Кіріспе
Археологиялық мәдениет
prehistoric culture of the Lusatian region
The Lusatian culture existed in the later Bronze Age and early Iron Age (1300–500 ) in most of what is now Poland and parts of the Czech Republic, Slovakia, eastern Germany and western Ukraine. It covers the Periods Montelius III (early Lusatian culture) to V of the Northern European chronological scheme. It has been associated or closely linked with the Nordic Bronze Age. Hallstatt influences can also be seen particularly in ornaments (fibulae, pins) and weapons.
Лузация аймағының тарихи дәуірге дейінгі мәдениеті
prehistoric culture of the Lusatian region
The Lusatian culture existed in the later Bronze Age and early Iron Age (1300–500 ) in most of what is now Poland and parts of the Czech Republic, Slovakia, eastern Germany and western Ukraine. It covers the Periods Montelius III (early Lusatian culture) to V of the Northern European chronological scheme. It has been associated or closely linked with the Nordic Bronze Age. Hallstatt influences can also be seen particularly in ornaments (fibulae, pins) and weapons.
Лузация мәдениеті қазіргі Польшаның көп бөлігінде, сондай-ақ Чехия, Словакия, Шығыс Германия және Батыс Украинаның аймақтарында кейінгі қола дәуірі мен ерте темір дәуірінде (б.з.д. 1300–500 жж.) кеңінен таралған. Ол Солтүстік Еуропаның хронологиялық схемасы бойынша Монтелиус III кезеңінен (ерте Лузация мәдениеті) бастап V кезеңге дейін қамтиды. Бұл мәдениет скандинавиялық қола дәуірімен байланысты немесе оған жақын болған. Холштатт мәдениетінің ықпалы әшекейлерде (фибулалар, инелер) және қару-жарақтарда көрінеді.
prehistoric culture of the Lusatian region
The Lusatian culture existed in the later Bronze Age and early Iron Age (1300–500 ) in most of what is now Poland and parts of the Czech Republic, Slovakia, eastern Germany and western Ukraine. It covers the Periods Montelius III (early Lusatian culture) to V of the Northern European chronological scheme. It has been associated or closely linked with the Nordic Bronze Age. Hallstatt influences can also be seen particularly in ornaments (fibulae, pins) and weapons.
Шығу тегі
Лузация мәдениеті алдыңғы Тржинец мәдениеті орта қола дәуірінің Тумулус мәдениетінен әсер алған кезде қалыптасты, бұл жергілікті қауымдастықтарды темір дәуіріндегі Еуропаның әлеуметтік-саяси желісіне енгізуге негіз болды. Ол кельттер мен римдіктердің пайда болу ошағы болған Урна өрісі жүйелерінің бір бөлігін құрады және Шығыс Франция, Оңтүстік Германия мен Австриядан Венгрияға дейін, сондай-ақ Солтүстік-Батыс Германия мен Скандинавиядағы Скандинавия қола дәуірінде кездеседі. Батыста одан ерте темір дәуірінің Биллендорф мәдениеті пайда болды. Польшада Лузация мәдениеті темір дәуірінің бір бөлігін қамтыған деп есептеледі (бұл тек терминологиялық айырмашылық) және Монтелиус VIIbc кезеңінде Висла өзенінің сағасы маңындағы солтүстік аймақтарда оңтүстікке қарай тараған Померания мәдениетімен ығыстырылды. "Лузация типіндегі" жерлеулерді алғаш рет неміс патологы және археологы Рудольф Вирхов (1821–1902) сипаттаған. Бұл атау Шығыс Германиядағы (Бранденбург пен Саксония) және Батыс Польшадағы Лузатия аймағына сілтеме жасайды. Вирхов керамикалық бұйымдарды "герман тілдес халықтарға дейінгі" деп санады, бірақ оларды жасағандардың этникалық тегін анықтаудан бас тартты. Польша археологы Йозеф Костровский 1934 жылдан бастап Бискупиндегі Лузация қонысын кең ауқымда қазба жұмыстарын жүргізіп, Лузация мәдениеті ерте славяндарға жататын кешірек мәдениеттердің алдасты болғанын болжады. Қазіргі археологтар, соның ішінде К. Годловский мен П. Качановский, қола дәуіріндегі Орталық Еуропаның этникалық географиясында тілдері мен этникалық ерекшеліктері белгісіз халықтар болғанын айтады.
Мәдениет
Кремация арқылы жерлеу болған; мәйіттерді жерлеу сирек кездеседі. Құмыршаға көбінесе көптеген (40-қа дейін) қосалқы ыдыстар қоса қосылады. Металл қабірлік сыйлықтар аз, бірақ қола мен алтыннан (мысалы, Копаниево, Померания) жасалған металл бұйымдары бар көптеген қазыналар бар (Эберсвальде, Бранденбург қазынасы). Батауне, Саксония және туйерлер сияқты қалыптар табылған қабірлер, қола құралдар мен қару-жарақтардың ауылдық деңгейде жасалғанын көрсетеді. Германияның Бранденбург аймағындағы Седдиндегі "патшалық" қабір үлкен топырақ үйіндісімен жабылған. Онда Жерорта теңізінен әкелінген қола ыдыстар мен шыны мұныштар сияқты заттар кездеседі. Қырымдықтар өте үлкен болуы мүмкін және мыңдаған қабірлерді қамтуы мүмкін. Белгілі елді мекендерге Польшадағы Бискупин және Берлинге жақын Бух жатады. Төбелерде немесе батпақты жерлерде ашық ауылдар да, бекітілген қоныстар да (бургвалл немесе горд) кездеседі. Қоршаулар топырақ немесе таспен толтырылған ағаш қораптардан тұрғызылған. Оның экономикасы негізінен егіншілікке негізделген, көптеген сақтау шұңқырлары осыны куәландырады. Бидай (эмер) және алты қатарлы арпа, сондай-ақ тары, сұлы, бұршақ, лобия, бұршақ және алтын тұқымы (Camelina sativa) негізгі дақылдар болды. Зәйтүн, алмұрт және шабдардың қалдықтары табылған. Ірі қара мен шошқа ең маңызды үй жануарлары болды, одан кейін қой, ешкі, жылқы және иттің іздері кездеседі. Силезиядан табылған темір ғасырындағы құмыршалардағы суреттер жылқыға отыруды көрсетеді, бірақ жылқылар күйме тарту үшін де пайдаланылған. Аң аулау да жүргізілген, қызыл және ақ бұғы, қабан, бизон, моос, қоян, түлкі және қасқырдың сүйектері осыны куәландырады, бірақ олар тұтынылған еттің көп бөлігін құрамайтын. Бискупиннен табылған көптеген бақа сүйектері бақаның аяқтары да желгенін көрсетеді.