Кіріспе

Бейес ықтималдығы (баезиялық ықтималдығы) — ықтималдылық ұғымының интерпретациясы, онда кейбір құбылыстардың жиілігі немесе дайындығы орнына, ықтималдық білімнің жай-күйін көрсететін немесе жеке сенімнің сандық өлшемі ретінде түсіндіріледі. Бейес ықтималдығының интерпретациясын гипотезалармен жұмыс істеуге мүмкіндік беретін логикалық тұжырымдардың кеңейтілген түрі деп қарастыруға болады, яғни шындығы немесе жалғандығы белгісіз болған ұсыныстармен. Бейес көзқарасында ықтималдық гипотезаға тағайындалады, ал жиіліктік тұжырымдамада гипотеза әдетте ықтималдық тағайындалмай тексеріледі. Бейес ықтималдығы дәлелдік ықтималдықтар санатына жатады; гипотезаның ықтималдығын бағалау үшін Бейес ықтималдығы алдын ала ықтималдықты анықтайды. Бұл, өз кезегінде, жаңа, маңызды деректер (дәлелдер) негізінде кейінгі ықтималдыққа жаңартылады. Бейес интерпретациясы осы есептеуді жүзеге асыру үшін стандартты процедуралар мен формулаларды ұсынады. «Бейес» термині 18 ғасыр математигі және теологы Томас Бейестен шыққан, ол қазір Бейестік тұжырымдама деп аталатын статистикалық деректерді талдаудың тривиальды емес мәселесіне алғашқы математикалық талдауды жасады. Математик Пьер Симон Лаплас қазір Бейес ықтималдығы деп аталатын теорияны дамытып, таныстырды. Субъективистер үшін ықтималдық жеке сенімді көрсетеді. Бұл ерекше жағдайда алдын ала және кейінгі таралымдар бета таралымдары болып табылады және деректер Бернулли сынақтарынан алынған. Пьер Симон Лаплас (1749–1827) теореманың жалпы түрін енгізіп, оны аспан механикасы, медициналық статистика, сенімділік және құқықтану мәселелерін шешу үшін пайдаланды. Лапластың жеткіліксіз себептер принципіне сүйенген біркелкі алдын ала ықтималдықтарды қолданған ерте Бейестік тұжырымдама «кері ықтималдық» деп аталды (өйткені ол бақылаулардан параметрлерге немесе салдарлардан себептерге кері шығарады). 1920 жылдан кейін «кері ықтималдық» көбінесе жиіліктік статистика деп аталатын әдістер жинағымен ығыстырылды. Объективистік бағытта статистикалық талдау тек қабылданған модельге және талданған деректерге ғана байланысты. Бұл жағдайда ешқандай субъективті шешімдер қабылдаудың қажеті жоқ. Керісінше, «субъективист» статистиктері жалпы жағдайда толық объективті талдау мүмкін еместігін жоққа шығарады. 1980 жылдары Бейес әдістерін зерттеу және қолдануда айтарлықтай өсім болды, бұл көбінесе Марков тізбегі Монте-Карло әдістерін ашуға және көптеген есептеу проблемаларын жоюға, сондай-ақ стандартты емес, күрделі қолдануларға қызығушылықтың артуына байланысты. Жиіліктік статистика күшті болып қала берсе (бакалавриат білімі осыған негізделгенімен дәлелденген), Бейес әдістері кеңінен қабылданып, қолданылады, мысалы, машиналық оқыту саласында.

Негіздемесі

Байес ықтималдықтарын Байес қорытындысының негізі ретінде қолдану Кокс аксиомалары, «голландиялық кітап» аргументі, шешімдер теориясына негізделген аргументтер және де Финетти теоремасы сияқты бірнеше дәлелдермен негізделген.

Аксиоматикалық тәсіл

Ричард Т. Кокс Байес жаңартуы бірнеше аксиомадан, оның ішінде екі функционалдық теңдеуден және дифференциалдау гипотезасынан туындайтынын көрсетті. Дифференциалдау немесе тіпті үздіксіздік туралы болжам даулы; Халперн мәлімдемелердің Буль алгебрасы шекті болуы мүмкін деген тұжырымына негізделген қарсы мысал келтірді. Теорияны қатаңдату мақсатында әртүрлі авторлар басқа аксиомаландыруларды ұсынды.

Нидерланд кітапқа деген көзқарасы

Бруно де Финетти ставкаларға негіделген «голландиялық кітап» аргументін ұсынды. Зерек букмекер, нәтижеге қарамастан (мысалы, жылқы жарысы), ойыншылардың есебінен пайда табатындай ставкалар мен коэффициенттерді белгілейді – бұл «голландиялық кітап» құру болып табылады. Бұл, коэффициенттерден шығарылған ықтималдылықтартың дұрыс емеуімен байланысты. Алайда, Иан Хаккинг дәстүрлі «голландиялық кітап» аргументтерінің Байес жаңартуын нақтыламағанын атап өтті: олар Байес емес жаңарту ережелері «голландиялық кітаптан» қашуға мүмкіндік беретінін ашық қалдырды. Мысалы, Хаккинг былай деп жазады: «Байес аксиомаларын дәлелдеуге арналған персоналистік құралдардағы «голландиялық кітап» аргументі де, басқалары да динамикалық болжамды қамтымайды. Олардың ешқайсысы да Байесизмді қамтымайды. Сондықтан персоналист Байес динамикалық болжамын қажет етеді. Шындығында, жеке тұлға тәжірибеден үйренудің Байес моделінен бас тарта алады. Тұз дәмін жоғалтуы мүмкін». Шындығында, «голландиялық кітаптан» қаша алатын Байес емес жаңарту ережелері де бар (Ричард К. Джеффри ережесі жарияланғаннан кейін «ықтималдық кинематикасы» әдебиетінде талқыланғандай, ол өзі Байес деп есептеледі). Байес жаңартуын (нақты) анықтау үшін жеткілікті қосымша гипотезалар маңызды және барлығына қанағаттанарлық деп есептелмейді.

Шешім теориясы әдісі

Абрахам Уолд Байестік тұжырымдаманы (демек, Байестік ықтималдықтарды) қолданудың шешімдік теориялық негіздемесін берді, ол әрбір қабылданатын статистикалық процедура Байестік процедура немесе Байестік процедуралардың лимиті екенін дәлелдеді. Керісінше, әрбір Байестік процедура қабылданады.