Кіріспе

Статистикадағы ұсыныстар. Статистикадағы ықтималдық принципі – статистикалық модель берілген кезде, модель параметрлеріне қатысты үлгідегі барлық мәліметтер ықтималдық функциясында қамтылған. Ықтималдық функциясы, оның тарату параметрлеу аргументінің функциясы ретінде қарастырылған ықтималдық тығыздық функциясынан туындайды. Мысалы, параметрдің функциясы ретінде байқалатын кездейсоқ айнымалының ықтималдық тығыздық функциясын беретін модельді қарастырайық. Содан кейін, белгілі бір мән үшін, функция ықтималдық функциясы болып табылады: ол қандай да бір мәннің қаншалықты "ықтимал" екенін өлшейді, егер біз мәні белгілі болса. Тығыздық функциясы сандық өлшемге қатысты тығыздық болуы мүмкін, яғни ықтималдық массалық функциясы. Екі ықтималдық функциясы эквивалентті болады, егер біреуі екіншісінің скалярлық еселігі болса. Ықтималдық принципі: модель параметрлерінің мәні туралы қорытындылар жасауға қажетті деректердің барлық ақпараты, ықтималдық функциясы жататын эквиваленттілік класына жатады. Күшейтілген ықтималдық принципі осы критерийді, эксперименттің басындағы бақылауларға тоқтату ережесін қолдану арқылы алынған деректер үлгісімен жүзеге асырылатын тізбекті эксперименттер сияқты жағдайларда қолданады.

Ықтималдық заңы

Бұған байланысты түсінік – ықтималдық заңы, яғни дәлелдер бір параметрдің мәнін немесе басқа гипотезаны қаншалықты қолдайтыны олардың ықтималдықтарының қатынасымен, ықтималдық коэффициентімен көрсетіледі. Атап айтқанда,

x байқауының параметр мәнін немесе a гипотезасын b гипотезасына қарсы қолдауының дәрежесі осы қатынаспен анықталады. Егер бұл қатынас 1-ге тең болса, дәлелдер ешқандай айырмашылықты көрсетпейді; егер 1-ден артық болса, дәлелдер a-ны b-ға қарсы қолдайды; ал егер кем болса, керісінше. Байес статистикасында бұл қатынас Байес факторы деп аталады, ал Байес ережесі ықтималдық заңын қорытынды шығаруға қолдану ретінде қарастырылады. Жиіліктерлік қорытындыда ықтималдық коэффициенті ықтималдық коэффициенті тестінде қолданылады, бірақ басқа да ықтималдыққа негітелмеген тесттер де пайдаланылады. Нейман-Пирсон леммасы ықтималдық коэффициенті тестінің берілген маңыздылық деңгейінде екі қарапайым гипотезаны салыстыру үшін ең қуатты тестпен бірдей статистикалық қуатқа ие екенін көрсетеді, бұл ықтималдық заңының жиіліктерлік негіздемесін береді. Ықтималдық принципі мен ықтималдық заңының үйлесуі ықтималдық функциясын максималды деңгейге көтеретін параметрдің мәні дәлелдермен ең мықты қолдалатынын көрсетеді. Бұл – кеңінен қолданылатын ең жоғары ықтималдық әдісінің негізі.

Аргументтер жақта және қарсы

Дәстүрлі статистиканың кеңінен қолданылатын әдістерінің кейбірі, мысалы, көптеген маңыздылық тесттері, ықтималдық принципімен үйлеспейді. Ықтималдық принципіне қатысты пікірлерді, жақтап және қарсы айтылған аргументтерді қысқаша қарастырайық.

Бірнбаумның бастапқы аргументі

Giere (1977) бойынша, Бирнбаум 263-бетті қабылдамады. Бирнбаумның ықтималдық принципіне қатысты алғашқы аргументін басқа статистиктер, соның ішінде Акайк, Эванс және ғылым философтары, оның ішінде Дебора Мейо да жоққа шығарған. Дейвид Мейо мен Бирнбаумның шарттылық принципінің анықтамалары арасындағы негізгі айырмашылықтарды көрсетіп, Бирнбаумның аргументін оңай елеуге болмайды деп санайды. Gandenberger ықтималдық принципінің жаңа дәлелін келтірді, ол бастапқы дәлелге қарсы айтылған кейбір шаруашылықтарды ескереді.