Кіріспе

Ағылшын театр менеджері және продюсері (1844–1901)

Ричард Д’Ойли Карт (3 мамыр 1844 – 3 сәуір 1901) – Виктория дәуірінің соңғы жартысындағы ағылшын талантты агенті, театр импресариосы, композитор және қонақүй иесі. Ол Лондонның екі театрын және қонақүй империясын салған, сондай-ақ жүз жылдан астам уақыт бойы үздіксіз жұмыс істеген опера компаниясын және сол кездегі ең маңызды суретшілердің кейбіреулерін өкілдік еткен басқару агенттігін құрды. Карт мансабын әкесі Ричард Картпен бірге музыка басып шығару және музыкалық аспаптар жасау бизнесінде жұмыс істеуден бастады. Жастығында дирижерлік етіп, музыка жазған, бірақ көп ұзамай басқару агенттігі арқылы өнерпаздардың мансабын дамытуға көшті. Карт 1870 жылдары Лондон музыкалық сахнасында үстемдік құрған француздық туындылар сияқты, ағылшын комедиялық операсының жан-жақты, сапалы, отбасылық көңіл көтеруге арналған мектебі де танымал болатынына сенді. Осы мақсатта ол драматург В. С. Гилберт пен композитор Артур Салливанды біріктіріп, олардың бірге жұмыс істеуін дамытып, он үш Савой операсын жасады. Ол «Д’Ойли Карт» опералық компаниясын құрып, Гилберт пен Салливан операларын қою үшін Savoy театрын салды. Savoy театры ашылғанынан кейін сегіз жыл өткен соң Карт оның жанына Savoy қонақүйін салып, кейін басқа да сәнді қонақүйлерді сатып алды. 1891 жылы ол Лондонның Палац театрын (бастапқыда Корольдік ағылшын опера театры деп аталды) салды, оны ағылшын операсының жаңа мектебіне арнауды жоспарлады, бірақ бұл жоспары Салливанның «Иванхоэ» атты бір туындысын қоюмен шектелді. Дегенмен, Гилберт пен Салливанмен серіктестігі және олардың операларын, қарым-қатынастарын ұқыпты басқаруы музыкалық театр тарихында бұрын-соңды болмаған табысқа жеткен туындылар сериясын жасады. Оның опералық компаниясы, кейіннен жесірі Хелен, содан соң ұлы Руперт және немересі Бриджит басқарды, осы туындыларды бір ғасырдан астам уақыт бойы насихаттады және олар бүгінге дейін жиі қойылады.

Алғашқы жылдар

Карте 3 мамыр 1844 жылы Лондонның Батыс бөлігінде, Соходағы Грекия көшесіндегі ата-анасының үйінде дүниеге келді.), Генри Уильямс (1856–1926) және Элиза (1860–1941). Әкесі Ричард Карт – флейташы, ал анасы – бұрынғы Элиза Джонс (1814–1885); олар анасының әкесі, дін қызметкері Томас Джонстың наразылығына қарамастан, қашып кеткен. Карте – Уэльс және, мүмкін, Норман тегінен шыққан; Д’Ойли – Норман француз есімі, биограф Артур Джейкобс бұл жағдайда «бір атау (қос тегінің бөлігі емес)» екенін атап өтті. Карте орындаушы ретінде табысын толықтыру үшін 1850 жылы Rudall, Rose & Co. фирмасына, музыкалық аспаптар жасаушы және музыка баспасына қосылды. Ол бизнесте серіктес болғаннан кейін, фирманың атауы Rudall, Rose, Carte and Co., кейін Rudall, Carte & Co. деп өзгертілді. Карте кішкентай кезінде отбасы Соходан көшіп кеткен. Ол солтүстік Лондонның Дартмут-паркіндегі үлкен жеке үйінде өсті. Оның мәдениетті анасы отбасын өнерге, музыкаға және поэзияға баулыды, ал жас Карте ерте жасында скрипканы, содан кейін флейтаны үйренді. Отбасы аптасына екі күн үйде француз тілінде сөйлейтін, ал ата-анасы балаларын жиі театрға алып баратын. Бірақ ол ата-анасының тілегін орындап, ағасы Генримен бірге әкесінің ісіне қосылды. Ричард Карт есімі қазір музыкалық сала және одан тыс жерлерде танымал болғандықтан, Карте жеке атын қолданбай, өзін «Д’Ойли Карт» немесе, ресми түрде, «Р. Д’Ойли Карт» деп атады. Ол музыка оқыды және кейбір шығармаларын жазды, оларды актриса Кейт Терриге арнады. Ол сондай-ақ әуесқойлық театрларда ойнады. «Алмаз көздері» (сөздері Л. Х. Ф. Дю Терро), «Сүзілген гүл» (сөздері Депрез), «Қыздың сағаты» (сөздері Эми Торнтон), «Оян, тәтті құс» (облигато флейтамен сүйемелденген) және «Неге соншалықты сарғыш және күңгірт, жаным?» – оның шығармалары. «The Era» журналы біріншісі туралы былай деді: «Д’Ойли Карт мырзаның музыкасы оның сөзінен әлдеқайда жақсы. Әннің музыкалық тұрғыдан айтылуы – өте жақсы туынды». «Мари» (1871) және «Бақытты Хэмпстед» (1876) атты кітаптарын шығарды. refn Либретто авторы Фрэнк Депрез; Карте Марк Линн псевдонімін қолданды. «Бақытты Хэмпстед» алғаш рет провинциялық гастрольде орындалды, содан кейін 1877 жылы Роялти театрында қойылды. refn Композитордың ағасы Фред Салливан гастрольді ұйымдастырып, Кокс рөлін ойнады; Ричард Темпл Кокс пен қорапта Боунсер рөлін ойнады. 1860-шы жылдардың аяғы мен 1870-ші жылдардың басында Чаринг-Кростағы әкесінің фирмасының ішінде және 1874 жылдың аяғында Крейгс-Корттағы жақын мекенжайдан Карте опералық, концерттік және лекциялық агенттік құруға кірісті. Хескет Пирсон Карте туралы былай деді: «Оның өткір бизнес сезімі ашық және жағымды мінезімен күштелді: ол ақша табуға болатын жерді ғана емес, қалай табуға болатынын да білді. Ол басқалар тәуекел деп санаған нәрселерді қабылдады, бірақ ол оларды сенімділік деп санады. Ол әркімді жақсы білді және оның практикалық қабілеті оның өнерге деген сезімімен бірдей сенімді болды».