Бірінші дүниежүзілік соғыстағы 16-шы (Ирландиялық) дивизиясы

Кіріспе

Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Ұлыбритания жаяу әскер дивизиясы

16-шы (ирланд) дивизиясы – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбритания армиясының жаяу әскер дивизиясы, соғысқа қатысу үшін құрылған. Дивизия Лорд Китченердің жаңа армияларының ерікті "қызмет" құрамы болды, ол 1914 жылдың қыркүйегінде, Ұлы соғыс басталғаннан кейін Ирландиядағы "Ұлттық еріктілерден" құрылды. 1915 жылдың желтоқсанында дивизия Францияға көшіп, ирландтық генерал-майор Уильям Хикидің басшылығымен Британдық экспедициялық корпусына (БЭК) қосылды және соғыстың барлық кезеңінде Батыс майданында болды. Сомма, Пасшендейл және Ипрдегі ауыр жоғалтулардан кейін 16-шы (ирланд) дивизиясы 1918 жылдың маусым және тамыз аралығында Англияда толық қайта құруды қажет етті, бұл көптеген ирланд емес батальондарды қосуды қамтыды.

Тарих

Белгияның тағдырына байланысты толқыған Джон Редмонд ирландтарды "діннің, моральдың және әділеттіліктің ең жоғары принциптерін қорғау үшін" қатарға тұруға шақырды. Протестанттарға қарағанда көбірек католик ирландтар әскерге жазылды. 16-шы дивизия 1914 жылдың соңында K2 армия тобының құрамында құрыла бастады. Соғыстың басында Англия мен Белфасттан келген ирланд рекруттары 10-шы (ирландтық) дивизияның қатарын толтырғаннан кейін 16-шы дивизияға жіберілді. Мюнстердегі жауынгерлер де Буттевантта оқытылды. Дивизия 1915 жылдың қыркүйегінде Англияның Гэмпшир округіндегі Альдершотқа көшіп, күшті жаттығулар жасады. Он үш аптадан кейін дивизия Францияның Этапль қаласына жеткізіліп, британдық экспедициялық корпусына (BEF) қосылды, оған фельдмаршал сэр Джон Френч басшылық етті, бірақ кейін генерал сэр Дуглас Хейг алмастырды. 18 желтоқсанда дивизия ирландтық генерал-майор Уильям Хикидің басшылығымен Лос шығанағындағы майданның сол бөлігіне аттанды және соғыстың қалған бөлігін Батыс майданда өткізді. 1916 жылдың наурызына дейін 16-шы дивизия IV корпустың құрамында болды, оған адал одақтас генерал-лейтенант сэр Генри Уилсон басшылық етті. Уилсон дивизияны "Джонни Редмондтың сүйіктілері" деп атап, 1915 жылғы Рождествода бірнеше күн бойы тексеріп, олардың "кем дегенде 50 пайызы ескі, араққа тойған милицияшылар" екенін айтты. Хики өзінің "саяси мақсаттағы, Редмондтықтардан құралған дивизиясы" бар екенін мойындады. Уилсон 47-ші бригаданың "ескі офицерлері, ескі және пайдасыз жауынгерлері, нашар оқ ату дағдылары, тозығы жеткен аяқ киімдері және жалпы алғанда нашар жағдай" екенін ойлады. Уилсон армия қолбасшысы генерал-лейтенант сэр Чарльз Монроға (6 қаңтар) дивизия 1914 жылдың қыркүйек-қазан айларынан бері жаттығудан өткеніне қарамастан, алты апта бойы майданның белсенді бөлігінде қызмет етуге дайын емес екенін хабарлады. Уилсонның өмірбаяғын жазған Кит Джеффринің пікірінше, бұл көзқарастарға саяси көзқарас әсер еткенімен, Уилсон дивизиялар арасындағы сапаның айырмашылығының көп бөлігін, әсіресе офицерлерді даярлауға жеке қызығушылық танытып, Хейгтің корпустан дивизия деңгейіне даярлауды жүктеу тілегіне қарсы болды. 1916 жылдың қаңтар және ақпан айларында Лоста дивизия окоп соғысына еніп, Хуллух шайқасында ауыр зардап шекті. Мамыр және маусым айларында неміс окоптарына шабуылдар жасалды. Шілде айының соңында дивизия Сомма өзенінің аңғарына көшіріліп, Сомма шайқасына белсенді қатысты. Британдық Бесінші армия қолбасшысы генерал-лейтенант Губерт Гоф 1915 жылдың соңында дивизияны өзінің басқаруына беруді сұрады және жас офицерлерді даярлау үшін бірінші корпустық мектеп құрды. 16-шы дивизия Гильмонт және Гинши қалаларын басып алуда маңызды рөл атқарды, бірақ ауыр шығынға ұшырады. 1 және 10 қыркүйек аралығындағы сәтті әрекеттер кезінде 224 офицер мен 4090 сарбаз қаза тапты. Осы ауыр шығынға қарамастан дивизия бірінші сыныпты соққы жасаушы күш ретінде танылды. Жалпы саны 10 845 адамнан 1916 жылдың қаңтар және мамыр айлары аралығында Лос секторында 3491 адам қаза тапты, оның ішінде сәуір айында Хуллахтағы бомбалаудан және газ шабуылынан ауыр зардап шекті. Мұндай қан төгу дивизияның рухын жойды, оны Англиядан келген қосымша сарбаздармен толықтыруға тура келді. Тамыз айының ортасына қарай 16-шы дивизия 4200-ден астам, 36-шы дивизия 3600-ден астам, яғни олардың санының 50 пайызынан астамынан зардап шекті. Фельдмаршал болған Хейг Гофты "ирланд картасын ойнағаны" үшін сынады. 16-шы дивизия 1918 жылдың басында Ронсойдағы осал позицияда болды, наурыз айында неміс армиясының көктемгі шабуылы кезінде ауыр зардап шекті және Майкл операциясынан кейінгі шегіну кезінде жартылай жойылды. Хейг өзінің күнделігінде (1918 жылдың 22 наурызы) дивизияның "басқалары сияқты жауынгерлік қабілеті жоқ екені айтылды. Шын мәнінде, кейбір ирланд бөлімшелері нашар жұмыс істеді және жау шабуыл жасағанда бірден шегінді". Шындығында, дивизияның шығыны бұл уақытта BEF дивизияларының арасында ең жоғары болды, ал неміс 18-ші және 50-ші резервтік дивизияларының жазбалары ирландтардың қаһармандықпен соғысқанын көрсетті. Корпус қолбасшысы генерал-лейтенант Уолтер Конгрев "шын мәнінде олардың резервтік бригадасы мүлдем соғыспады, ал оң жақ бригадасы өте жаман соғысты" деп жазды. Бір батальон артқа қайтып келгенде "Шинн-Фейнерлер!" деп айғайлады. Фельдмаршал сэр Генри Уилсонның, қазіргі Императорлық Бас штабтың (CIGS) басшысы, жасаған баяндамада сарбаздардың жақсы соғысқандығына дәлел жоқ екенін, бірақ сарбаздардың үштен екі бөлігінің ирланд туған жері екенін көрсетті. Бұл мәселе Ирландияда әскерге шақыруды енгізу туралы пікірталасқа әсер етті. Дивизияның қалдықтары кейін Үшінші армияның XIX корпусына жіберілді. 16-шы дивизия неміс шабуылын тоқтатуға көмектесті, содан кейін Хамель шайқасы басталды. Содан кейін дивизияны тарату туралы шешім қабылданды, үш қалған қызметтік батальон басқа құрамаларға жіберілді.

Moved by the fate of Belgium, a small and Catholic country, John Redmond had called on Irishmen to enlist "in defence of the highest principles of religion and morality and right". More Catholic Irish enlisted than Protestants. The 16th Division began forming as part of the K2 Army Group towards the end of 1914 after Irish recruits in the early days of the war from England and Belfast first filled the ranks of the 10th (Irish) Division before being assigned to the 16th Division, formed around a core of National Volunteers. Munster; recruits also trained at Buttevant. The division moved to Aldershot in Hampshire, England for more intensive training in September 1915. After thirteen weeks, the division was deployed to Étaples in France, joining the British Expeditionary Force (BEF), then commanded by Field Marshal Sir John French, but later replaced by General Sir Douglas Haig. From there the division left on 18 December for that part of the front in the Loos salient, under the command of Irish Major General William Hickie and spent the rest of the war on the Western Front. Until March 1916 the 16th Division was part of IV Corps, commanded by the staunch unionist, Lieutenant General Sir Henry Wilson. Wilson, who had called the division "Johnnie Redmond's pets", inspected them over the course of a few days over Christmas 1915, noting that they "appear to be inferior" and that "at least 50p. c. are quite useless, old whiskey sodden militiamen". Hickie agreed that he had "a political Divn of riff raff Redmondites". Wilson thought the 47th Brigade had "old officers, old & useless men, very bad musketry, rotten boots, and altogether a very poor show". Wilson reported to the Army Commander, Lieutenant General Sir Charles Monro (6 January) that the division, despite having been training since September–October 1914, would not be fit to serve in an active part of the line for six weeks. Although–in the opinion of Wilson's biographer Keith Jeffery–political prejudice probably played a part in these views, Wilson also attributed much of the difference in quality between his divisions to training, especially of officers, in which he took a keen personal interest, opposing Haig's wish to delegate training from corps to division level. At Loos, in January and February 1916, the division was introduced to trench warfare and suffered greatly in the Battle of Hulluch. Personnel raided German trenches all through May and June. In late July they were moved to the Somme Valley where they were intensively engaged in the Battle of the Somme. Lieutenant General Hubert Gough, the British Fifth Army commander, had asked, at the end of 1915, for the division to be placed under his command, and had established the first corps school for the training of young officers. The 16th Division played an important part in capturing the towns of Guillemont and Ginchy, although they suffered massive casualties. During these successful actions between 1 and 10 September casualties amounted to 224 officers and 4,090 men; despite these very heavy losses the division gained a reputation as first class shock troops. Out of a total of 10,845 men, it had lost 3,491 on the Loos sector between January and the end of May 1916, including heavy casualties from bombardment and a gas attack at Hullach in April. Bloodletting of this order was fatal to the division's character, for it had to be made good by drafts from England. By mid August, the 16th had suffered over 4,200 casualties, the 36th almost 3,600, or more than 50% of their numbers. Haig, now a field marshal, was very critical of Gough for "playing the Irish card". The 16th Division held an exposed position from early 1918 at Ronssoy where they suffered more heavy losses during the German Army's Spring Offensive in March and being practically wiped out in the retreat which followed Operation Michael. Haig wrote in his diary (22 March 1918) that the division was "said not to be so full of fight as the others. In fact, certain Irish units did very badly and gave way immediately the enemy showed". In fact the division's casualties were the highest of any BEF division at this time, and records of the German 18th and 50th Reserve Divisions show that the Irish fought hard. The corps commander, Lieutenant General Walter Congreve, wrote "the real truth is that their reserve brigade did not fight at all and their right brigade very indifferently". One battalion was greeted at the rear with cries of "There go the Sinn Feiners!" A report by Field Marshal Sir Henry Wilson, now the Chief of the Imperial General Staff (CIGS), concluded that there was no evidence that the men had not fought well, but pointed out that only two thirds of the men were of Irish birth. The matter affected the debate over the introduction of conscription of Ireland. The remnants of the division were later transferred to XIX Corps of the Third Army. The 16th helped to finally halt the German attack prior to the Battle of Hamel. The decision was then made to break up the division, the three surviving Service battalions were posted to other formations.

Ұлы соғыс ескерткіштері

Ирландияның Ұлттық соғыс ескерткіш бақтары, Дублин. Ирландия аралының Бейбітшілік паркі, Мессин, Бельгия. Ulster Tower ескерткіші, Типваль, Франция. Менен қақпасы ескерткіші, Ипр, Бельгия.