Кіріспе

Бір молекуланың құрылымымен шектелген процесс немесе сипаттама. Химияда, "молекулаішілік" термині бір молекуланың құрылымында ғана жүретін процесс немесе сипаттаманы, сондай-ақ бір молекуланың шегінде болатын қасиет немесе құбылысты білдіреді.

Құралдар мен тұжырымдамалар

Ішмолекулалық циклдеудің артықшылықтарын пайдалану үшін көптеген құралдар мен түсініктер әзірленді. Мысалы, ірі топтарды орнату Торп-Инггольд эффектін пайдаланады. Аз концентрациядағы реакциялар молекулааралық процестерді басады. Бір жиын құралдар төменде талқыланғандай, байланыстыруды қамтиды.

Тіркелген [2+2] молекулалық реакциялар

Тейделген ішмолекулалық [2+2] реакциялар ішмолекулалық 2+2 фотоциклоқосылыстар арқылы циклобутан және циклобутанонның түзілуін қамтиды. Тейдеу көп циклды жүйенің қалыптасуын қамтамасыз етеді. Тейделгіштің ұзындығы [2+2] реакциясының стереохимиялық нәтижесіне әсер етеді. Ұзын тізбектер алкеннің терминалды көміртегі энонның көміртегіне байланысқан "түзу" өнімді жасайды. Егер тізбек тек екі көміртектен тұрса, онда энонның көміртегі алкеннің терминалды көміртегіне байланысқан "қисық" өнім пайда болады. Тейделген [2+2] реакциялары қызықты сақина жүйелері мен топологиялары бар органикалық қосылыстарды синтездеу үшін қолданылған. Мысалы, [2+2] фотоциклизация гинкголид B-дағы трициклді ядролық құрылымды құру үшін пайдаланылды.

Молекулалық тіркесімдер

Әйтпесе, молекулааралық реакцияларды екі реактивтің байланыстырғыш арқылы байланыстырылып, оған байланысты барлық артықшылықтармен уақытша молекулаішілік реакцияларға айналдыруға болады. Байланыстырғыштардың танымал түрлері карбонат эфирі, борон эфирі, силил эфирі немесе силил ацетальды байланыс (силикон байланыстырғыштары) болып табылады, олар көптеген органикалық реакцияларда инертті, бірақ белгілі бір реагенттермен үзілуі мүмкін. Бұл стратегияның жұмыс істеуі үшін басты қиындық – байланыстырғыштың дұрыс ұзындығын таңдау және реактивті топтардың бір-біріне қатысты оптимальды бағытта орналасуын қамтамасыз ету. Мысалы, алкен мен алкиннің силил эфирі арқылы байланыстырылған Паусон-Канд реакциясын қарастыруға болады. Бұл реакцияда реактивті топтарды жақындастыратын байланыстырғыш бұрышы Торпе-Ингольд эффектісі арқылы кремний атомына изопропил топтарын қою арқылы тиімді түрде төмендетіледі. Бұл көлемді топтар кіші метил топтарымен ауыстырылғанда реакция жүрмейді. Тағы бір мысал – екі алкен тобы кремний ацеталь тобы арқылы байланыстырылған (рацемиялық, екінші энантиомер көрсетілмеген) фотохимиялық [2+2] циклоқосылым, ол кейіннен TBAF арқылы үзіліп, эндодиолға айналады. Байланыстырғыш болмағанда экзоизомер пайда болады.