Кіріспе
Уильям Мартин Грин (22 сәуір 1899 – 8 ақпан 1975), Мартын Грин сахналық атымен танымал, ағылшын актері және әншісі. Ол Д'Ойли Карт Опера Компаниясының басты комедиялық актері ретінде, 1930-1940 жылдардағы Гилберт пен Салливанның комикалық операларындағы негізгі рөлдердегі өнерлерімен, сондай-ақ 1950-1970 жылдардағы Америкадағы мансабымен есте қалды. Бірінші дүниежүзілік соғыстағы әскери қызметтен кейін Грин ән салуды оқып, музыкалық театр сахнасында өнер көрсете бастады. 1922 жылы ол D'Oyly Carte Opera Company-ге қосылып, хорда әнші болып бастады, содан кейін кішкентай және орташа рөлдерде ойнап, компанияның басты комедиялық актерінің орнын толтырып, оны жиі алмастырды. 1931 жылдан бастап оған «Пираттар» операсында генерал-майор Стэнли және «Руддигор» операсында Робин Оукаппл рөлдері берілді. 1934 жылы Грин басты комедиялық актер болып, Гилберт пен Салливанның барлық танымал рөлдерін ойнады, олардың ішінде «H.M.S. Pinafore» операсындағы Сэр Джозеф, «Пираттардағы» генерал-майор, «Сабырлықтағы» Бунторн, «Иолантедегі» лорд-канцлер, «Микадодағы» Ко Ко, «Гвардияның емендеріндегі» Джек Пойнт және «Гондольелердегі» Плаза Тороның герцогы сияқты рөлдерді ойнады. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Грин D'Oyly Carte ұйымынан шығып, басқа театрларда жұмыс істеді. 1941 жылы ол Корольдік әуе күштеріне қосылып, 1945 жылға дейін қызмет етті. Ол көп ұзамай D'Oyly Carte-ке қайта оралып, 1951 жылға дейін басты комедиялық актер ретінде жұмыс істеді. Содан кейін ол компанияны тағы да тастап, Нью-Йорк қаласына көшіп барды, онда Бродвей мюзиклдерінде, пьесаларда, теледидарда, жазбаларда және фильмдерде мансабын жалғастырды. 1959 жылы оның сол аяғы гараж лифтісінде қатты зақымданып, тізеден төмен ампутациялауға мәжбүр болды. Өте бекем жігермен, Грин жасанды аяқпен актерлік және режиссерлік жұмысын жалғастырды. Ол өмірінің соңына дейін актерлік және режиссерлік қызметін атқарып, «Өлудің керемет жолы» (1968) және «Айсмен келеді» (1973) фильмдеріндегі рөлдері сияқты көптеген фильмдерде ойнады.
those of a similar name
William Martin Green (22 April 1899 – 8 February 1975), known by his stage name, Martyn Green, was an English actor and singer. He is remembered for his performances and recordings as principal comedian of the D'Oyly Carte Opera Company, in the leading patter roles of the Gilbert & Sullivan comic operas in the 1930s and 1940s, and for his career in America from the 1950s to the 1970s. After army service in World War I, Green studied singing and began to perform in musical theatre. In 1922 he joined the D'Oyly Carte Opera Company, playing in the chorus and in an increasing number of small to medium sized roles, while understudying, and often substituting for, the company's principal comedian. Beginning in 1931, he was regularly given the roles of Major General Stanley in The Pirates of Penzance and Robin Oakapple in Ruddigore. In 1934, Green became the principal comedian, playing all the famous Gilbert and Sullivan patter roles, including Sir Joseph in H. M. S. Pinafore, the Major General in Pirates, Bunthorne in Patience, the Lord Chancellor in Iolanthe, Ko Ko in The Mikado, Jack Point in The Yeomen of the Guard and the Duke of Plaza Toro in The Gondoliers, among others. At the beginning of World War II, Green left the D'Oyly Carte organisation and acted in other companies. In 1941, he joined the Royal Air Force, serving until 1945. He soon rejoined D'Oyly Carte and continued as the principal comedian until 1951. He then left the company again and moved to New York City, where he continued his career in Broadway musicals, plays, television, recordings and films. In 1959, his left leg was crushed in a garage elevator and had to be amputated below the knee. Greatly determined, Green was soon acting and directing again using a prosthetic limb. He continued to act and direct for the rest of his life and had a variety of film roles, notably in A Lovely Way to Die (1968) and The Iceman Cometh (1973).
Өмір және мансап
Уильям Мартин Грин Лондонның Шепардс Буш қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Уильям Грин (1868–1920), тенор концерттік әнші, оның алғашқы ән мұғалімі болды, ал анасы Сара Энн, туған тегі Мартин (1869 ж.т.). Әке-шешесі екеуі де Ланкаширдің Болтон қаласынан шыққан; Грин олардың төрт баласының үшіншісі болды. Ағасы Александр қайтыс болғаннан кейін Грин мектепті тастап, 1914–1915 жылдары Уиган қаласындағы мата сатушының шәкірті болды, бірақ ол онда бақытсыз болды және әскерге қосылуға асықты. Жасы кішкентай болғандықтан әскерге екі рет түсуге тырысқаннан кейін, ол әскерде қызмет етіп, Бірінші дүниежүзілік соғыста әскер барабаншысы болып Францияда соғысты. Гриннің алғашқы сахналық өнері 1919 жылдың басында Нотинггемде «Оңтүстік қыз» (A Southern Maid) хорында болды. Ол сондай-ақ, D'Oyly Carte Opera Company-нің бұрынғы әншісі Кэрнс Джеймстен дикцияны жақсарту сабақтарын алды. Сонымен қатар, ол Джек Пойнт рөлінде Литонның орнын жиі ауыстыра бастады. 1934 жылы Литон зейнетке шыққаннан кейін Грин Д'Ойли Карте компаниясының басты комедиялық актері болды, ол келесі бес жыл ішінде Лондондық маусымдар мен Ұлыбритания және Америка бойынша гастрольдік сапарларды қамтитын репертуарындағы барлық комедиялық рөлдерді ойнады.
Соғыс және кейінгі жылдар
1939 жылдың қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, британ үкіметі барлық театрларды мерзімі белгісіз жабуға бұйырды. Руперт Д’Ойли Карт компанияның күзгі турнесін тоқтатты және барлық артистерінің келісімшарттарын бұзды. Грин мүмкіндігінше тезірек Чарльз Б. Кокранмен Савой театрында Ноэль Гейдің “Lights Up” ревюсінде ойнауға келісім шақты. 1939 жылғы Рождество күні D’Oyly Carte қайтадан қойылымдарды бастады, ал Грин қолжетімді болмағандықтан, компанияға екінші рет келгенде, Грин компанияның көркемдік және коммерциялық шешімдеріне, соның ішінде кейбір жазбаларды кейінге жылдыруға наразылық білдірді, бұл басшылықпен қарым-қатынастың нашарлауына әкелді. Компанияның бұрынғы хоршысы және ұзақ жылдар бойы бас партияларды орындаған Даррел Фанкорттың әйелі, темпераментті Снукиді таңдау өте танымал болмады және компаниядан көптеген артистердің кетуіне себеп болды, соның ішінде Гриннің 1951 жылы кетуі де осыған байланысты болды. Ол былай деп жазды:
«[Эванстың таңдалуы] мүмкін екенін естігенімде, Мисс Картқа оның үлкен психологиялық қателік жасап жатыр деп ойлағанымды айттым. Анна Бетеллдің басшылығы кезінде наразылықтың белгілері күшейді және хордың кейбір мүшелеріне артықшылық көрсетіліп, қазіргі дублерлерді, кіші рөлдерге таңдау және т.б. жағдайларда жақтастық жасалғаны туралы ұсыныстар айтылды. Бірақ бұрын он бес жыл хорда жұмыс істеген әйелді, қазір бас партияларды орындайтын бірнеше артистің әйелін тағайындау, менің ойымша, психологиялық қателік еді. Оның осы жақтастықпен айыпталуы мүмкін екенін сезіндім. Менің пікірім Мисс Картқа әсер етпеді, бірақ уақыт өте келе менің дұрыс екенім анықталды. Наразылық күшейді, өзгерістер үнемі орын алып, сын-ескертулер көбейді. Бұл өндіріс әдістеріне ғана қатысты емес, сонымен қатар білімнің жетіспеушілігіне де қатысты, бұл үнемі өзін-өзі қайталайтын түсіндірулермен көрінді. Оған тағы да ауыр айыптар тағылды. [Басқарушылар] орындаушылардың автоматтан артық емес және өздері ойлауға қабілетсіз немесе ақылдары жоқ деп есептеді. Өндірісте жеке тұлғаның, оның ерекшелігінің немесе актерлік шеберлігінің ешқандай ескерілмейтін жоспары жасалады – бұл спонтандықтан айырылған, сағаттай жұмыс істейтін өндіріс. Тарихшы Тони Джозеф былай деп жазды: «Бұл D’Oyly Carte тарихындағы ең көп артистердің бірдей кетуі болды, сондықтан маусымға қатысты туындаған қайғының сезімі осылайша күшті болды. 1951 жылдың тамызы бір дәуірдің аяқталуы болды». Содан кейін ол Элла Халман және Радли Флиннмен бірге Америкаға сапар шегіп, С. М. Чарток үшін Гилберт пен Салливан операларын гастрольде көрсетті. Ол Америкада қалды, Нью-Йорк қаласына қоныстанды, онда мюзиклдерде, пьесаларда, теледидарда, жазбаларда және фильмдерде мансабын жалғастырды. Ол сондай-ақ бірнеше теледидар мюзиклінде ойнады, мысалы, Боб Кратчит рөлінде қаладағы ең ашкөз адам (1956). 1959 жылы Гриннің сол аяғы гараж лифтісінде сығылып, тізеден төмен ампутацияланды. Үндістаннан келген жедел жәрдем дәрігері П. Шамсуддин операцияны наркозсыз жасау үшін полиция қызметкерінен қалта пышағын алды. Сегіз айдан кейін, протездік аяқпен, ол Сент-Луистегі “Әннің рыцарлары” мюзиклінде У. С. Гилберт рөлін ойнады. 1960 жылы ол “Микадо” фильмінің “Bell Telephone Hour” теледидарлық конденсацияланған өндірісінде Граучо Маркс, Хелен Траубель, Стэнли Холлоуэй және Роберт Рунсвиллдің режиссері болды. Ол Бродвейде “Қара комедияда” (1967), “Кентербери ертегілерінде” (1969) Жюстин (жатақханашы) және Чосер, “Шарлидің әпкесінде” (1970) полковник сэр Фрэнсис Чесни және “Теңдесі жоқ Максте” (1971) полковник Элборн рөлдерін ойнады. Ол сонымен қатар өмірінің соңына дейін жазғы қорда жұмыс істеді. Грин сонымен қатар Гилберт пен Салливанның туындыларын жиі түсіріп, өндіріске жетекшілік етті және әртүрлі гастрольдік компаниялармен және жазғы қорда жұмыс істеді. Оның кинодағы рөлдері арасында “Өлудің керемет жолы” (1968) және “Айсмен келеді” (1973) фильмдеріндегі капитан Финчли болды. Осыдан кейін ол өзінің Голливудтағы Лос-Анджелес қаласына (ол 1973 жылдан бері тұрып келген) оралды және көп ұзамай ауруханаға жатқызылды. Оның бірінші некеден Памела атты қызы болды, ол 1950 жылы Джеффри Джон Фаррер Брейнге (1922–2000) үйленді.
I had heard there was some possibility of [the selection of Evans] happening and told Miss Carte that I thought she was making a great psychological error. During Anna Bethell's regime there had been growing signs of discontent and suggestions of favouritism being shown to some of the members of the chorus in respect to passing over existing understudies, selections for small parts, and so on. But to appoint not only a woman who had for fifteen years worked in the chorus alongside several who were now principals, but the wife of one of the main principals, seemed to me to be a psychological error of the first magnitude. I felt that she would, rightly or wrongly, be accused of that very same favouritism. My views made no impression on Miss Carte, but time was to prove that I was right. Discontent grew, changes were constantly taking place, and criticism became rampant. Nor did it stop at the methods of production; it went so far as to suggest a complete lack of knowledge, evidenced by constant self contradiction. There were other accusations levelled against her, of a more serious nature. [Those] in control apparently assumed in the first place that the performers are little more than automatons and are completely devoid of brains or the ability to think for themselves. Production is done to a plan that takes no consideration of the individual, his personality or his histrionic ability – a stereotyped plan that results in a clockwork performance devoid of spontaneity. Historian Tony Joseph wrote: "It was the largest single exodus of performers in D'Oyly Carte history, and that was why the sense of sadness that hovered over the season was so marked. August 1951 was the end of an era." He then travelled to America, together with Ella Halman and Radley Flynn, to tour in Gilbert and Sullivan operas for S. M. Chartock. He remained in America, settling in New York City, where he continued his career in musicals, plays, television, recordings and films. He also played in a number of TV musicals, such as The Stingiest Man in Town as Bob Cratchit (1956). In 1959, Green's left leg was crushed in a garage elevator and had to be amputated below the knee. An ambulance intern from India, Dr. P. Shamsuddin, borrowed a pocket knife from a police officer to perform the operation without anaesthesia. Eight months later, using a prosthetic limb, he appeared as W. S. Gilbert in the musical Knights of Song in St. Louis. In 1960 he directed Groucho Marx, Helen Traubel, Stanley Holloway and Robert Rounseville in a Bell Telephone Hour television condensed production of The Mikado. He also continued to perform on Broadway, as Colonel Melkett in Black Comedy (1967), Justinus (the innkeeper) and Chaucer in Canterbury Tales (1969), Colonel Sir Francis Chesney in Charley's Aunt (1970), and Col. Elbourne in The Incomparable Max (1971). He also worked in summer stock during the rest of his life. Green also continued frequently to direct and produce Gilbert and Sullivan productions and worked with various touring companies and in summer stock. His film roles included Finchley in A Lovely Way to Die (1968), and the Captain in The Iceman Cometh (1973). After this, he returned to his Hollywood, Los Angeles, home (where he had lived since 1973) and was soon hospitalised. He had a daughter from the first marriage, Pamela, who married Geoffrey John Farrer Brain (1922–2000) in 1950.
Жазбалар мен кітаптар
Грин өзінің D'Oyly Carte жазбаларынан басқа, тағы төрт Гилберт пен Салливан жазбасын жасады: Мартин Гриннің Гилберт пен Салливан (Columbia, 1953), «Микадо» (Allegro Royale, 1954), Мартин Грин Гилберт пен Салливан әндер кітабын орындайды (MGM, 1962) және «Пензанс пираттары» (RCA Victor, 1966). Ол 1956 жылғы «The Stingiest Man in Town» мультфильмінің саундтрегінде және 1969 жылғы «Canterbury Tales» альбомның актерлік құрамындағы әндердің жазбасында қатысты. Ол Америкада радио мен теледидарда жұмыс істеді, соның ішінде Campbell's Soup үшін генерал-майор әнінің бейімделуін жасады. Ол балаларға арналған әндер мен әңгімелерді де жазды, мысалы, 1957 жылы Джули Эндрюспен (және Moondog музыкасымен) «Сенім мен беймәлім әндері – қайтадан айт» және «Араб түндері» атты жазба. Грин екі кітап жазды: 1952 жылы жарық көрген автобиографиясы «Міне, қалай істеу керек» және 1961 жылы «Мартин Гриннің Гилберт пен Салливан қазынасы» (Нью-Йорк, Simon & Schuster) атты түсіндірмелі әндер жинағы. «Міне, қалай істеу керек» кітабының екі басылымы бар. Америкалық басылымы (Нью-Йорк, W. W. Norton & Co., 275 бет) британдық басылымына (Лондон, Max Reinhardt, 210 бет) қарағанда D'Oyly Carte тұлғалары мен жағдайларын қарастыруда көбірек ашық және кеңейтілген. Ол сондай-ақ Лесли Айрдың 1972 жылғы «Гилберт пен Салливанның серігі» кітабына кіріспе жазды, онда Гилберт пен Салливан опералары «америкалық және австралиялық» тілдеріне де аударылғанын әзілмен айтты. Гриннің қолжазбалары Бостон университетінің Мугар мемориалдық кітапханасындағы Говард Готлиб мұрағаттық зерттеу орталығында сақталады.
Green's papers are housed at the Howard Gotlieb Archival Research Center in the Mugar Memorial Library at Boston University.