Кіріспе

Сэр Булстрод Уайтлок (6 тамыз 1605 – 28 шілде 1675) – ағылшын саяхатшысы, заңгер, жазушы, парламентарий және Англияның Ұлы мөрінің сақтаушысы.

Ерте өмір

Ол сэр Джеймс Уайтлок пен Элизабет Булстродтың тұңғыш ұлы болды. Ол 1605 жылы 6 тамызда Джордж Кроуктің үйінде Флит-стритте, Лондон қаласында дүниеге келді. Ол 1605 жылы 19 тамызда жақын жердегі Сент-Дунстан шіркеуінде крещение рәсімінен өтті, онда оның анасының ата-анасы 1571 жылы үйленген. Оның танымал туысы Эдмунд Уайтлокк балаға Булстрод деп ат қою керектігін жариялады. Пастор келіспеді, бірақ Эдмунд оның анасының атын беруді талап етті: "Булстрод немесе Элизабет, олар қалағанын таңдасын". Булстрод қысқа мерзімге Итон колледжінде, содан кейін Мерчант Тейлор мектебінде және Оксфордтың Сент-Джон колледжінде білім алды, ол 1620 жылы 8 желтоқсанда тіркелді.

Ерте мансап

Ол Оксфордтан дипломсыз кетіп, Миддл Темплге барып, 1626 жылы адвокат болып аккредиттелді; 1628 жылы ол өзінің Темплінің қазынашысы болды. Ол дала спортын және музыканы ұнататын, ал 1633/34 жылдары Англияның Карл I және Францияның Генриетта Марияның алдында сот үйлері қойған "Бейбітшілік жеңісі" атты үлкен маскарада музыкалық жетекші болды.

Адвокат ретінде

Ол Абингдон қаласының тіркеушісі (1632–49), Оксфорд қаласының тіркеушісі (1647–49), Бристоль қаласының тіркеушісі (1651–55) және Хенли қаласының кеңесшісі (1632) болып тағайындалды.

Саясатта

1626 жылы парламентте Стаффорд округінен сайланды. 1640 жылы ол Ұлы Марлоудан Ұзақ Парламентке депутат болып сайланды. Страффордқа қарсы сот процесіне белсенді қатысып, Басқару комитетінің төрағасы болды және импичмент айыптамасының XIX–XXIV баптарымен айналысты. Ол Парламентті тек өз келісімімен ғана таратуды қамтамасыз ететін заң жобасын дайындады, Ұлы Наразылықты және заңсыз канондарға қарсы Палаталар палатасының қабылдаған шараларын қолдады; алайда, милиция мәселесінде патша мен парламенттің бірлескен бақылауын жақтады.

Азамат соғысындағы рөлі

Ағылшын азамат соғысы басталғанда ол парламент жағына шығып, елдегі вице-лейтенант ретіндегі ықпалын пайдаланып, патшаның Букингемшир және Оксфордширде әскер жинауына бөгет қойды. Ол 1643 және 1644 жылдары шарттарды келісу үшін Оксфордтағы корольге жіберілді, ал кейін король Чарльзбен құпия байланыс жасауы Уайтлок пен Дензил Холлсқа қарсы жасалған опасыздық айыбының негізі болды. Ол 1645 жылы Уксбридж келісімінде комиссарлардың бірі болды. Бірақ ол Холлс пен Бейбітшілік партиясының саясатына, сондай-ақ 1647 жылы армияны тарату туралы ұсынысқа қарсы шықты. Ол діни ассамблеяның қарапайым мүшесі болғанымен, пресвитериандардың шіркеуі үшін алға тартқан құдайлық билік туралы талаптарын жоққа шығарды және діни төзімділікті қолдады. Осылайша ол Оливер Кромвель мен Армия партиясына жақындады, бірақ армия мен парламент арасындағы дауларға немесе корольдің сот процесіне қатыспады. Ортақ Достастық құрылғанда, үкіметке көңіл білдіргенімен, ол Мемлекеттік кеңеске және Парламенттің жаңа Ұлы мөрінің комиссары болып тағайындалды (1659–60). Ворстер шайқасынан кейін және 1652 жылы ол Кромвельді Корольдік отбасын қайтаруға шақырды деген сөз бар. 1653 жылы ол Ұзақ парламенттің таратылуын мақұлдамады және осы оқиғаға байланысты Кромвельдің сөйлеген сөзінде оған ерекше назар аударды.

Швеция елшісі

Кейінірек 1653 жылдың күзінде, және мүмкін соның салдарынан, Уайтлок Швеция патшайымы Кристинаға одақтастық шарты жасасу және Эресун жоғалауының (Звунның) еркіндігін қамтамасыз ету үшін миссиямен жіберілді. Кейіннен бұл дипломатиялық миссия оны Швецияға елшілік қызметін атқарған алғашқы адам деп есептеуге себеп болды, бірақ сол кезде бұл бекітілген немесе тұрақты лауазым емес еді. 1654 жылы ол рыцарь атағына ие болды.

Ұлыбританияға оралуы

Қайтып келгеннен кейін ол Ұлы мөрдің комиссары лауазымына қайта кірісті, 1000 фунт стерлинг жалақысы бар Қазынашылық комиссары болып тағайындалды және 1654 жылы Бедфорд, Эксетер, Оксфорд және Бэкингемшир округтерінің әрқайсысынан Парламентке сайланды, бірақ соңғы округтен өкілдік етуді таңдады. Уайтлок білімді және тәжірибелі заңгер еді. Ол бұрын реформаға ыңғайлы екенін көрсеткен, ағылшын тілін сот ісіне енгізетін заң жобасын қолдаған, жаңа мемлекетке қарсы қылмыс туралы заң жобасын жасаған және Канцелярия процедурасына өзгерістер енгізген. Оған мүлікті тіркеуді жақтаған трактат жазылған. Ол заңгерлерді Парламенттен шығаруға бағытталған заң жобасын жеңді; Кромвель мен Кеңестің Канцелярия сотындағы кең және ойсыз өзгерістеріне ол қатал және ар-ұяты бар қарсылық көрсетті, нәтижесінде әріптесі сэр Томас Виддрингтонмен бірге 6 маусымда 1654 жылы Ұлы мөрдің комиссары лауазымынан босатылды (Уильям Ленталлға қараңыз). Дегенмен, ол Кромвельмен жақсы қарым-қатынаста болды, Кромвель оны құрметтеді; ол қоғамдық істерге қатысты, Кромвельдің шетелдік істер жөніндегі кеңесшісі болды, 1656 жылғы Швециямен шарт жасады және сол жылы Бэкингемширден Парламентке қайта сайланды, ол Кромвельмен Петиция және Кеңес мәселесі бойынша кеңес өткізген комитеттің төрағасы болды және қорғаушыны король атағын қабылдауға шақырды. 1657 жылдың желтоқсанында Кромвельдің Басқа үйінің мүшесі болды.

Ричард Кромвеллдің тұсында

Ричард Кромвельдің протекторлық қызметін бастауымен Уайтлок Ұлы мөрдің комиссары ретінде қайта тағайындалды және оның билік ететін қысқа мерзімінде маңызды ықпалға ие болды. Ол Ұзақ парламентке шақырылғанда өз орнына оралды, 1659 жылдың 14 мамырында Мемлекеттік кеңес мүшесі болып тағайындалды және тамыз айында президент болды. Соңынан, Ұзақ парламент тағы да таратылғанда, ол кеңестің орнын бастан кешірген Қауіпсіздік комитетіне енді. Ол 1 қарашада Ұлы мөрді қайтадан өзіне алды. Монархия қайта орнатылуға дейін ол Джордж Монктің жоспарларына қарсы тұруға тырысты және Чарльз Флитвудтан оны озуын, король Чарльзбен келісім жасауын өтінді, бірақ нәтижесіз болды.

Карьерасының соңы

Жоспарлары сәтсіз аяқталған соң, ол елге шеттеліп, жағдайдың қалай болатынын күтті. Бірақ Уайтлоктың мансабының барысындағы басты ерекшелігі – шамалылық пен салмақты ой болды. Оның Кромвельге адал болуының негізгі себебі – елді басқаруды бір жолмен немесе екіншісімен жалғастыру қажеттілігі еді, республикаға немесе әскери диктатураға деген ықыласы емес. Сондықтан оның Кромвельге корольдік атақ қабылдау туралы кеңесі, әкімшіліктің тұрақтылығын арттыру және Генрих VII-нің заңымен оның жақтастарын қорғау мақсатымен берілгені сөзсіз. Ол лауазым қууға тым құштар болған жоқ, тіпті кәсіби ар-ұяқ пен міндеттің талаптары үшін жоғары мәртебеден бас тартуға дайын еді. Бұл мәселелер оның замандастары үшін Қайта орналасу кезеңінде маңызды болды. Осы себепті Уайтлок Өтемақы заңынан тыс қалмады, патшаға және басқаларға белгілі бір сома төлегеннен кейін ол мүлкінің көп бөлігін сақтап қалды.