Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлдейтін бұта, япониялық балға деп белгілі.
Flowering shrub known as Japanese honeysuckle
Lonicera japonica, япониялық балға, алтын және күміс балға деп те аталады, Шығыс Азияға, соның ішінде Қытайдың көптеген бөліктеріне тән балға түрі. Ол көбінесе әсемдік үшін өсіріледі, бірақ көптеген елдерде бұршақтанған түрге айналды. Жапондық балға дәстүрлі қытай медицинасында қолданылады.
Lonicera japonica, known as Japanese honeysuckle and golden and silver honeysuckle, is a species of honeysuckle native to East Asia, including many parts of China. It is often grown as an ornamental plant, but has become an invasive species in a number of countries. Japanese honeysuckle is used in traditional Chinese medicine.
Сипаттама
Lonicera japonica – ағаштарда биікке немесе одан да биікке өрмелей алатын, қарама-қарсы, қарапайым сопақ жапырақтары ұзындығы және ені бар жүзім тұқымдас өсімдік. Сабақтары жас кезінде аздап қызыл түсті болып келеді және мамық болуы мүмкін. Ескі сабақтары қабығы жарылған қоңыр түсті, көбінесе іші қуыс. Гүлдері екі тілді, ақ түспен ашылып, сары түске өтеді және тәтті ваниль иісімен ерекшеленеді. Күзде пісетін жемістері бар. Гүлдерінен алынған нектарды адамдар қауіпсіз түрде тұтынуға болады, бірақ өсімдіктің қалған барлық бөліктері уытты болуы мүмкін.
Lonicera japonica is a twining vine able to climb up to high or more in trees, with opposite, simple oval leaves long and broad. When its stems are young, they are slightly red in color and may be fuzzy. Older stems are brown with peeling bark, and are often hollow on the inside. The flowers are double tongued, opening white and fading to yellow, and sweetly vanilla scented. The fruit, which is produced in fall, While the nectar from the flowers can be safely consumed by humans, all other parts of the plant have the potential to be toxic.
Өсіру, басқару және пайдалану
Бұл өте инвазивті және зиянды өсімдік болғанымен, американдық питомниктерде 'Hall's Prolific' (Lonicera japonica var. halliana) және Ұлыбританияда 'Halliana' сорты ретінде сатылады. Бұл сорт Hall's Japanese honeysuckle деп те белгілі. Өсімдік тиімді түрде жерді жабады және күшті хош иісті гүлдерге ие. Оны тұқымдар, кесінділер немесе қабаттап көбейтуге болады. Сонымен қатар, өсуге жеткілікті кеңістік болса, түбіркөшеттер арқылы өзін-өзі таратуға қабілетті. L. japonica var. repens сорты Корольдік бау-бақша қоғамының Бау-бақшалық еңбегі үшін марапатталды. Жапондық балқарағай гүлдері адамдарға жеуге жарайды және тәтті нектары үшін бағаланады. Гүлдер бұғылар, қоян, құсқұстар және басқа да жабайы жануарлар үшін маңызды тамақ көзі болып табылады.
Even though it is a highly invasive and destructive plant, this species is often sold by American nurseries as the cultivar 'Hall's Prolific' (Lonicera japonica var. halliana), and in the UK as the cultivar 'Halliana'. The cultivar is also known as Hall's Japanese honeysuckle. It is an effective groundcover and has strong smelling flowers. It can be cultivated by seed, cuttings, or layering. In addition, it will spread itself via shoots if given enough space to grow. The variety L. japonica var. repens has gained the Royal Horticultural Society's Award of Garden Merit. Japanese honeysuckle flowers are edible to humans and appreciated for their sweet tasting nectar. The flowers can also be a significant source of food for deer, rabbits, hummingbirds, and other wildlife.
Вирусқа қарсы әсері
Lonicera japonica-да кездесетін лонифлавонның вирустық әсері есептеу зерттеулерінде қарастырылды, онда бұл қосылыстың SARS-CoV-2 вирусының қырғи қабат ақуызына жоғары байланыс күшімен байлану қабілеті анықталды, бұл вирус тудырған ауруға арналған дәрі жасау жолындағы алғашқы қадам.
The antiviral action of loniflavone, a compound found in Lonicera japonica, has been investigated in computational studies, in which the ability of this compound to bind with high affinity to the spike protein of SARS CoV 2 has been demonstrated, an early step towards drug development for the disease caused by that virus.
Инвазивті түр ретінде
Жапондық балта ардақтысы Аргентинада, Австралияда, Бразилияда, Мексикада, Жаңа Зеландияда және АҚШ-тың көп бөлігінде, соның ішінде Гавайиде, сондай-ақ Тынық мұхиты мен Кариб теңізіндегі бірқатар аралдарда табиғиланған. Ол Техас, Иллинойс және Вирджиния штаттарында зиянды арамшөп деп саналады және Индиана мен Нью-Гэмпширде тыйым салынған. Жаңа Зеландияның ұлттық зиянды өсімдіктер келісімінде ол қажетсіз организм ретінде тізілген. Lonicera japonica тұқымдары алғаш рет 1800 жылдардың басында Жапониядан АҚШ-қа сәндік өсімдік ретінде әкелінді. Ол әлі де АҚШ-та топырақ эрозиясын бақылау немесе елендерге шөп беру сияқты себептермен әдейі отырғызылады, бірақ көптеген аймақтарда жаулап алушы болып кеткен. Бірде ол бір аймаққа еніп алғаннан кейін, Lonicera japonica тез өседі және жергілікті өсімдіктерден күн сәулесі мен қоректік заттарды басып алады. Соңында, ол басқа өсімдік түрлерінің өнуіне кедергі келтіретін тығыз бұтаққа айналады. Жаулап алушы Lonicera japonica-ны басқару әртүрлі әдістермен жүзеге асырылды. Кішкентай участақтарды қолмен немесе қарапайым қазу құралдарын пайдаланып алып тастауға болады. Өсімдікте кездесетін басқа фенолды қосылыстар – гиперозид, хлороген қышқылы және кофе қышқылы. Гүл бүршіктерінен екі секкоиридоидты гликозид, лоницерацеталидтер А және В, сондай-ақ 10 белгілі иридоидты гликозидтер бөліп алуға болады. Өсімдік сонымен қатар лоницеросид А және В сапониндерін, және қабынуға қарсы лоницеросид С-ні де қамтиды.
Japanese honeysuckle has become naturalized in Argentina, Australia, Brazil, Mexico, New Zealand, and much of the US, including Hawaii, as well as a number of Pacific and Caribbean islands. It is classified as a noxious weed in Texas, Illinois, and Virginia, and is banned in Indiana and New Hampshire. It is listed on the New Zealand National Pest Plant Accord as an unwanted organism. Lonicera japonica was initially brought to the United States from Japan in the early 1800s as an ornamental plant. It is still deliberately planted in the United States for reasons such as erosion control or forage for deer, but has become invasive in many areas. Once it has invaded an area, Lonicera japonica grows rapidly and outcompetes native plants for sunlight and nutrients. Eventually, it will form a dense thicket which prevents other plant species from germinating in that area. Management of invasive Lonicera japonica has been achieved through a variety of means. Small patches can be removed by hand, or using simple digging tools, Other phenolic compounds present in the plant are hyperoside, chlorogenic acid, and caffeic acid. The two secoiridoid glycosides, loniceracetalides A and B, can be isolated, together with 10 known iridoid glycosides, from the flower buds. The plant also contains the saponins loniceroside A and B and the anti inflammatory loniceroside C.