Кіріспе

1987 жылғы бейне ойын
Аркада
Amstrad CPC
ZX Spectrum
NES/Famicom
Сол ойын 1987 жылдың 20 ақпанында жарық көрді. Үйге арналған нұсқасы 1988 жылы Nintendo Entertainment System үшін шығарылды, сонымен бірге MSX2 сияқты әртүрлі үй компьютерлеріне де портталды. Аркадалық және компьютерлік нұсқалары Еуропада Gryzor деп, ал PAL аймақтарында және Францияда NES нұсқасы Probotector деп аударылды. Аркадалық ойын бүкіл әлемде коммерциялық сәттілікке қол жеткізіп, 1987 жылы АҚШ-тағы ең табысты төрт аркадалық ойынның бірі болды. NES нұсқасы да сыншылардың мақтауына ие болып, коммерциялық жетістікке жетті, тіпті Electronic Gaming Monthly оны 1988 жылдың ең жақсы экшн ойыны деп таныды. Бастапқы ойыннан кейін Contra ойынының бірнеше жалғасы жарық көрді.

Шолу

Contra ойынның әртүрлі ойын көзқарастарын пайдаланады, оларға стандартты бүйірден қарау, псевдо 3D көрінісі (ойышын атып, солға немесе оңға жылжып, сонымен қатар фонға қарай жылдамдатуға мүмкіндік береді) және бекітілген экран форматы (ойышының қаруы әдепкі бойынша жоғары бағытталған) кіреді. Бір уақытта екі ойыншы ойнай алады, біреуі Билл (ақ майка және көк лента киген сары шашты команда), ал екіншісі Ланс (көк шашты, көйлексіз және қызыл лента киген команда).

Бақылау

Басқару элементтері сегіз бағытты джойстик пен ату (сол) және секіру (оң) үшін екі әрекет батырмасынан тұрады. Басты кейіпкерлердің бірі секіргенде, ол әдеттегі секірудің орнына, домалап, айналып секіреді. Джойстик ойыншының жүгіру және секіру кезіндегі қозғалысын ғана емес, сонымен қатар нысана алуын да басқарады. Бүйірлік көрініс кезеңдерінде ойыншы тұрғанда солға, оңға немесе жоғары қарай, ал жүгіргенде көлденең және диагональды бағытта атуға болады. Ойыншы секіргенде сегіз бағыттың кез келгеніне, тіпті төмен қарай да ату мүмкіндігіне ие. Тұрғанда джойстикті төмен басса, кейіпкер құрсауына жатып алады, бұл оған дұшпанның оғынан қашуға және төменгі нысаналарды атуға мүмкіндік береді. Жоғары платформада болғанда секіру батырмасын басқанда кейіпкер төменгі деңгейге түседі.

Қарулар

Ойыншының бастапқы қаруы – шексіз оқ-дәрісі бар мылтық, оны төрт түрлі қарудың біріне жетілдіруге болады. Бұл қаруларды дәрі қораптарының сенсорларын жойып, олардың ішіндегі ұшатын капсулаларды алу арқылы немесе жау базаларындағы қызыл киім киген күзетшілерді жеңу арқылы қол жеткізуге болады. Олардың арасында: атыс түймесін ұстап тұрғанда жылдам атып тұратын пулемет, қуатты сәуле шашатын лазерлік қару, спираль тәрізді қозғалатын оқтарды атып шығаратын отты шар қаруы және әр бағытта бес оқты атып шығаратын шашыраңқы ату қаруы бар. Сондай-ақ, кейіпкер бастапқы қаруымен қаруланған кезде белгілі бір аймақтарда ғана пайда болатын екі қосымша күш бар: қарудың оқ ату жылдамдығын арттыратын жылдам оқтарды жаңарту және кейіпкерді шектеулі уақытқа зақымсыздандыратын қорғаныс қабаты. Пулемет пен лазерлік қарудан басқа, әрбір нысан өзінің функциясын көрсететін әріппен (F, S, R және B) белгіленген, бүркіт пішіндес белгі түрінде келеді.

Ойыншы өмір сүреді

Ойыншы егер оның кейіпкері (Билл немесе Ланс) жаулармен немесе олардың зымырандарымен соқтығысса, уақыт шегінен бұрын базалық деңгейді аяқтамаса, немесе түбі жоқ шұңқырға түсіп кетсе, өмірін жоғалтады. Мұндай жағдайда кейіпкер келесі өмірінде бастапқы қаруына оралады. Барлық өмірін жоғалтқаннан кейін ойыншы қосымша монеталар (қажет болса) салып, «Бастау» түймесін басып ойынды жалғастыра алады, бірақ бұл тек үш ретке дейін мүмкін. Екінші ойыншы кез келген уақытта қосыла алады, бірақ егер бір ойыншы барлық өмірін жоғалтса, екеуі бірге жалғастыру үшін екінші ойыншы да өмірін жоғалтқанша күтуі керек.

Кезеңдер

Контраның аркадтық нұсқасы жеті кезеңнен тұрады (кейінгі нұсқаларда кезеңдер саны мен деңгейлер құрылымы өзгеше болуы мүмкін). Бірінші кезең – ойыншы кейіпкері джунглиге түсіп, бірінші базаның кіреберісіне жеткенше жаудың алғашқы қорғаныс шебін тойтаруы керек, онда базаға кіру үшін үлкен сенсорды жою қажет. Ойын екінші кезеңге 3D көрініске ауысады, онда ойыншы кейіпкері уақыт біткенше база ішіндегі бірнеше дәліздер арқылы өтуі керек (экран жоғарғы жағындағы дисплей базаның картасын және қалған уақытты көрсетеді). Ойыншы кіруге кедері келтіретін электр тогын тоқтату үшін әр дәліздің соңындағы генераторды жоюы тиіс. Үшінші кезең базаның ядросында орналасқан, онда ойыншы жаудың қорғаныс жүйесін жойып, соңғы нысананы – от шашуға қабілетті алып көзді ашуы керек. Төртінші – алтыншы кезеңдер алғашқы үш кезеңге ұқсас өтеді. Төртінші кезең – тік бағытта жүретін деңгей, онда ойыншы екінші базаның кіреберісіне жеткенге дейін сарқыраманың үстіне дейін секіріп өтуі керек, онда сахнаны тазалау үшін қорғаныс жүйесімен қорғалған үлкен, алмастың пішініндегі сенсорды жою қажет. Бесінші кезең – тағы бір 3D кезең, ол басқа базаның ішінде орналасқан, ал алтыншы кезең – тағы бір басқа қарсы шайқас, бұл жолы әрқайсысы екі суретке бөлінетін екі басқа қарсы. Бастардың суреттері біріккенде ғана оларға зиян келтіруге болады. Жетінші және соңғы кезең бірінші кезеңнің бүйірлік прокрутка форматына оралады, өйткені ойыншы жаудың соңғы қорғаныс шебі арқылы (оның ішінде әуе кемесі, бронетранспорт және алып, қапталған сарбаздар) қарлы дала, энергия зауыты және ангар сияқты аймақтар арқылы өтіп, ақыр соңында жаудың қонысына жетеді, онда қалыпты жау сарбаздары осы дүниеден тыс жаратылыстармен алмастырылады. Ойыншы соңғы нысанаға жету үшін, миссияны аяқтау үшін жойылуы керек жүрек тәрізді жаратылыспен күресуі керек.

Шығарылымдар

Аркадалық ойын үш нұсқада жарық көрді. Commodore 64 нұсқасы Солтүстік Америкада Contra деген атпен шығарылды. Ocean компаниясы жасаған нұсқалары ойынның түпнұсқа аркадалық нұсқасына ұқсас болды. IBM PC нұсқасын Banana Development Inc әзірледі және Солтүстік Америкада жарық көрді. Бұл нұсқа Еуропада Gryzor деген атпен шығарылды. Боб Уэйкелиннің Ocean's Gryzor нұсқаларының мұқабасы Арнольд Шварценеггердің "Predator" фильміндегі әртүрлі поздарынан шабыт алды. Бұл сурет кейіннен NES нұсқасының қаптамасында қолданылды. Жапондық MSX2 нұсқасы эксклюзивті фотомұқабаға ие болды; дегенмен, Вакелиннің суреті артқы мұқабада пайдаланылды.

Nintendo ойын-сауық жүйесі

Контра Солтүстік Америкада Nintendo Entertainment System жүйесі үшін 1988 жылдың ақпан айында жарық көрді. Бұл нұсқа Konami компаниясының өзіндік өндірісінде жасалған, және NES құрылғысының мүмкіндіктеріне орай аркадалық нұсқасынан бірнеше ерекшеліктері бар.

Графика

Мысалы, эффектілер үшін (жарылыстар сияқты) спрайттар жүйенің спрайттарға қоятын шектеулерін айналып өту үшін 60fps орнына 30fps көрсетіледі. Бұл техниканы қолданған тағы бір ойын – Recca. Ойынды бір немесе екі ойыншы ойнай алады, бірақ NES-тің графикалық мүмкіндіктерінің шектеулілігіне байланысты Билл мен Ланс жекелей кейіптік дизайндарынан айырылды. Оның орнына, олар екеуі де көйлексіз коммандостар ретінде бейнеленген, оларды шалбарларының түсімен (Билл үшін көк, Ланс үшін қызыл) ажыратуға болады. Егер бір ойыншы барлық өмірін жоғалтса, оған күресті жалғастыру үшін екінші ойыншының қорларын пайдалану ұсынылады.

Қарулар

Машиналық және лазерлік тапаншалардың күшін арттыратын белгілер де өзгертілді және енді басқа қаруларда қолданылатын әріптік бүркіт символдарымен (M және L) көрсетіледі. Жедел оқтар мен қорғаныс күшін арттыратын белгілер осы нұсқада жиірек кездеседі, себебі аркадалық ойындағыдай емес, ұшатын заттардың капсулалары ойыншы кейіпкерінің қолындағы қаруға қарамастан пайда болады. NES нұсқасы экрандағы барлық жауларды жоятын жетінші затты ұсынады.

Қайта өңделген кезеңдер

NES нұсқасы аркадалық нұсқаның жеті деңгейін сегіз деңгейге қайта құрайды. 2-ші және 3-ші деңгейлер біріктіріліп, бір деңгейге айналды, нәтижесінде Сарысу деңгейінің нөмірі 4-тен 3-ке өзгерді, ал 5-ші және 6-шы деңгейлер жаңа 4-ші деңгейге біріктірілді. NES нұсқасының соңғы төрт деңгейі (Қарлы алаң, Энергия аймағы, Ангар және Ғарыштан келгендердің қонысы) аркадалық нұсқаның соңғы деңгейіндегі әртүрлі аймақтарға негізделген. Деңгейлердің дизайны да аркадалық нұсқадан күрт өзгеше. Мысалы, екі негізгі деңгей (2-ші және 4-ші деңгейлер) енді лабиринт тәрізді құрылымға ие емес, сондай-ақ уақыт шегі де жоқ. Сарысу деңгейінің басы да алмаз пішіндес сенсордан ғарыштан келгендердің мүсініне ауыстырылды.

Конами коды

Контра Konami Code-ін алғашқы NES ойындарының бірі ретінде ұсынды. Атау экранында кодты енгізу ойыншыны әдеттегі үш емес, отыз өмірмен бастайды. Ойыншы өмірді жоғалтса да, кезеңді қайтадан бастау үшін "continue" қолданғанда, бұл мүмкіндік сақталады.

Famicom нұсқасы

Контра Famicom үшін 1988 жылдың 9 ақпанында Жапонияда жарық көрді. Ойын процесі сол кездегі NES нұсқасымен толықтай сәйкес келеді, бірақ Famicom нұсқасында Konami өндірген VRC2 деп аталатын арнайы жасалған көп жадты контроллер бар (ал NES нұсқасы UNROM платасын пайдаланған). Бұл NES нұсқасында мүмкін болмаған кескіндер мен бірнеше графикалық эффекттерді қосуға мүмкіндік берді. Ойын, алдымен, ойынның тарихын баяндайтын кіріспе сахнасымен басталады, содан кейін әр деңгейдің басында ойыншының прогресін көрсету үшін Галуга архипелагының картасы пайда болады. Деңгейлер арасында Биллдің (немесе Ланстың) штабқа ағымдағы жағдайы туралы есеп беруін және кейінірек экранға қарудан оқ атуын көрсететін кіріспелер көрсетіледі. Соңғы сахна да сәл өзгеше. Егер ойыншы тізімдер көрсетіліп тұрғанда таңдау және бастау түймелерін басқан қалса, Konami логотипінен кейін құпия хабарлама пайда болады. Басқа айырмашылықтарға дыбыс тестілеу режимі, кейбір деңгейлерде қосымша анимациялар (мысалы, 1-ші деңгейде желмен шайқалатын пальма жапырақтары және 5-ші деңгейде қарлы боран), ойыншы соңғы деңгейді аяқтағанда естілетін әртүрлі дауыс және деңгейді таңдау коды кіреді.

PAL нұсқасы

Probotector — NES Contra ойынының өзгертілген нұсқасы, ол 1990 жылдың 28 желтоқсанында PAL аймағы мен Франция үшін шығарылды. Бұл нұсқада басты кейіпкерлер мен кейбір жаулар робот тәріздес етіп қайта жасалған. Бұл Германиядағы BPjM цензура заңдарын айналып өту үшін жасалды, ол кәмелетке толмағандарға зорлық-зомбылық көрсететін бейне ойындарды сатуға тыйым салады. Кейінгі Contra ойындары үй консольдары үшін де осылай өзгертілді, барлығы PAL аймағында Probotector деген атпен шығарылып, ұқсас модификацияларға ие болды. Contra: Legacy of War ойынынан бастап Konami Probotector атауын қолдануды тоқтатып, келесі ойындардың көпшілігін минималды өзгерістермен жергілікті тілге аударды.

MSX2

Контраның MSX2 нұсқасын Konami тек Жапонияда 1989 жылғы 26 мамырда шығарды. MSX2 нұсқасы аркадалық және NES нұсқаларынан күрт ерекшеленеді. MSX2 аппараттық шектеулеріне байланысты ойын жылжымайды, оның орнына Metal Gear және Vampire Killer сияқты басқа MSX2 ойындары сияқты флип-экрандарды қолданады. Ойын SCC дыбыс чипін пайдаланады. Бір соққымен өлімге жеткізбейтіндей, энергия көрсеткіші бар, бұл Билл Райзерге бір өмірді жоғалтпастан бірнеше рет оқтала беруге мүмкіндік береді. MSX2 нұсқасында екі негізгі күшейткіш бар: ойыншының жүгіру және ату жылдамдығын арттыратын қанатты (Falcon) пішіндес күшейткіш, сондай-ақ ойыншыға ағымдағы қаруын өзгертуге мүмкіндік беретін қару пішіндес күшейткіш. Қаруды алғаннан кейін ойыншы әдепкі Normal Gun немесе басқа төрт қарудың бірін таңдай алады. Бұл нұсқада Spread Gun жоқ, оның орнына Gradius II-дегі құйрық пулеметіне ұқсас Rear Gun пайда болады, ол бір уақытта екі бағытта атуға мүмкіндік береді. MSX2 нұсқасы Контра 19 деңгейден тұрады. 1-6 деңгейлер тікелей аркадалық нұсқадан алынған, ал 7-9 деңгейлер аркадалық нұсқаның соңғы деңгейіндегі әртүрлі аймақтарға негізделген, бұл NES нұсқасының соңғы төрт деңгейіне ұқсас. 10-19 деңгейлер осы нұсқаға жаңа және негізінен Галуга архипелагының астындағы жер асты нысанында өтеді. Аркадалық және NES нұсқаларынан айырмашылығы, MSX2 нұсқасы тек бір ойыншыға арналған (Ланс Бин ешқандай түріде пайда болмайды) және жалғастыру мүмкіндігі жоқ; егер ойыншы барлық өмірін жоғалтса, ойын дереу аяқталады. Дегенмен, Game Master II қосымша картриджін S RAM резервтік функциясы арқылы прогресті сақтау үшін пайдалануға болады.

Кейінгі релиздер

Контраның аркадалық нұсқасының PlayStation 2 порты Жапонияда 2006 жылдың 25 мамырында Hamster компаниясының ретро ойындар портының Oretachi Gēsen Zoku сериясының бөлігі ретінде жарық көрді. Сол жылдың 8 қарашасында Xbox 360 Live Arcade үшін екінші рет қайта шығарылды, конверсияны Digital Eclipse жүзеге асырды. Осы нұсқа 2009 жылдың 15 желтоқсанында Konami Classics Vol. 2 жинағына енді. Аркадалық нұсқа сондай-ақ Konami Classics Series: Arcade Hits жинағында Nintendo DS үшін де қолжетімді болды. Konami Mobile кезеңінде Contra-ның бірнеше нұсқасы әртүрлі ұялы телефондарға арналған аркадалық нұсқаға негізделген түрде шығарылды. Contra-ның NES нұсқасы 2002 жылы Солтүстік Америкада жарық көрген Konami Collector's Series: Castlevania & Contra for Microsoft Windows видео ойындар жинағына кіреді, сонымен қатар Super C және NES үшін шығарылған үш Castlevania ойыны да осы жинақта бар. NES Contra және Super C Nintendo DS ойыны Contra 4-ке жасырын бонус ретінде қосылды. Contra-ның MSX2 нұсқасы 2010 жылдың 2 ақпанында Wii үшін және 2014 жылдың 15 қазанында Wii U үшін Жапониядағы Virtual Console арқылы қолжетімді болды. Контраның аркадалық нұсқасы 2016 жылы PlayStation 4 үшін Hamster's Arcade Archives цифрлық жинағының бір бөлігі ретінде шығарылды. Онда жапон және американдық нұсқаларын таңдау мүмкіндігі бар. Аркадалық, NES және Famicom нұсқалары Konami-нің 50 жылдығына арналған 2019 жылдың маусым айында жарық көрген Contra Anniversary Collection жинағына енді. 2019 жылдың 15 шілдесінде My Arcade компаниясы Micro Player мини-аркадалық машиналарын жасаушылар мен Pocket Player портативті бейне ойындары үшін Contra лицензиясын сатып алғанын мәлімдеді.

Қабылдау

Жапонияда 1987 жылдың сәуір айында аркадалық ойын автоматтары тізімінде бірінші орынға шықты. Ұлыбританияда «Gryzor» аркадаларда үлкен сәттілікке ие болды, ал үй компьютерлік нұсқалары Gallup тізімінде көш бастады. АҚШ-та «Contra» 1987 жылғы ең табысты төрт аркадалық ойынның бірі болды, ал 1988 жылғы Nintendo Entertainment System нұсқасы кеңінен танымал болып, ұзақ уақыт бойы есте қалды. Ойынның танымалдығының көп бөлігі екі ойыншының бір уақытта ойнайтын кооперативтік режимінен туындады. Аркадалық ойын сыншылар тарапынан жағымды пікірлер алды. «Your Sinclair» журналынан Питер Шоу «Gryzor» ойынын сол кездегі өзіне ең ұнаған ойындардың бірі деп атады. «Computer and Video Games» журналынан Клэр Эджли: «Ату көп, демалуға уақыт жоқ, бұл «Gryzor» ойынын ойнауды тым шаршатарлық етеді» деді. NES нұсқасы сыншылар тарапынан оң бағаланды. «Computer Gaming World» журналынан Арни Кац, Билл Кункель және Джойс Ворли «Contra» ойынын NES-те «өте әдемі және тартымды ойын алаңында» орналасқан «шындығында тамаша экшн эпопеясы» деп сипаттады. Жапондық «Famitsu» ойын журналы Famicom (NES) нұсқасына 40 баллдан 27 балл берді. «Electronic Gaming Monthly» журналы оны 1988 жылғы ең жақсы экшн ойыны деп мойындады. 2004 жылы «Contra» NES нұсқасы «GameSpot» тізіміне барлық уақыттың ең ұлы ойындарының қатарына енді. «IGN» ойын сайты «Contra» ойынын «Жеңуге ең қиын ойын» деп таныды. «Nintendo Power» оны ең жақсы NES ойындарының жетінші орнына қойды, оны ең жақсы көп ойыншылы NES ойындарының бірі деп атады. «Electronic Gaming Monthly» журналы NES нұсқасын барлық уақыттың ең жақсы 45-ші консольдік ойыны деп санап, оның «екі ойыншы бір уақытта ойнайтын барлық экшн ойындары үшін стандартты белгілегенін» айтты. «GamesRadar» оны аркадалық нұсқадан да жақсы деп есептеп, NES-тің ең жақсы 10 ойынының бірі деп атады. «Game Informer» оны барлық уақыттың ең жақсы ойындарының тізіміне 13-ші орынға қосты. Мамандар оның революциялық болмағанын, бірақ қызықты екенін атап өтті. 2017 жылы «Contra» 1995 және 2016 жылдар аралығында жарияланған 44 «ең жақсы ойындар» тізімін қамтитын «Warp Zoned» құрастырған статистикалық мета-талдау бойынша «Барлық уақыттың ғылыми тұрғыдан дәлелденген ең жақсы бейне ойындары» тізімінде 82-орынды иеленді.

Мұра

Contra-дан кейін сол жылы Super Contra пайда болды. Бұл Konami компаниясы өз күштерімен жасаған аркада автоматтары үшін жалғыз Contra жалғасы. Түпнұсқасы мен оның жалғасының (американдық нұсқасында Super C деп аталды) НЭС-те сәтті танылғаннан кейін, үй консольдары нарығына арналған Contra III: The Alien Wars (Super NES үшін) және Contra: Hard Corps (Genesis үшін) сияқты келесі жалғастар шығарылды, бұл Konami-дің маңызды серияларының біріне айналды. Қазіргі таңда серияда 12 бөлім бар. Contra аркадалық нұсқасының музыкасы Konami Game Music Vol.4: A Jax видео ойынының альбомына енген саундтректердің бірі, ол 1988 жылдың 10 мамырында Alfa Records компаниясымен шығарылды. Альбом CD (каталог нөмірі 28XA 201), кассета (ALC 22922) және винил (ALR 22922) форматтарында жарық көрді. 2017 жылдың сәуір айында Пекин Starlit Movie and TV Culture компаниясы Қытайда Contra фильмінің толық метражды нұсқасын түсіріп жатқанын хабарлады. Вэй Нань сценарийші ретінде тіркелді. Фильм 2018 жылдың 6 маусымында көрсетілуі жоспарланған, бірақ ол мерзімге шығарылмады. Konami коды алғаш рет Gradius үй нұсқаларында пайда болса, Konami ойындарындағы кодтың бар екені туралы хабардарлық Contra үй нұсқаларында оның енгізілуінен кейін күрт өсті (ол ойыншыға қиын ойынды аяқтауға көмектесу үшін 30 қосымша өмір берді). Blacklist Games және Kess Co. компаниялары үстел ойынының нұсқасын жасады, ол 2022 жылы жарық көрді.