Кіріспе

Якама үнді резервациясы (1994 жылға дейін Якима деп жазылатын) – АҚШ-тың Вашингтон штатындағы, федералды түрде мойындалған Якама ұлттық тайпалары мен топтарының үнді резервациясы. Тайпа құрамына Кликитат, Палус, Валавалла, Веначи, Вишрам және Якама халықтары кіреді.

География

Резервация Каскад тауларының шығысында, Вашингтон штатының оңтүстігінде орналасқан. Адамс тауының шығыс бөлігі осы аумақта жатыр. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, резервацияның ауданы 2,185.94 шаршы миль (5,661.56 км²) және 2000 жылы халық саны 31,799 адамды құрады. Ол негізінен Якима және Кликитат округтерінің солтүстік жиегінде орналасқан. Резервациядағы ең ірі қала – Топпениш. Резервация жерінің 80% федералдық үкімет тарапынан тайпа мен тайпа мүшелерінің мүддесі үшін сенімді түрде сақталады. Қалған 20% жеке меншікте. Резервацияның шамамен 410,000 акр жері бұталы далалық жайылым болып табылады; 2014 жылғы мәліметтер бойынша, осы жерлерде 15,000-ға жуық жабайы жылқы мекендеген – бұл жердің көтере алатынан әлдеқайда көп, тұрақсыз халық саны.

Тарих

Резервация 1855 жылы Вашингтон территориясының губернаторы Айзек Стивенс пен Якама тайпасының өкілдері қол қойған келісім арқылы құрылды. Бірнеше тайпа басшылары осы өкілдердің ортақ жерді беруге құқығы жоқ екеніне және толық кеңес немесе тайпаның келісімін дұрыс алмағанына сенді. Келісім шарттарына байланысты туындаған дау 1855–1858 жылдардағы Якима соғысына әкеп соқты, онда Якама және одақтас тайпалар АҚШ-қа қарсы күресті. 1878 жылғы Баннок соғысынан кейін АҚШ үкіметі Солтүстік Пайют халқын Невададан Якама резервациясына күштеп көшірді, бірақ көпшілігі бұл соғысқа қатыспаған еді. Вашингтондағы 500-ден астам Пайют он жылдан астам уақыт бойы қиын жағдайда болды, содан кейін ғана Невадаға оралуға рұқсат алды. Олар ондаған жылдар бойы осы жерде тұрған халықтармен резервациядағы шектеулі ресурстар мен баспана үшін бәсекелесуге мәжбүр болды. Пайюттар 1886 жылы Duck Valley үнді резервациясының кеңейтілуіне дейін Невадаға оралмады, бұл оларға Батыс Шошон тайпасымен қайта қосылуға мүмкіндік берді. 1994 жылы Якима тайпасының кеңесі тайпа атын «Якима» есімнен «Якама» есіміне өзгертуге бірауыздан дауыс берді, бұл 1855 жылғы келісімдегі жазуға сәйкес келеді. Алайда, аталуы өзгермеді. Якама резервациясы 2015 жылғы Вашингтон штатының орман өрттерінің бірі – Кугар Крик өртінен зардап шекті. Кугар Крик өртінің 80 пайызы резервация жерінде болды. Якамалар өрттен зардап шеккен ағаштарды жинау арқылы жауап берді.

Мүшелік

2009 жылы Якама ұлтының тіркелген мүшелерінің саны шамамен 10 000 адамды құрады. Тайпаға мүше болу үшін қажетті қан мөлшері – .

Экономика

Якама халқы жоғары кедейлік және жұмыссыздықтан зардап шегеді; 2005 жылғы есепте Якама халқының 42,8% отбасылары кедейлікте өмір сүргені көрсетілген. 2017 жылғы мәлімет бойынша, тайпалық тұрғын үй алуға 1800 отбасы тізімде тұр, сондай-ақ баспанасыздық деңгейі де жоғары. 2016 жылы резервацияда тайпалық тұрғын үйден шығарылған шамамен 130 адам лагерь құрды. Тайпа мүшелері бұған жауап ретінде шағын үйлер салды.

Тайпа казиноды басқарады, ол АҚШ-тағы алкоголь сатылмаған сирек америкалық казинолардың бірі.

Заң және мемлекеттік басқару

Тайпаның басқаруы – 14 мүшеден тұратын тайпалық кеңестің құзыретінде, олар тайпа мүшелерінің дауысымен сайланады. 1983 жылдан 1993 жылдың сәуір айына дейін резервацияда он үш әйел қаза болды, ал 1990 жылдардың басында тағы екі әйел із-түзсіз жоғалып кетті; ешбір оқиғаның шешімі табылған жоқ, бұл ФБР-ға деген халықтың сенімсіздігін күшейтті. 2016 жылы тайпа мүшелеріне қатысты толық қылмыстық сот құқығы тайпаға қайтарылды, сонымен қатар "міндетті білім беруге қатысу, әлеуметтік жәрдем, отбасылық қатынастар, жасөспірімдердің құқық бұзушылығы және резервациядағы жалпы жолдар мен тас жолдардағы көлік құралдарының қызметі" салаларындағы бес азаматтық құқыққа да иелік ету құқығы берілді. 2000 жылы тайпалық кеңес алкогольге тыйым салуды 1,2 миллион акрлық резервацияның барлық аумағына, соның ішінде резервацияда тұратын шамамен 20 000 тайпаға жатпайтын мүшелерге тиесілі жеке меншік жерлерге дейін таратуға дауыс берді. Вашингтон штаты, штаттың бас прокуроры арқылы өкілдік етіп, тайпаны сотқа берді.

Қылмыс пен қоғамдық қауіпсіздік

2018 жылдың ақпан айында Якама тайпасының кеңесі, әсіресе Ақ қарлығашта резервациядағы қылмыстың күрт өсуіне жауап ретінде қоғамдық қауіпсіздік дағдарысын жариялаған қаулы қабылдады. Қаулыда қылмыс жасаған тайпа мүшелеріне қатысты жазаларды күшейту көзделді (оның ішінде аң аулау және балық аулау туралы шарттағы құқықтардан айыру, сондай-ақ тайпадан қуу) және резервацияда қылмыс жасаған тайпаға жатпайтын адамдар резервациядан қуылған болуы мүмкін екені айтылды. 2019 жылдың маусым айында тайпалық кеңес резервацияның есірткіге тәуелділік және зорлық-зомбылық қылмыстарымен, сондай-ақ "заң үстемдігіне немқұрайды қарау және жалпы азаматтық тәртіпсіздікпен" күресіп жатқанын мәлімдеді және жастарға комендант сағаты белгілеу, қылмыстарды хабарлау үшін телефондық желі құру, ұрлық және шабуыл үшін жазаларды арттыру шараларын қабылдады. Бұл хабар айдың басында Белі қаңғыбас резервациясында болған оқ атысу салдарынан бес адам қаза болғаннан кейін жарияланды.