Кіріспе

Эмиль Золаның 1875 жылғы романы, 1970 жылғы фильмге бейімделуі. La Faute de l'Abbé Mouret (1875) – Эмиль Золаның жиырма томдық Les Rougon Macquart сериясының бесінші романы. Роман дінге қарсы өткір сынмен толы, және «Плассанның жаулануы» романының соңындағы қайғылы оқиғалардан кейін жазылған. Бұл жолы назар алыс, Прованстың шалғай ауылына аударылады. Золаның туындыларынан ерекшелігі – романда аз ғана кейіпкер мен орын бар, ал сюжеттік өріс ретінде амнезияны қолдануға байланысты романға фантастикалық әуез берілген.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Сюжеттің орталық тұлғасы – невротикалық жас діни қызметкер Серж Море, ол алғаш рет «Пласанның жеңісі» романында көрінеді. Ол діни қызметін бастап, Артод ауылының қызығушылық танытпайтын тұрғындарына рухани жетекші болады. Ауыл тұрғындары дінге мүдделі емес, ал Серж толық дерлік бос, құлай жөнелген шіркеуінде бірнеше шабыттанған қасиетті обрядтар өткізіп тұрады. Серж осы жағдайға алаңдамайды, тіпті оны іздегендей көрінеді, себебі бұл оған діни мәселелерді ойластыруға және өзінің сенімінің құлшынысын толық сезінуге мүмкіндік береді. Соңында ол толыққанды нервтік құлауға ұшырап, комаға жақын жағдайға түседі. Осы кезде оның алыс туысы, конвенциялық емес дәрігер Паскаль Ругон (сериядағы соңғы романның басты кейіпкері, 1893 жылғы «Доктор Паскаль») оны жақын маңдағы ескірген сарай – Ле Парадудың тұрғындарына тапсырады. Роман тон және стиль тұрғысынан жаңа бағытқа бұрылады. Серж – амнезиядан және ұзақ мерзімді есте сақтау қабілетінен айырылған, өзінің атынан басқа кім екенін және қайда екенін білмейтін күйде, Ле Парадудың кең, өсіп жатқан бағында дерлік жалғыз және жабайы өскен Альбинаның қамқорлығында болады. Альбина – еңкейген, тәбиғи және білімсіз қыз. Екеуі көптеген библиялық параллельдермен идилликалық өмір сүреді және бірнеше айдың ішінде бір-біріне терең ғашық болады. Алайда, олардың қарым-қатынасы толыққанда аяқталған сәтте, Серждің бұрынғы монсеньоры оларды тауып алады және оның естелігі бірден қайта оралады. Өз күнәсіне қатты қайғырып, Серж бұрынғыдан да терең діни құлшынысқа беріледі, ал Альбина сүйіктісінен айырылғанына қатты шатасады. Золаның көптеген ертедегі туындылары сияқты, бұл роман да трагикалық кульминацияға жетеді, онда Альбина гүлдің иісімен уланып, өз өмірін өз қолымен аяқтайды.

Аудармалар

Роман 1880 жылдары Vizetelly & Co. компаниясы ағылшын тіліне «Abbé Mouret's Transgression» деп аударған, бірақ бұл мәтін көптеген жойылған бөлімдер мен цензуралауларға, сондай-ақ Золаның тілін оның ең күрделі романдарының бірінде Викториялық ағылшын тілінің түпнұсқа мәтініне ұқсамайтын, ұзақ және қарапайым стильде беруіне байланысты кемшін деп есептелуі керек. 1950 және 1960 жылдары «Күнәлі діни қызметкер» және «Әке Моуреттің күнәсі» аттарымен тағы екі дәл аударма жарық көрді. «Abbé Mouret's Transgression» (1886, H. Vizetelly үшін аударған кім белгісіз, Vizetelly & Co.) «Abbé Mouret's Transgression» (1900, аударған кім белгісіз, Э. А. Визетелли редакторы, Chatto & Windus) «Abbé Моуреттің күнәсі» (1904, аударған М. Смит, McLaren & Co.) «Abbé Моуреттің күнәсі» (1957, аударған Алек Браун, Elek Books, 1960 жылы «Күнәлі діни қызметкер» деп қайта басылды) «Әке Моуреттің күнәсі» (1969, аударған Сэнди Петри, Prentice Hall) «Әке Моуреттің күнәсі» (2017, аударған Валери Миноуг, Oxford University Press)

Бейімделулер

Роман 1970 жылы Жорж Франжу режиссерлік еткен "Әке Муренің қазасы" атты француз фильміне бейімделді, онда Джиллиан Хиллс және Фрэнсис Хастер түсті. Австрия композиторы Герхард Вимбергер 1981/1985 жылдары жазған "Параду" операсын осы роман негізінде құрастырды.

Ықпал

Роман Джон Коллиердің (1850—1934) 1895 жылы Лондонның Корольдік өнер академиясында "Албиннің өлімі" деген атпен көрмеге қойылған, қазір жоғалған картинасын шабыттандырды. Сурет 1895 жылғы 31 тамыздағы The Graphic апталығында жарияланды (үлгісі Британ мұражайында, Лондон). Бұл роман Жозеф Эдуард Дантанға Le Paradou (1883; Гент көркемсурет мұражайы) картинасын салуға да әсер етті.