Герман тарихшысы Ганс Дельбрюк: өмірі мен еңбектері
Hans Delbrück
Герман тарихшысы Ханс Дельбрюк (1848-1929) әскери тарихты зерттеудегі новатор. Еңбектері соғыс өнерінің, стратегияның және саяси тарихтың эволюциясын қамтиды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс тарихшысы (1848–1929)
German historian (1848–1929)
Ханс Готлиб Леопольд Дельбрюк (11 қараша 1848 – 14 шілде 1929) – неміс тарихшысы. Дельбрюк – әскери тарихты зерттеудің қазіргі заманғы алғашқы мамандарының бірі, ол зерттеу әдісін ежелгі дереккөздерді сын тұрғысынан қарастыруға негіздеді. Демография және экономика сияқты қосымша ғылымдарды пайдаланып, талдауды аяқтады және әскери институттардың эволюциясын анықтау үшін эпохаларды салыстырды. Дельбрюктің еңбектері негізінен соғыс өнерінің тарихына арналған, оның ең маңызды еңбегі – «Саяси тарих аясындағы соғыс тарихы» (Geschichte der Kriegskunst im Rahmen der politischen Geschichte, төрт томдық, үшінші басылымы 1920 жылы жарық көрген). Басқа еңбектері: «Персия және Бургундия соғыстары» (Die Perserkriege und die Burgunderkriege, 1887), «Фридрих Ұлының стратегиясы арқылы түсіндірілген Перикл стратегиясы» (Die Strategie des Perikles erläutert durch die Strategie Friedrichs des Grossen, 1890) және «Фельдмаршал граф Нитхардт фон Гнайзенаудың өмірі» (Das Leben des Feldmarschalls Grafen Neithardt von Gneisenau, 1894).
Hans Gottlieb Leopold Delbrück (; 11 November 1848 – 14 July 1929) was a German historian. Delbrück was one of the first modern military historians, basing his method of research on the critical examination of ancient sources, using auxiliary disciplines, like demography and economics, to complete the analysis and the comparison between epochs, to trace the evolution of military institutions. Delbrück's writings are chiefly concerned with the history of the art of war, his most ambitious work being Geschichte der Kriegskunst im Rahmen der politischen Geschichte ("History of Warfare in the Framework of Political History" in four volumes, third edition published in 1920). Other works are Die Perserkriege und die Burgunderkriege (The Persian and Burgundian Wars, 1887), Die Strategie des Perikles erläutert durch die Strategie Friedrichs des Grossen (The Strategy of Pericles Described Through the Strategy of Frederick the Great, 1890) and Das Leben des Feldmarschalls Grafen Neithardt von Gneisenau (Life of Marshal Count Neithardt von Gneisenau, 1894).
Өмірбаян
Дельбрюк Рюген аралындағы Берген қаласында дүниеге келді; ол Хайдельберг және Бонн университеттерінде оқыды. Әскер ретінде Франко-Пруссия соғысында қатысты, ал 1874 жылы бірнеше жыл бойы неміс императорлық отбасынан шыққан, император тағына мұрагер Вильгельм II-нің ағасы Пруссияның принці Вальдемарға (1868–1879) тәрбиеші болды. Ол 1882–1883 жылдары Рейхстагта қызмет етті, ал 1883 жылы танымал саяси журналдың редакторы болды. 1889 жылы ол осы басылымның бас редакторы болып тағайындалды және 1920 жылға дейін осы қызметін атқарды. 1885 жылы ол Берлин университетінде заманауи тарих профессоры болды, оның лекцияларына үлкен қызығушылық болды. Дельбрюк Даниялықтар мен Поляктарға қатысты Пруссия үкіметінің саясатына қарсы күресті, нәтижесінде ол профессор және Пруссиядағы мемлекеттік қызметкер ретінде екі рет тәртіптік жазаға тартылды. Оның Preussen Jahrbücher журналының редакторы ретіндегі қызметі Германияның Ресеймен дипломатиялық қарым-қатынасына деген қызығушылықты арттырды. Бұл Германия халқының пікірін білу үшін Пауль Рорбахерге берілген арнайы тапсырма ретінде жүзеге асты. 1890 жылдардағы сапарлардың нәтижесінде Ресейдің славян жерлерін басып алып, бөліп-жаруға бағытталған нәсілдік саясат қалыптасты. Даулы тарихшы Фриц Фишер оларды революционерлердің қолына экстремистерді итеруге мәжбүрлеген социалистер деп санайды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында ол жеңіске жету мүмкіндігіне күмән келтірді, тек қана қорғаныс стратегиясы мен тактикасы арқылы жеңіске жетуге болатынын айтты. Ол моральдық емес, тактикалық себептермен су асты кемелерімен күшейтілген соғысқа қарсы болды және Американы соғысқа тартуы мүмкін екенін жасырмады. Ол соғысты аяқтаған Версаль бейбіт келісімдері конференциясында Германия делегациясының мүшесі болды, онда ол Германияны соғыстың басталуына жалғыз жауапты деп тануға болмайтынын дәлелдеуге тырысты. Римдіктер үлкен армияларды жинап, ұзақ уақытқа сақтап тұруға қабілетті болды, ал "варварлар" олардың санына жете алмады.
Delbrück was born in Bergen on the island of Rügen; he studied at the universities of Heidelberg and Bonn. As a soldier, he fought in the Franco Prussian War and in 1874, he became for some years tutor to Prince Waldemar of Prussia (1868–1879) of the German imperial family, a brother of Wilhelm II, heir to the imperial throne. He served in the Reichstag from 1882 to 1883 and in 1883, he became an editor of the Preussische Jahrbücher, a noted political magazine. He assumed charge of this publication in 1889 and kept working on it in that capacity until 1920. In 1885, he became professor of modern history in the University of Berlin, where his lectures were very popular. Delbrück vigorously opposed the policy of the Prussian government in dealing with the Danes and the Poles, with the result that he was twice subjected to disciplinary penalties as a professor and a civil servant in Prussia. His role as editor of Preussen Jahrbücher provided a platform for a growing interest in Germany's diplomatic relationship with Russia. This took the form of a roving commission to Herr Paul Rohrbacher to enquire about German opinion. The findings from the 1890s tours formed a racial policy of dismemberment of Russia by seizing Slavic territory that belonged to them. The controversialist Fritz Fischer argued that they were socialists forcing extremists into the hands of revolutionaries. At an early stage of the First World War, he became pessimistic regarding the possibility of victory, except by a military and political strategy and tactics of a purely defensive character. He was, on tactical rather than on moral grounds, a strenuous opponent of intensified submarine warfare and did not conceal his conviction that it would bring America into the war. He was a member of the German Delegation during the Versailles Peace Conference that ended the war, where he mainly endeavoured to prove that Germany could not be made solely responsible for the outbreak of war. The Romans were able to raise and maintain huge armies on the field, while the "barbarians" were unable to match their numbers.
Ортағасырлық соғыс
Ортағасырлық соғыс туралы Дельбрюктің тұжырымдары көбірек дау тудырды. Ол рыцарьлар, атты жауынгерлер және кавалерия – ұйымдасқан атты әскерлердің ірі тобы арасындағы айырмашылықты анықтады. Ол ортағасырлық жауынгерді тәуелсіз күрескер ретінде қарастырды, олар бірігіп, шешуші тактикалық маңызы бар бөлімдер құрауға қабілетсіз. Оның қорытындылары кейінгі ғалымдар, әсіресе бельгиялық тарихшы Ж. Ф. Вербрюгген тарапынан сыналып бағаланды.
Regarding medieval warfare, Delbrück's findings were more controversial. He made a distinction between knights, mounted warriors, and cavalry, an organized mass of mounted troops. He regarded the medieval warrior as an independent fighter, unable to join others and form units with any decisive tactical significance. His conclusions were tested by later scholars, in particular the Belgian historian J. F. Verbruggen.
Қазіргі заманғы соғыс
Қазіргі заманғы соғыс туралы Делбрюк өзінің интеллектуалдық тамырларын Клаузевицте көрсетіп, екі түрлі стратегияны ажыратып қарастырды: жауды әлсірету және жауды жеңіске ұшырату (неміс тілінде Ermattungsstrategie және Niederwerfungsstrategie, көбінесе бұрмаланып "атрофия" және "жою" деп аударылады). Бұл екі стратегия Клаузевицтің шектеулі мақсаттарға қол жеткізуге бағытталған стратегиялары мен қарсыласты әскери жағынан күшсіз етуге ұмтылған стратегиялары арасындағы айырмашылықтардан туындаған. Соңғысы көбінесе Людендорфтың жақтаған "тотальді соғыс" тұжырымымен шатастырылып, Делбрюк соғыс кезінде оны қабылдамады. Таңдау саяси мақсаттардың мәніне, қолда бар саяси және экономикалық шектеулерге, сондай-ақ күштердің арақатынасына байланысты еді. Ол бұл талдау құралын Ұлы Фридрихтің соғыстарына қолданып, пруссиялықтардың сандық артықшылықтың болмауы салдарынан әлсірету стратегиясын ұстанғанына келді. Дегенмен, оның осы дәуірге жасаған жалпы бағасы испандық соғыстарды толық қамтымады. Ол өз елінің стратегиялық ой-өрісін қатаң сынады және Шығыста жеңіске жетіп, Батыста шағын мақсаттарға қол жеткізіп, содан кейін бейбіт келісімге келудің дұрыс болар еді деп мәлімдеді. Бұл оның тұжырымдаған басты қағидасының бір мысалы еді: әскери және саяси маневрлер біріктірілуі тиіс.
About modern warfare, Delbrück showed his intellectual origins in Clausewitz by making a distinction between two possible strategies respectively: exhausting the enemy and throwing down the enemy (German: Ermattungsstrategie and Niederwerfungsstrategie, often mistakenly translated as "attrition" and "annihilation"). They were derived from Clausewitz's distinctions between strategies seeking limited objectives and strategies aimed at rendering one's opponent militarily helpless, the latter being often confused with the concept of "total war" advocated by Ludendorff and rejected by Delbrück during wartime. The choice depended on the nature of the political objectives, the existing political and economic limitations and the correlation of force numbers. He applied the analytical tool to the wars of Frederick the Great and concluded that their numerical inferiority made the Prussians pursue a strategy of exhaustion. His overall treatment of the era, however, partially overlooked the Spanish wars. He was very critical of his country's strategic thinking, and he averred it would have been preferable to seek victory in the East, gain minor objectives in the West and then sue for peace. That was one example of the general principle that he maintained: military and political manoeuvres should be integrated.
Көркем шығармаларда
Мел Брукстің "Жас Франкенштейн" комедиясында доктор Франкенштейн өзінің көмекшісі Игорды Ханс Дельбрюктың миын алып, Франкенштейннің монстрына трансплантация жасау үшін жібереді. Ми сақталған құтыдағы жазбада "ғалым және қасиетті" деп көрсетілген, сондықтан Брукс нақты тарихшыны немесе ойдан шығарылған Дельбрюкті мақсат еткені туралы пікірталас тууы мүмкін. Тарихи тұлғаға тікелей сілтеме ретінде Мел Брукстің "Продюсерлер: Музыкалық фильм" комедиясында Ханс Дельбрюк – Франц Либкиндтің көгершін арқылы хат жіберген адамының есімі. Виктор Сергеевтің "Кешірімсіз жылдар" романында герр Шифф кейіпкері – нацистік режимге адал, соғыста көңілі құлаған және бағдары жоғалған, Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы күндері Берлинге қирату әкелген ескі неміс профессоры Ханс Дельбрюктың "Соғыс тарихы" кітабын қайта оқып береді: "Жақында, шындығында, ол оқыған көп нәрсенің мәнінен айырылып қалды; бірақ назарсыздануға төтеп бере алмағандықтан, оқудың механикалық әрекеті оған тыныштандырғыш сияқты әсер етті. Жағын қолымен ұстап, ол міндетімен құрметпен оқыған еңбектерін қайтадан оқыды". Профессордың ойларында Ханс Дельбрюк американдық әскерлер Берлинге шабуыл жасағанда соғыстың мәнін ойлағанда қайтадан пайда болады: "Екінші дүниежүзілік соғыс бұрыннан-ақ ұлы тарихи трагедия ретінде танылған – дерлік мифологиялық трагедия, оны Моммсен, Ханс Дельбрюк, Гобино, Хьюстон Стюарт Чемберлен, Освальд Шпенглер немесе "Менің күресім" толыққанды түсіндіре алмады".
In Mel Brooks's comedy Young Frankenstein, Doctor Frankenstein sends his assistant, Igor, to retrieve the brain of Hans Delbrück for transplant into Frankenstein's monster. The tag on the beaker containing the brain reads "scientist and saint," so it is debatable whether Brooks intended the actual historian or a fictional Delbrück. In a clearer reference to the historical figure, in Mel Brooks's comedy The Producers: The Movie Musical, Hans Delbrück is the name of the man to whom Franz Liebkind sends a letter by carrier pigeon. In Victor Serge’s novel Unforgiving Years (Les Années sans pardon) the character Herr Schiff—an old German professor loyal to the Nazi regime, demoralized and disoriented in war ravaged Berlin in the closing days of the Second World War—rereads Hans Delbrück’s The History of Warfare: "Lately, it was true, the sense of most of what he read escaped him; but being incapable of inattention, the mechanical act of reading acted upon him like a sedative. His cheek cupped in his hand, he reread the works he admired out of duty." Hans Delbrück appears in the professor's thoughts again while contemplating the meaning of the war as American soldiers overtake Berlin: "The Second World War was already down as a great historical tragedy—a quasi mythological one—which neither Mommsen, Hans Delbrück, Gobineau, Houston Stewart Chamberlain, Oswald Spengler, or Mein Kampf could elucidate entirely "
Журналдар
Preuss Jahrbucher, 149 том, (тамыз 1912)
Соғыс мақсаттарындағы айырмашылықтар, Krieg und Politik, 1 том (қыркүйек 1914)
Preuss Jahrbucher, vol.149, (Aug 1912)
Die Differenzen der uber die Kriegsziele huben und druben, in Krieg und Politik, vol.1 (Sep 1914)