Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Перт қаласындағы арал, Батыс Австралия.
Island in Perth, Western Australia
Хэйриссон аралы – Батыс Австралиядағы Суан өзенінде, Перт суының шығыс жағында, Шығыс Перт және Виктория Паркі елді мекендері арасында орналасқан арал. Оның ауданы 2 км² шамасында, ал екі жағалаумен «Каузвей» көпірі арқылы жалғасқан. Өзен ағысымен келесі арал – Кулжак аралы, одан кейін Рон Кортни аралы. Хэйриссон аралынан Үнді мұхитына дейін Суан өзенінде Елизавета шығанағындағы жасанды аралдан басқа аралдар жоқ. Құрылысқа дейін мұнда бірнеше кішкентай аралдар болған, оларды лайлы жерлер қоршап тұрған. Жылдар бойында өзен арнасын тереңдету және құрғату жұмыстары нәтижесінде біртұтас арал пайда болды, қазір ол көркейтілген табиғи қорық болып табылады және ішінде серуендеуге арналған жол салынған. Нонгар тайпасы бұл аймақты Матагаруп (яғни «аяқ тереңдігіне дейін») деп атаған, және құрғату жұмыстарынан кейін осы атау біртұтас аралға да берілді. Хэйриссон аралы Батыс Австралияның аборигендер істері департаментінің аборигендер жерлерінің тізілімінде 3589 нөмірмен тіркелген.
Heirisson Island is an island in the Swan River in Western Australia at the eastern end of Perth Water, between the suburbs of East Perth and Victoria Park. It occupies an area of , and is connected to the two foreshores by The Causeway. The next upstream island is Kuljak Island, then Ron Courtney Island, with no islands in the Swan River downstream between Heirisson Island and the Indian Ocean other than the artificial islet in Elizabeth Quay. Before development, there were several small islands, surrounded by mudflats. Over the years, dredging and reclamation has created a single island, which is now a landscaped nature reserve, with a walking path. The Noongar name for the area is Matagarup (meaning "leg deep"), which has been retained for the single island after reclamation. Heirisson Island is listed on the Western Australia Department of Aboriginal Affairs' Register of Aboriginal Sites, as ID 3589.
Тарих
Бастапқыда Херисон аралы алты бөлек кіші аралдан тұрған. 1940 жылдары Суан өзенінде екі қатынас арнасын жасау үшін жерді мелиорациялау және дноуглубительные жұмыстар аралдарды біріктіріп, бір үлкен аралға айналдырды. Херисон аралының айналасы дәстүрлі түрде Беэлу халқымен байланысты, ол Уаджук Нунгар тайпасының бір тобы. Олар кішкентай аралдар мен лайлы жерлерді Матагаруп деп білген, өзенді "бір аяқ тереңдігінде" деп атаған. Қазіргі көпірдің екі жағындағы арал Какарумуп деп аталған. Матагаруп лайлы жерлері өзен сағасынан (Фримантл қаласынан) өзен бойымен жоғары қарайғы алғашқы маңызды өткел болды және Беэлу тайпасының өзеннен өту құқығын басқа топтарға берген маңызды маусымдық жол болды. Херисон аралына алғаш рет 1697 жылдың қаңтарында фламанд саяхатшысы Виллем де Вламинг келді. Ол Суан өзенін ұзын қайықтармен зерттеді, бірақ лайлы жерлер одан әрі жүруге кедергі болғандықтан Херисон аралдарына ғана жетті. Кейіннен Херисон аралына француздық мичманы Франсуа Хериссонның есімі берілді, ол 1801 және 1804 жылдар аралығында Николас Боден басқарған ғылыми экспедицияда француздық "Le Naturaliste" кемесінде болған. Экспедиция Фримантлден өзен бойымен бірнеше рет қайықпен саяхаттап, Суан өзенінің алғашқы карталарын жасады. Аралдар 1801 жылдың маусымында аталды. Кейін капитан Джеймс Стирлинг 1827 жылы, Суан өзені колониясы 1829 жылы құрылғанға дейін бұл аймақты зерттеді. Қорыққа айналудан бұрын аралдарда шағын үйлер болған, ал 1920 жылдардың соңына дейін аралдарда мал жайылып жүрген. 1998 жылы аралға бес аналық батыс сұр кенгуру әкелінді, ал 2000 жылы бір аналық және оның баласы әкелінді. 2008 жылы Перт қаласы Херисон аралы үшін жаңа бас жоспарды қабылдады, онда аралда халықаралық деңгейдегі мүсін саябағын құру, сондай-ақ Фрейзер нүктесін Херисон аралымен байланыстыратын амфитеатр мен жаяу көпір салу ұсынылды. Бұл жоспарға аборигендердің ақсақалдары қарсылық көрсетті және 2022 жылдың желтоқсанына дейін мүсін саябағы мен амфитеатр құрылмады. 2022 жылдың желтоқсанында Херисон аралы арқылы Фрейзер нүктесі мен Виктория паркіндегі Маккалум паркін байланыстыратын екі жаяу және велосипед көпірін салуға рұқсат берілді. 100 миллион долларлық көпір жобасы 2023 жылдың қарашасында құрылысын бастады, ашылуы 2024 жылдың соңына жоспарланған.
Heirisson Island originally consisted of six separate smaller islands surrounded by mudflats. By the 1940s, land reclamation and dredging of the Swan River to create two navigable channels saw the islands coalesce into one large island. The area around Heirisson Island is traditionally associated with the Beeloo people, a subgroup of the Whadjuk Noongar, who knew the small islands and mudflats as Matagarup, referring to the river as being "one leg deep". The island located on either side of the current causeway bridge was known as Kakaroomup. The Matagarup mudflats were the first major crossing point upriver from the river's mouth (at Fremantle) and were an important seasonal access way over which the Beeloo gave other groups right of passage across the river. The first European to visit the Heirisson Island area was the Flemish explorer Willem de Vlamingh in January 1697. He was exploring the Swan River in longboats but only got as far as the Heirisson Island(s) because the mudflats impeded any further progress. Heirisson Island was subsequently named after French midshipman François Heirisson, who was on the French ship Le Naturaliste on a scientific expedition led by Nicolas Baudin between 1801 and 1804. The expedition made several journeys up the river from Fremantle in longboats and made the first maps of the Swan River. The islands were named in June 1801. Captain James Stirling later investigated the area in 1827 just before the Swan River Colony was settled in 1829. Before becoming a reserve the islands had been host to a shanty town and animals were seen grazing on the islands as late as the 1920s. In 1998, five female western grey kangaroos were introduced onto the island, followed by a female with a male joey in 2000. In 2008 a new master plan for Heirisson Island was adopted by the City of Perth which proposed establishing an international quality sculpture park on the island as well as constructing an amphitheatre and a footbridge that would link Point Fraser to Heirisson Island. The plan faced opposition from Aboriginal elders, and as of December 2022 the sculpture park and amphitheatre have yet to be established. In December 2022, the construction of two pedestrian and cyclist bridges was approved that will connect Point Fraser and McCallum Park in Victoria Park via Heirisson Island. The $100 million bridge project began construction in November 2023 for an intended late 2024 opening.
Түпкүллілердің наразылығы
Хериссон аралы австралиялық аборигендердің белсенділері ұйымдастырған бірнеше наразылық ошағы болды.
Heirisson Island has been the site of a number of protests by Australian Aboriginal activists.
Шатырлық елшілік
2012 жылы аралда Нунгар халқының ақпан айында құрған шатыр елшілігі орналасты. Бұл елшілік Батыс Австралияның оңтүстік-батысындағы жергілікті құқықтардың көп бөлігін жою жоспарына байланысты қоғамдық назар аудару мақсатымен құрылды. Бұл құқықтар 2006 жылы Федералдық сот судьясы Мюррей Уилкокс тарапынан мойындалған еді. Нунгар шатыр елшілігі – Нунгар жеріне қатысты жергілікті құқықты бейбіт түрде растау және мемлекеттік тіркелген аборигендік мұражай орнын заңды түрде пайдалану ниетінен туындаған. Бұл бастама Канберрадағы аборигендер шатыр елшілігінен шабыт алды. 2012 жылдың наурыз айында полиция шатырды алып тастады.
In 2012, the island was the site of a tent embassy, set up in February by Noongar people to raise community awareness about problems with a government plan to extinguish most of the native title land in the southwest of Western Australia that was recognised in 2006 by Justice Murray Wilcox of the Federal Court of Australia. The Noongar Tent Embassy was intended to be a peaceful affirmation of native title to Noongar country and legitimate use of a state registered Aboriginal Heritage Site, and was inspired by the Aboriginal Tent Embassy in Canberra. The tent embassy was removed by police in March 2012.
Босқындар лагері
2015 жылдың наурыз айының басында абориген белсенділерінің бір тобы Батыс Австралияның кейбір шалғайдағы абориген қауымдастықтарын жабу жоспары жарияланғаннан кейін, олар "босқындар лагері" деп атаған жерді құрды. Лагерь полицияның қолдауымен Перт қаласының рейнджерлері таратылды, бірақ бірте-бірте қайта құралып, шамамен 100 адамға дейін толды. 2015 жылдың сәуір айының соңында полиция мен Перт қаласының рейнджерлері оны қайтадан таратып жіберді. 2016 жылдың қаңтар айында аралда тағы да 60-қа жуық адам, оның ішінде абориген емес, үйсіз адамдар да орналасты. 2016 жылдың сәуір айына қарай лагерь 100-ден астам адамға дейін өсті және оны полиция мен рейнджерлер қайтадан таратып жіберді.
In early March 2015, a group of Aboriginal activists set up what they referred to as a refugee camp after the state government announced plans to close some remote Western Australian Aboriginal communities. The camp was removed ten days later by City of Perth rangers, with police support, but gradually reassembled and was occupied by about 100 people when it was dismantled again by police and City of Perth rangers in late April 2015. In January 2016 a group of about 60 peopleincluding some non indigenous homeless peoplewere camping on the island again. By April 2016, the camp had grown to over 100 and it was again removed by police and rangers.