Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1922 жылғы көп мақсатты ұшу қайығының Дорнье отбасы
1922 multi role flying boat family by Dornier
Дорнье Do J Wal ("кит") – Дорнье Flugzeugwerke компаниясымен 1920-жылдары жасалған екі қозғалтқышты неміс ұшу қайығы. Do J 1933 жылғы ұшақтарды белгілеу жүйесі бойынша Рейхтік әуе министрлігі (RLM) тарапынан Do 16 деп аталды.
The Dornier Do J Wal ("whale") is a twin engine German flying boat of the 1920s designed by Dornier Flugzeugwerke. The Do J was designated the Do 16 by the Reich Air Ministry (RLM) under its aircraft designation system of 1933.
Жобалау және әзірлеу
Do J жоғары орналасқан, екі поршеньді қозғалтқышпен қанат үстіндегі орталық гондолаға тізбектей орнатылған, бір қозғалтқыш тракторды, екіншісі түрткіш винтті итермелейді. Корпусы Клаудиус Дорнье патенттеген спонсондармен жабдықталған, бұл алғаш рет Дорнье жасаған Zeppelin Lindau Rs.IV ұшақ кемесінде Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында қолданылған. Do J алғашқы рейсін 1922 жылғы 6 қарашада жасады. Рейс, сондай-ақ 1932 жылға дейінгі өндірістің көп бөлігі Италияда өтті, себебі Версаль келісіміне сәйкес Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германияда авиацияға шектеулер қойылған еді. Дорнье 1931 жылы Германияда Wal өндірісін бастады, ал өндіріс 1936 жылға дейін жалғасты. Әскери нұсқасында (неміс тілінде Militärwal) экипаж екіден төрт адамға дейін корпус мұрының жанындағы ашық кабинада орналасқан. Кабина алдындағы корпустың мұрын бөлігінде бір пулеметтік ұя және ортасында бір-екі ұя болған. Испаниядан бастап әскери нұсқалар Аргентинаға, Чилиге және Нидерландыға олардың колонияларында пайдалану үшін жеткізілді, сондай-ақ Югославияға, Кеңес Одағына және өндіріс аяқталғанға дейін Италия мен Германияға жіберілді. Басты әскери пайдаланушылар – Испания мен Нидерланды лицензия бойынша өздерінің нұсқаларын өндірді. Италия, Норвегия, Португалия, Уругвай және Германия сияқты бірнеше елдер Wal-ды әскери міндеттер үшін пайдаланды. Азаматтық нұсқада (Kabinenwal немесе Verkehrswal) (47–48 беттер) келесі тасымалдаушылар тізімі келтірілген: Италияның SANA және Aero Espresso; Германияның Aero Lloyd және Deutsche Luft Hansa; Колумбияның SCADTA; Бразилияның Syndicato Condor; Жапонияның Nihon Koku Yuso Kaisha. Николаудың 1996 жылғы мәлімдемесіне сәйкес, Dornier Wal «теңіз авиациясы тарихындағы ең сәтті коммерциялық жоба» болды. Колумбия әуе күштері 1932–1933 жылдардағы Колумбия–Перу соғысында Wal ұшақтарын қолданды. Dornier Do 18 – Wal-дың толық жаңартылған ұрпағы, бірақ олардың жалпы конфигурациясынан басқа көптеген ерекшеліктері болмады.
The Do J had a high mounted strut braced parasol wing with two piston engines mounted in tandem in a central nacelle above the wing; one engine drove a tractor and the other drove a pusher propeller. The hull made use of Claudius Dornier's patented sponsons on the hull's sides, first pioneered with the earlier, Dornier designed Zeppelin Lindau Rs. IV flying boat late in World War I. The Do J made its maiden flight on 6 November 1922. The flight, as well as most production until 1932, took place in Italy because of the restrictions on aviation in Germany after World War I under the terms of the Treaty of Versailles. Dornier began to produce the Wal in Germany in 1931; production went on until 1936. In the military version (Militärwal in German), a crew of two to four rode in an open cockpit near the nose of the hull. There was one machine gun position in the bow in front of the cockpit and one or two amidships. Beginning with Spain, military versions were delivered to Argentina, Chile and the Netherlands for use in their colonies; examples were also sent to Yugoslavia, the Soviet Union and to the end of production Italy and Germany. The main military users, Spain and the Netherlands, manufactured their own versions under licence. Several countries, notably Italy, Norway, Portugal, Uruguay and Germany, employed the Wal for military tasks. The civil version (Kabinenwal or Verkehrswal) (pages 47–48) lists the following carriers: SANA and Aero Espresso of Italy; Aero Lloyd and Deutsche Luft Hansa of Germany; SCADTA of Colombia; Syndicato Condor of Brazil; Nihon Koku Yuso Kaisha of Japan. According to Nicolaou, 1996 the Dornier Wal was "easily the greatest commercial success in the history of marine aviation". The Colombian Air Force used Wals in the Colombia–Peru War in 1932–1933. The Dornier Do 18 was a completely updated successor to the Wal but shared little more than the general configuration.
Алдын ала ұшулар
Норвегиялық поляр зерттеушісі Роальд Амундсен, Линкольн Эллсвортпен бірге, ұшқыш Хьяльмар Райзер Ларсен және тағы үш команда мүшесі 1925 жылы Солтүстік полюске жетуге талпыныс жасағанда екі Dornier су ұшағын пайдаланды. Оның екі ұшағы, N 24 және N 25, 87° 44' солтүстік ендігіне қонды. Ол кезде ұшақтар жеткен ең солтүстік нүкте осы болды. Ұшақтар радиобайланыссыз, бір-бірінен бірнеше шақырым қашықтықта қонды, бірақ экипаждар қайта қосыла алды. Ұшақтардың бірі, N 24, зақымдалды. Амундсен мен оның командасы үш аптадан астам уақыт бойы мұздан ұшып шығу үшін ұшу-қону жолағын дайындады. Олар 600 тонна мұзды қазып, күнделікті 454 грамм азық-түлікпен ғана көрінді. Соңында N 25-ке алты экипаж мүшесі жиналды. Райзер Ларсен ұшып кетті, және олар жарылған мұз үстінен қиындықпен көтерілді. Олар өлген деп есептелгеннен кейін жеңіспен оралды. 1930 жылдың 18 тамызында Вольфганг фон Гронау Амундсен ұшқан Dornier Wal (D 1422) ұшағымен Атлантика арқылы ұшуға шықты, Атлантиканың солтүстік әуе жолын құрды. Ол Sylt (Германия), Исландия, Гренландия, Лабрадор, Нью-Йорк қалаларынан 47 сағатта ұшты. 1932 жылы фон Гронау "Grönland Wal" ("Гренландия киті") аталған Dornier Wal (D 2053) ұшағымен әлемді айналып ұшты. 1926 жылы капитан Рамон Франко Plus Ultra ұшағымен Атлантика мұхитын кесіп өтіп, испан ұлттық батыры атанды. Бұл бағыт 1922 жылы португалдық авиаторлар Сакадура Кабрал мен Гаго Коутиньо Оңтүстік Атлантика арқылы алғашқы ұшуларын жасаған кездегі бағытқа ұқсас болды. Оның орынбасары Хулио Руис де Альда Микелеиз болды, ал экипаж мүшелері Teniente de Navio (флот лейтенанты) Хуан Мануэль Дуран және механик Пабло Рада еді. Plus Ultra 22 қаңтарда Испанияның Уэльва провинциясындағы Палос-де-ла-Фронтерадан ұшып, 26 қаңтарда Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласына жетті. Олар Gran Canaria, Кабо-Верде, Пернамбуко, Рио-де-Жанейро және Монтевидеода тоқтады. 10 270 шақырымдық сапар 59 сағат 39 минутта аяқталды. Бұл оқиға әлемнің көптеген газеттерінде жарияланды, бірақ кейбіреулері ұшақтың өзінің және техникалық сарапшылығының шетелдік екенін атап өтті. Испан тілінде сөйлейтін әлемде испандық авиаторлар үлкен құрметке ие болды, әсіресе Аргентина мен Испанияда, мыңдаған адамдар Мадридтегі Plaza de Colón алаңына жиналды. 1929 жылы Франко тағы да Атлантика арқылы ұшуға тырысты, бірақ ұшақ Азор аралдарына жақын теңізге құлады. Экипаж бірнеше күннен кейін Ұлыбритания Корольдік теңіз күштерінің HMS Eagle авианосегімен құтқарылды. Португалиялық әскери авиатор майор Сарменто де Бейрес және оның экипажы (навигатор капитан Хорхе де Кастильо және ұшу инженеры лейтенант Мануэль Гувея) Dornier J ұшағымен, Argos аталған, түнде Атлантика мұхитын алғашқы рет кесіп өтті. Бұл сапар 1927 жылдың 16-17 наурыз күндері Португалия Гвинеясындағы Биягос архипелагынан Бразилиядағы Фернандо де Норонха аралына жасалды. Екі Dornier Wal (D ALOX Passat және D AKER Boreas) 1939 жылғы үшінші неміс Антарктика экспедициясында да маңызды рөл атқарды.
The Norwegian polar explorer Roald Amundsen accompanied by Lincoln Ellsworth, pilot Hjalmar Riiser Larsen, and three other team members used two Dornier seaplanes in his unsuccessful attempt to reach the North Pole in 1925. His two aircraft, N 24 and N 25, landed at 87° 44' north. It was the northernmost latitude reached by any aircraft up to that time. The planes landed a few miles apart without radio contact, yet the crews managed to reunite. One of the aircraft, the N 24, was damaged. Amundsen and his crew worked for over three weeks to prepare an airstrip to take off from the ice. They shoveled 600 tons of ice while consuming only one pound (454 g) of daily food rations. In the end, six crew members were packed into the N 25. Riiser Larsen took off, and they barely became airborne over the cracking ice. They returned triumphantly after widely being presumed dead. On 18 August 1930, Wolfgang von Gronau started on a transatlantic flight in the same Dornier Wal (D 1422) Amundsen had flown, establishing the northern air route over the Atlantic, flying from Sylt (Germany) Iceland Greenland Labrador New York ) in 47 flight hours. In 1932 von Gronau flew a Dornier Wal (D 2053) called the "Grönland Wal" (Greenland Whale) on a round the world flight. In 1926 the captain Ramón Franco became a national Spanish hero when he piloted the Plus Ultra on a trans Atlantic flight, following the route made by the Portuguese aviators Sacadura Cabral and Gago Coutinho in the first flight across the South Atlantic in 1922. His co pilot was Julio Ruiz de Alda Miqueleiz; the other crew members were Teniente de Navio (Navy Lieutenant) Juan Manuel Duran and the mechanic Pablo Rada. The Plus Ultra departed from Palos de la Frontera, in the Province of Huelva, Spain, on 22 January and arrived in Buenos Aires, Argentina, on 26 January. It stopped over at Gran Canaria, Cape Verde, Pernambuco, Rio de Janeiro and Montevideo. The 10,270 km journey was completed in 59 hours and 39 minutes. The event appeared in most major newspapers worldwide, although some of them underlined the fact that the airplane itself, plus the technical expertise were foreign. Throughout the Spanish speaking world, the Spanish aviators were wildly acclaimed, particularly in Argentina and Spain where thousands gathered at Plaza de Colón in Madrid. In 1929 Franco attempted another trans Atlantic flight, this time crashing the airplane in the sea near the Azores. The crew was rescued days later by the aircraft carrier HMS Eagle of the British Royal Navy. The Portuguese military aviator major Sarmento de Beires and his crew (captain Jorge de Castilho as navigator and lieutenant Manuel Gouveia as flight engineer) made the first aerial crossing of the Atlantic Ocean by night in a Dornier J named Argos. The crossing was made on the night of the 16 to 17 March 1927, from the Bijagós Archipelago in Portuguese Guinea to Fernando de Noronha island in Brazil. Two Dornier Wals (D ALOX Passat and D AKER Boreas) also played an important role in the Third German Antarctic Expedition of 1939.