Кіріспе

Санскритті жазу үшін қолданылатын жазу жүйесі. Гупта жазуы (кейде Гупта брахми жазуы немесе Кейінгі брахми жазуы деп аталады) санскритті жазу үшін пайдаланылған және Үнді субконтинентіндегі Гупта империясымен байланысты, ол материалдық гүлдену және маңызды діни және ғылыми жетістіктерге толы кезең болды. Гупта жазуы Брахмиден туындаған және Шарада мен Сиддхам жазуларының пайда болуына себеп болды. Бұл жазулар өз кезегінде көптеген маңызды үнді жазуларының пайда болуына әкелді, соның ішінде Деванагари (19 ғасырдан бері санскритті жазу үшін ең көп қолданылатын жазу), Панджаби тілі үшін Гурмухи жазуы, Одия жазуы, Бенгал-Ассам жазуы және Тибет жазуы.

Шығу тегі және жіктелуі

Гупта жазуы Ашоканың брахми жазуынан туындаған және брахми мен басқа брахми жазулары арасындағы маңызды саты болып табылады, бұл әріп-дыбыстық немесе абугидалар отбасы. Бұл, тек дауыссыз дыбыстардың ғана ерекше белгілері бар екенін, ал дауыстылар диакритикалық белгілермен көрсетіледі, ал диакритикалық белгі болмаған жағдайда, оның айтылуы болжамды екенін білдіреді. Шындығында, Гупта жазуы өз алдыңғы және кейінгі жазулары сияқты дәл сол қағида бойынша жұмыс істейді, тек графемалар мен диакритикалық белгілердің пішіні мен түрі ғана өзгеше. IV ғасырдан бастап, әріптер жылдам және әдемі жазуға ұмтылыстың нәтижесінде көбірек ағылшын тіліндегі және симметриялық формаларға ие бола бастады. Бұл сонымен қатар жазу империяның ішінде аймақтық айырмашылықтарға әкелді, олар негізінен үш, төрт немесе бес санатқа бөлінді; алайда, нақты жіктеме жоқ, себебі тіпті бір жазуда да белгілі бір символ қалай жазылғандығында айырмашылықтар болуы мүмкін. Осы тұрғыдан алғанда, Гупта жазуы термині Гупта дәуірінен шыққан кез келген жазу түрін білдіреді, тіпті жазуларда біртектілік болмауы мүмкін.

Жазулар

Гупта жазуының сақталған жазулары көбінесе темір немесе тас бағаналарда және Гупта әулетінің алтын монеталарында кездеседі. Ең маңыздыларының бірі – Праяградж (Аллахабад) Прасасти. Самудрагуптаның сарай ақыны және министрі Харисена жазған бұл құжат Самудрагуптаның билеуі, Гупта әулетінің екінші патшасы ретінде таққа отыруынан бастап, басқа патшаларды бағындыруын сипаттайды. Ол Ашоканың Аллахабадтағы бағанасына қашалған.

Әліпби

Гупта алфавиті 37 әріптен тұрады: 32 дауыссыз әріп, ішкі "а" дыбысымен және 5 тәуелсіз дауысты әріп. Сонымен қатар, соңғы дауысты дыбысты өзгерту үшін (ішкі "а" дыбысынан i, u, e, o, au сияқты басқа дыбыстарға) дауыссыз әріптерге диакритикалық белгілер қосылады. Дауыссыз әріптер қосылыстарда біріктірілуі мүмкін, оларды біріктірілген дауыссыз әріптер деп те атайды (мысалы, sa + ya тік біріктіріліп "sya" береді). | image2 = Гупта диакритикалық белгілері мен қосылыстары.jpg
| caption2 = Пайдалану мысалдары. Брахми кодировкасын қолдану – бір жолдың бірі.