Iron Duke классы – 1-ші Дүниежүзілік соғысқа дейін салынған британдық «дредноут» тізімі. Қару-жарақтары, қауіпсіздігі жақсартылған, теңіз шайқастарында маңызды рөл атқарды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Корольдік әскери-теңіз флотының жауынгерлік кемелері
Battleship class of the Royal Navy
"Темір герцог" класы – Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Ұлыбритания Корольдік әскери-теңіз флоты үшін салынған төрт дредноут жауынгерлік кемелерінің тобы. Бұл классқа төрт кеме кірді: , , , және . 1912 жылдың қазан айынан 1913 жылдың қараша айына дейін суға түсірілген бұл кемелер Корольдік флоттың үшінші супер-дредноут класы болды. Кемелер негізінен жауынгерлік кемелерінің қайталамасы еді; олар орта сызықтағы бес екі қабатты мұнарада бірдей он 13,5 дюймдік (34,3 см) зеңбіректерді сақтап қалды. Алайда, "Темір герцогтарда" жақсартылған броня және бұрынғы кемелерде орнатылған 4 дюймдік қарудың орнына 6 дюймдік күшті қосымша қарулар болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда осы төрт кеме Корольдік флоттың ең жетілген жауынгерлік кемелері болды, бірақ олар көп ұзамай Ұлы флоттың бес кемесімен шайқаста кеңінен қолданылды, мұнда "Iron Duke" флот командирі, адмирал Джон Джелликоенің флагманы ретінде қызмет етті. Үш кеме – "Iron Duke", "Benbow" және "Marlborough" Ютландия шайқасына қатысты; "Emperor of India" кезекті жөндеуге докқа кіргендіктен шайқастан қалып қойды. "Iron Duke" класындағы төрт жауынгерлік кеме соғыс аяқталғаннан кейін шектеулі ғана белсенді қызметте болды; олардың барлығы 1930 жылы қол қойылған Лондондық теңіз келісімінің шарттарына сәйкес қарусыздандырылды. "Iron Duke" оқу және қойма кемесіне айналдырылды және 1946 жылға дейін осы рөлде қызмет етті, содан кейін мақұлданып алынды. "Benbow" 1931 жылы, ал "Marlborough" 1932 жылы мақұлданып алынды. "Emperor of India" 1931 жылы артиллериялық нысана ретінде батырылды, бірақ кейіннен 1932 жылы қайтадан суға көтеріліп, мақұлданып алынды.
The Iron Duke class was a group of four dreadnought battleships built for the British Royal Navy before the First World War. The class comprised four ships: , , , and Launched from October 1912 to November 1913, this was the third class of Royal Navy super dreadnoughts. The ships were essentially repeats of the battleships; they retained the same ten 13.5 inch (34.3 cm) guns in five twin gun turrets on the centreline. However, the Iron Dukes had improved armour and a more powerful secondary armament of 6 inch weapons instead of the 4 inch mounted on the earlier ships. The four ships were the most advanced battleships in the Royal Navy at the outbreak of the First World War, though they were soon surpassed by the five ships of the They all saw extensive service during the war with the Grand Fleet, where Iron Duke acted as the flagship for the fleet commander, Admiral John Jellicoe. Three of the ships, Iron Duke, Benbow, and Marlborough, were present at the Battle of Jutland; Emperor of India missed the battle by being in dock for periodic refit. The four Iron Duke class battleships saw limited active duty following the end of the war; they were all demilitarised under the terms of the London Naval Treaty signed in 1930. Iron Duke was reduced to a training and depot ship and lasted in that role until 1946 when she was scrapped. Benbow was scrapped in 1931 and Marlborough followed in 1932. Emperor of India was sunk as a gunnery target in 1931 though was later re floated to be scrapped in 1932.
Жалпы сипаттамалары
Iron Duke класының кемелерінің жалпы ұзындығы 622 фут 9 дюйм (189,8 метр), ені 90 фут (27,4 м) және су айыры 29 фут (8,8 м) болды. Бұл алдыңғы King George V класының кемелерінен 25 футқа (7,7 м) ұзынырақ және 1 футқа (0,3 м) енірек болды. Iron Duke кемелерінің суырылма салмағы 25 000 ұзын тонна (25 400 тонна) құрады.
The Iron Duke class ships were 622 feet 9 inches (189.8 metres) long overall, and had a beam of 90 ft (27.4 m) and a draught of 29 ft (8.8 m). This was an increase of 25 ft (7.7 m) in length and 1 ft (.3 m) in width over the preceding King George V class ships. The Iron Dukes displaced 25,000 long tons (25,400 tonnes).
Негізгі батарея
Iron Duke класының кемелері негізгі қару ретінде он 13,5 дюймдік (34,3 см) Mk V(H) зеңбірегін бес екі зеңбірекпен жұптасқан мұнарада орнатты, барлығы орта сызық бойында орналасқан. Екі мұнара алдыңғы бөлікте ("A" және "B" мұнаралары), біреуі кеменің ортасында ("Q" мұнарасы) екі түтікшенің артында, ал екі мұнара артқы суперструктураның артында ("X" және "Y" мұнаралары) орналасқан. Зеңбірек орналасқан үйлер Mk II мұнаралары болды, олардың салмағы 600 тонна (610 тонна) және -5° бұрылысқа және 20° көтерілуге мүмкіндік берді. Дегенмен, құрылыс кезіндегі зеңбіректердегі қашықтық шкалалары 15 градусқа дейін градуировкаланған; зеңбіректердің толық көтерілуін пайдалануға мүмкіндік беретін супер-көтерілу камералары мен призмалар Ютландия шайқасынан кейін біраз уақыттан соң шығарылды. Алдыңғы және артқы зеңбірек мұнаралары орта сызықтан кез келген бағытта 150° бұрылуға қабілетті болды, ал "Q" мұнарасының бұрылу қашықтығы шектеулі болды. Ол кеменің екі жағынан 30° мен 150° аралығындағы нысаналарды атып түсіре алатын. Зеңбіректер минутына 1,5–2 оқ ату жылдамдығымен оқ атты. Mk V "Ауыр" зеңбірегі жарылғыш және бронебойғыш оқтарды қоса алғанда, әртүрлі оқтарды атты; олардың барлығы 635 кг салмақта болды. Зеңбіректер 135 кг салмақтағы MD45 ұшқыш зарядтарымен зарядталды, олар жібек қаптарда сақталды. Бұл 2491 фут/сек (759 метр/сек) бастапқы жылдамдыққа ие болды. 20° максималды көтерілу бұрышында зеңбіректердің қашықтығы 23 740 ярд (21 710 м) құрады, бірақ 15° максималды тиімді көтерілу бұрышында қашықтық шамамен 20 000 ярд (18 290 м) болды. 10 000 ярд (9144 м) қашықтықта зеңбірек заманауи неміс дредноуттарында қолданылатын Крупп цементтелген болат бронясын 318 мм-ге дейін тесіп өте алатын.
The Iron Duke class ships mounted a main battery of ten 13.5 inch (34.3 cm) Mk V(H) guns in five twin gun turrets, all mounted on the centreline. Two turrets were placed in a superfiring pair forward ("A" and "B" turrets), one turret amidships—the "Q" turret—directly after the two funnels, and two in a superfiring pair aft of the rear superstructure ("X" and "Y" turrets). The gun houses used were Mk II turrets that weighed 600 tons (610 tonnes) and allowed for depression to −5° and elevation to 20°. Despite this, the range dials on the gunsights at the time of construction were graduated to 15 degrees; super elevating cams and prisms to allow the full elevation of the guns to be used were issued some time after the Battle of Jutland. The forward and aft gun turrets could train 150° in either direction from the centreline, while the "Q" had a much more limited range. It could engage targets on an arc from between 30° to 150° from the centerline on either beam of the ship. The guns fired at a rate of 1.5–2 rounds per minute. The Mk V "Heavy" gun fired a variety of shells, including high explosive and armour piercing rounds; they all weighed 1,400 lb (635 kg). The guns were loaded with MD45 propellant charges that weighed 297 lb (135 kg); these were stored in silk bags. This provided a muzzle velocity of 2,491 ft/s (759 meters per second). At maximum elevation of 20°, the guns had a range of 23,740 yards (21,710 m), though at the maximum effective elevation of 15°, the range was somewhat shorter, at approximately 20,000 yd (18,290 m). At a range of 10,000 yd (9,144 m), the gun could penetrate up to 12.5 in (318 mm) of Krupp cemented steel armour, the type used on contemporary German dreadnoughts.
Екінші батарея
Екінші батареяның құрамына алдыңғы жоғарғы құрылыстың айналасындағы корпуста казематтарға орнатылған он екі 6 дюймдік (15,2 см) Mk VII зеңбірегі кірді. Бұл зеңбіректер таңдалды, өйткені бұрынғы соғыс кемелеріндегі 4 дюймдік (10,2 см) зеңбіректер тым әлсіз және жаңа, қуатты торпедалармен қаруланған торпедалық қайықтармен тиімді күресу үшін жеткіліксіз қашықтықта болды. Адмирал Джеки Фишер екінші батареяны күшейту идеясына қарсы болды, бірақ ол 1910 жылы Бірінші теңіз лорды лауазымынан кетті. Осының нәтижесінде 1911 жылы жобаланған "Желездік герцогтар" класы 6 дюймдік зеңбіректермен жабдықталды. Алайда, казематтағы зеңбіректердің бастапқыда бірнеше маңызды мәселелері болды. Олар қатты теңізде казематтың ашылуын жабуға арналған икемді тақталармен жабдықталған. Бірақ тақталар оңай суға кетіп, оларсыз су кемеге тез кіріп, маңызды су тасқынына себеп болды. Бұл мәселенің ушығуына себеп – зеңбіректердің корпуста тым төмен орнатылуы, олардың қатты толқындардың әсеріне ұшырауы болды. Мәселе ақырында зеңбіректердегі кіші қалқандар мен икемді тақталарға резеңке тығындар қосылу арқылы шешілді. Зеңбіректер минутына 12-14 оқ атып, ауыстыру немесе жөндеу қажет болғанға дейін шамамен 1250 снарядты атуға арналған. Атылатын снарядтардың салмағы 12,5 фунт (5,67 кг) және олардың жарылғыш бөлігі болды. Зеңбіректер қолмен басқарылды және олардың тиімділігінің максималды биіктігі 23 500 фут (7 160 м) құрады. Сол кездегі капиталдық кемелерге тән болғандай, "Желездік герцогтар" класының кемелері су асты торпедалық түтікшелермен жабдықталған. Кемелерде әрбір жағында екі-екіден, барлығы төрт 21 дюймдік (53,3 см) түтікше болды.
The secondary battery consisted of twelve 6 inch (15.2 cm) Mk VII guns mounted in casemates in the hull around the forward superstructure. These guns were chosen because the 4 inch (10.2 cm) guns on earlier battleships were deemed to be too weak and have too short a range to effectively combat torpedo boats with newer, more powerful torpedoes. Admiral Jackie Fisher had opposed the idea of increasing the secondary battery, though he retired from the post of First Sea Lord in 1910. As a result, the Iron Dukes, which were designed in 1911, received the larger 6 inch gun. There were some significant problems with the casemate guns early on, however. They were equipped with hinged plates that were designed to close off the casemate opening in heavy seas. The plates were easily washed away, though, and without them, water easily entered the ship and caused significant flooding. This problem was compounded by the fact that they had been mounted too low in the hull, which subjected them to heavier pounding from rough seas. The problem was eventually corrected by the addition of dwarf bulkheads in the gun houses and rubber seals to the hinged plates. The guns fired between 12 and 14 rounds per minute, and were expected to fire approximately 1,250 shells before replacement or repair was necessary. The shells fired were 12.5 lb (5.67 kg) with a high explosive warhead. They were manually operated, and had a maximum effective ceiling of 23,500 ft (7,160 m). As was customary for capital ships of the period, the Iron Duke class ships were equipped with submerged torpedo tubes. The ships carried four 21 in (53.3 cm) tubes, two on each beam.
Қару-жарақ
Iron Duke класындағы жауынгерлік кемелерде кеменің ортаңғы бөлігінде, оқ-дәрі қоймалары, машина бөлімдері және кеменің өзге де маңызды бөліктері орналасқан қалың броньды белдеу болды. Бұл белдеу кеменің бау және корма жақтарына қарай біртінде жұқарады. Басты қарулар орналасқан барбеттер кеменің екі жағында және корма бөлігінде орналастырылған, себебі оқтардың соғып түсу ықтималдығы осы жерлерде аз болды. Мұнаралардың қабырғалары өте қалың болды. Кемелердің броньды палубасының қалыңдығы 25-тен 65 мм-ге (1–2.5 дюйм) дейін ауыспалы болды. Соғыс аяқталғаннан кейін Iron Duke Жерорта теңіз флотына жіберілді. 1919–1920 жылдары кеме Ресей азамат соғысы кезінде Ақ гвардияны қолдап, Қара теңіздегі операцияларға қатысты. 1922 жылғы Вашингтон теңіз келісімі Iron Duke-ті активті тізімнен шығаруды талап етті. Дегенмен, ол қысқа мерзімге флотта қалды, 1926 жылы Атлантика флотына ауыстырылды. Бұл міндеттеме 3 жылға созылды, содан кейін ол активті қызметтен алынды. Кейіннен ол 1939 жылдан бастап Скапа-Флоуда қойма кемесі ретінде пайдаланылды. Сол жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, оның қалған қарулары жағалау қорғанысына жұмсалды. 1939 жылдың 17 қазанында Люфтваффе бомбалаушылары оған шабуыл жасады; тікелей соққылар болмаса да, бірнеше жақын орналасқан жарылыстар елеулі зақым келтірді. Жөндеу жұмыстарынан кейін кеме соғыс аяқталғанға дейін қойма кемесі ретіндегі қызметін жалғастырды. 1946 жылы ол металл тескілеуге сатылды.
The Iron Duke class battleships had an armour belt that was thick in the central area of the ship, where the ammunition magazines, machinery spaces, and other vital parts of the ship were located. The belt tapered down to towards the bow and stern. The barbettes that contained the main gun turrets were on the sides and on the rear, where shells were less likely to hit. The turrets themselves were thick on the sides. The ships' armoured deck was between 25 and 65 mm (1–2.5 in) thick. Following the end of the war, Iron Duke was transferred to the Mediterranean Fleet. During 1919–20, the ship operated in the Black Sea in support of the White Russians during the Russian Civil War. The Washington Naval Treaty of 1922 mandated that Iron Duke be removed from the active roster. However, she remained with the fleet for a short time, having been transferred to the Atlantic Fleet in 1926. This duty assignment lasted 3 years, after which she was removed from active service. She was later used as a depot ship in Scapa Flow, starting in 1939. After the outbreak of the Second World War that year, her remaining guns were removed to be used in shore defences. Luftwaffe bombers attacked her on 17 October 1939; while they scored no direct hits, several near misses caused significant damage. After repairs were effected, the ship resumed her duties as a depot vessel until the end of the war. She was finally sold for scrapping in 1946.
Марлборо
Ютландия шайқасында кластың ең көп қатысқан кемесі болды; ол барлығы 162 ауыр калибрлі снаряд, ал бүкіл класс үшін 292 снарядтан атып шығарды. Ол 1-ші шайқас эскадрильясының 6-шы дивизионына бекітілді, британдық желінің арт жағында орналасқан. Вице-адмирал Сесил Бернидің флагманы болды. Шайқас барысында кеме орта тұсында торпедадан зардап шекті; торпеда 21 м х 6 м (70 фут х 20 фут) өлшемде тесік жасады. Зақымға қарамастан, ол желідегі өзінің орнын сақтай алды, бірақ жылдамдығы төмендеді. «Марлборо» өз негізгі қаруларымен атуын тоқтатпады, бірақ кеменің қисайғандығы соншалыққа жетті, қаруларын тиімді пайдалану мүмкін болмады. Кеме ақырында Хамберге қайтылып, 3 айлық жөндеу жұмыстарын жүргізді. Соғыстан кейін «Марлборо» «Темір герцогімен» бірге Жерорта теңізінде 1926 жылға дейін қызмет етті. Содан кейін ол Атлантика флотына ауыстырылды; ондағы қызметі 1929 жылға дейін жалғасты, содан кейін ол активті қызметтен алынды. 1932 жылы кеме металл тескілеуге сатылды.
was the most heavily engaged ship of the class during the battle of Jutland; she fired a total of 162 heavy calibre shells, out of a total of 292 for the entire class. She was assigned to the 6th Division of the 1st Battle Squadron, towards the rear of the British line. She served as the flagship of Vice Admiral Cecil Burney. During the battle, she was hit by a torpedo amidships; the torpedo tore a hole that was 21 m by 6 m (70 ft by 20 ft). Despite the damage, she was able to keep her position in the line, though her speed was reduced to Marlborough continued to fire her main guns until the list increased to the point that prevented her guns from being effectively employed. The ship eventually withdrew to the Humber, where she undertook 3 months of repairs. Post war, Marlborough joined Iron Duke in the Mediterranean, where she remained until 1926. She was then transferred to the Atlantic Fleet; her tour of duty there lasted until 1929, at which point she was withdrawn from active duty. The ship was sold for scrapping in 1932.
Бенбоу
Апалары сияқты, Бірінші дүниежүзілік соғыс барысында Ұлы флотқа бекітілді. 1914 жылдың 10 желтоқсанында 4-ші шайқас эскадрильясына тағайындалды. Бенбоу – Ютландия шайқасы кезінде 4-ші шайқас эскадрильясының 4-ші дивизиясының командирі, адмирал Доветон Стюрдтың флагманы болды. 4-ші дивизия 3-ші дивизияның алдында орналасты, онда адмирал Джеллико Бенбоудың әпкесі – «Темір герцогінен» флотқа қолбасшылық етті. Шайқас бойында кемеге ешқандай зақым келген жоқ. «Темір герцогі» және «Марлборо» сияқты, Бенбоу да 1919 жылы Жерорта теңізіне ауыстырылды, және ол Ақ әскер күштеріне Қара теңізде артиллериялық қолдау көрсетті. 1926 жылы ол «Марлборо»дан кейін Атлантика флотына ауысты; ол да 1929 жылы жарамсыз деп танылып, металл тескісіне сатылды.
Like her sisters, was assigned to the Grand Fleet for the duration of the First World War. She was assigned to the 4th Battle Squadron on 10 December 1914. Benbow was the flagship of Admiral Doveton Sturdee, the commander of the 4th Division of the 4th Battle Squadron, during the battle of Jutland. The 4th Division was directly ahead of the 3rd Division, where Admiral Jellicoe commanded the fleet from Benbows sister Iron Duke. Throughout the battle the ship remained undamaged. Like Iron Duke and Marlborough, Benbow was transferred to the Mediterranean in 1919, and she provided artillery support to White Russian forces in the Black Sea. She followed Marlborough to the Atlantic Fleet in 1926; she too was stricken in 1929 and sold for scrap.
Үндістан императоры
1914 жылдың желтоқсан айында 4-ші шайқас эскадрильясына бекітілді. Кеме Ютландия шайқасына қатыса алмады, себебі кезекті жөндеу үшін докқа кірген болатын. Соғыс аяқталған соң, ол осы сыныптың қалған үш кемесімен бірге Жерорта теңізіне жіберілді. "Emperor of India" 1922 жылы жөндеуге Англияға оралды, содан кейін Жерорта теңізіндегі қызметін жалғастырды. 1926 жылы ол әпкелерімен бірге Атлантика флотына қосылды және 1929 жылы қызметтен шығарылды. Бірақ, оны металлға тапсырмаған, оқ ату нысанасы ретінде пайдаланып, 1931 жылы батырды. Бірақ көп ұзамай кеме қайта көтеріліп, 1932 жылдың 6 ақпанында кемелерді бөлшектеушілерге сатылды.
was also assigned to the 4th Battle Squadron, in December 1914. She missed Jutland because she was in dock for a periodic refit. After the end of the war, she was transferred to the Mediterranean along with the other three ships of the class. Emperor of India returned to England in 1922 for a refit, after which she resumed her duties in the Mediterranean. She likewise joined the Atlantic Fleet in 1926, alongside her sisters, and stricken in 1929. Instead of being scrapped, however, she was used as a gunnery target, and sunk in 1931. She was raised shortly thereafter and sold to ship breakers on 6 February 1932.