызында кемеге қонды. Бұл екі қозғалтқышты ұшақтың авиатасымалдағышқа алғаш рет қонғаны болды. Кемеде жұмыс істегеннен кейін, ол 1944 жылдың шілде айының басында Seafire, Firefly және Barracuda ұшақтарынан тұратын әуе тобымен үй флотына тағайындалды. 17 шілдеде ол «Маскот» операциясына қатысты, бұл Тирпицке жасалған шабуыл болды, бірақ неміс түтін экрандары салдарынан сәтсіз аяқталды. Келесі айда «Индефатигебл» ұшақтары мина қою операцияларын әуеден қамтамасыз етіп, Норвегиядағы нысаналарға шабуыл жасады. Ол сондай-ақ тамыз айының соңында Тирпицке, «Гудвуд» операциясына шабуыл жасады, бірақ соғыс кемесіне елеулі зақым келтіре алмады. «Индефатигебл» қараша айында BPF-ке тағайындалды және ол 10 желтоқсанда Сейлонның Коломбо қаласына келді, онда ол 1-ші ACS тобына қосылды. BPF басқа кемелерімен бірге 1945 жылдың қаңтарында Суматрадағы мұнай өңдеу зауыттарына шабуыл жасады («Лентил» және «Меридиан» операциялары), содан кейін Тынық мұхитындағы операцияларға дайындалу үшін Сиднейге бет бұрды. Кемеге келтірілген залал аз болды және ұшу палубасы отыз минуттан кейін қайта іске қосылды. Окинава алынғаннан кейін, BPF 7 маусымда Сиднейге оралды. «Индефатигебл» операцияға қайта қосылуды кешіктірді, өйткені оның машиналарын жөндеу қажет болды. Ол 12 шілдеде Манустан шығып, сегіз күннен кейін Жапония жағалауына жетті. Оның ұшақтары 24 шілдеде Ішкі теңіздегі нысаналарға шабуыл жасай бастады. BPF-тің көпшілігі 10 тамызда Қышу аралдарын басып алуға дайындық үшін «Олимпиада» операциясына дайындық үшін жоспарланғандай кері қайтты, бірақ «Индефатигебл» және басқа бірнеше кеме операциялар соңында Ұлыбританияны білдіру үшін қалды. Кеме ұшақтары 13 және 15 тамызда ұшуға шықты. Соңғы рет оның Seafire ұшақтары он екі Mitsubishi A6M Zero ұшағынан сегізін түсірді, ал біреуін жоғалтты және Avenger ұшағының пулеметшісі тағы бір жапон ұшағын түсірді. Отты тоқтату туралы келісімге қол қойылғаннан кейін, оның ұшақтары CAP ұшуын жалғастырды және одақтас әскери тұтқындарды іздеу үшін барлау миссияларын орындады. «Индефатигебл» 18 қыркүйекте Сиднейге келді және 15 қарашаға дейін созылған жай ғана жөндеу жұмыстарын бастады. Австралия мен Жаңа Зеландияда турнеден кейін ол 1946 жылдың 15 наурызында Спитхедке келді, онда ол 1900-ден астам жолаушыны тасымалдау үшін қайта жабдықталды. Ол жылдың қалған бөлігінде Австралия, Цейлон, Сингапур және Америкаға әскерлерді тасымалдады, содан кейін 1947 жылдың басында резервке орналастырылды. Кеме оқу кемесі ретінде пайдалануға арналған және 1950 жылы үй флотының оқу эскадрильясында қызмет етуге қайтадан тапсырылды. 1954 жылдың қазанында Роситте қызметінен босатылып, 1955 жылдың маусымда Гарелохқа сүйретілді. «Индефатигебл» 1956 жылдың қыркүйегінде металл тескіштерге сатылып, кейіннен бөлшектелді.